سال 3، شماره 8 - ( 6-1398 )
سال 3 شماره 8 صفحات 24-7 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Niakan L. (2019). New Evidence from Decorative Patterns of Early Bronze Age Pottery at Yanik Tepe, Iran. Parseh J. Archaeol. Stud.. 3(8), 7-24. doi:10.30699/PJAS.3.8.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-218-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-218-fa.html
نیاکان لیلی.(1398). شواهدی از عناصر تزئینی سفالهای عصر مفرغ قدیم یانیقتپه مطالعات باستانشناسی پارسه 3 (8) :24-7 10.30699/PJAS.3.8.7
استادیار گروه اسلامی پژوهشکدۀ باستانشناسی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. ، lilyniakan@yahoo.com
چکیده: (10966 مشاهده)
شروع بررسی و کاوشهای باستانشناسی در شمالغرب ایران از 1948 م. بهبعد، نشانههایی از تحولات فرهنگی که در روند جابهجایی جمعیتی بهوجود آمده بودند را مشخص میکرد. مهاجرانی که بر اثر تغییرات زیستمحیطی یا افزایش جمعیت و کمبود منابع زیستی در اواخر هزارۀ چهارم و اوایل هزارۀ سوم قبلازمیلاد در گسترۀ وسیعی از شرقباستان از شمالشرق آناتولی تا جنوب لوانت استقرار پیدا کردند. این دورۀ فرهنگی در ادبیات باستانشناسی، دورۀ ماوراءقفقاز قدیم یا فرهنگ کوراارس نامیده شده است. شاخصۀ این فرهنگ در بُعد سفالگری، ساخت و تولید گونهای از سفال سیاهرنگ صیقلی، داغدار منقوش با معماری مدور و راستگوشه است. هدف اصلی از ارائۀ این پژوهش، دستیابی به چگونگی ارتباط شکلی و نوع نقوش سفالهای این محوطه است که در پی ساماندهی مخازن موزۀ ملی در سال 1383 ه.ش. شناسایی، ثبت و مطالعه گردید. پرسش محوری این پژوهش را میتوان اینگونه مطرح کرد که سفالگران مهاجر، تجارب هنری خاستگاه اولیۀ خود را تا چهحد توانستند بر سبک هنری این سفالها نشان دهند؟ دادههای این پژوهش براساس مطالعات موزهای و منابع کتابخانهای، جمعآوری و موردمطالعۀ تطبیقی قرار گرفت. شیوۀ تجزیه و تحلیل اطلاعات از گونۀ کیفی بوده و ازنظر ماهیت پژوهشی در دستۀ پژوهشهای تاریخی-فرهنگی قرار میگیرد. تفکیک آماری سفالها نشان داد که بیشترین نقشها مربوط به تلفیق الگوهای هندسی چون نوارهای تزئینی و ساده با نقش جانوران و پرندگان بوده که اهمیت این جانوران در بافت زیستمحیطی منطقه را در روند اقتصاد معیشتی با تمرکز بردامداری و شکار نشان میدهد. مقایسۀ این نقشها با دیگر حوزههای فرهنگی در گسترۀ جغرافیایی عصرمفرغ قدیم در محدودۀ جغرافیایی شمالغرب، غرب و مرکز فلات ایران تا مناطقی از آناتولی و ماوراءقفقاز بیانگر برخی نقوش تأثیرپذیر از مبدأ و نقوشی دیگر برروی این سفالها بومی و محلی بوده است.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1397/12/1 | پذیرش: 1398/2/28 | انتشار: 1398/6/30
دریافت: 1397/12/1 | پذیرش: 1398/2/28 | انتشار: 1398/6/30
فهرست منابع
1. - رضالو، رضا؛ و زبانبند، نسرین (۱۳۹۴). «فرهنگ یانیق یا کوراارس، تأکیدی بر عنوان کوراارس براساس مطالعات آماری». مجلۀ پژوهشهای باستانشناسی ایران، شمارۀ ۸، دورۀ پنجم، بهار و تابستان، صص: ۷-۱۷.
2. - شهرابی، م. (۱۳۷۳)، دریاها و دریاچههای ایران. سازمان زمینشناسی کشور.
3. - فاضلینشلی،حسن؛ و آجورلو، بهرام (۱۳۸۳). «درآمدی بر بسط فرهنگ کوراارس در اواخر هزارۀ چهارم قبل از میلاد در دشت قزوین». مجموعه مقالات همایش بینالمللی باستانشناسی ایران، بهکوشش: مسعود آذرنوش، تهران: پژوهشکدۀ باستانشناسی، صص: ۱۸۱-۱۹۱.
4. - قربانی، حمیدرضا؛ و زنگنه، لعیا (۱۳۹۴). «بررسی و تحلیل ویژگی های بصری و سبک تصویری نقوش سفالهای فرهنگ کوراارس (براساس محوطه یانیک تپه)«. مجلۀ جستارهای باستانشناسی ایران پیش از اسلام، دورۀ ۱، شمارۀ ۱، صص: ۸۵-۹۷.
5. عمرانی، بهروز، (۱۳۸۴)، «عصر مفرغ قدیم در شمالغرب فلات ایران».مجموعه مقالات همایش بینالمللی باستانشناسی ایران، بهکوشش: مسعود آذرنوش، تهران: پژوهشکدۀ باستانشناسی، صص: ۱۶۹-۱۸۰.
6. - علیون، صمد (۱۳۹۰)، یانیقتپه خسرو شهر، باستانشناسی آذربایجان (۲)، نشر اختر، چاپ اول.
7. - علیزاده، کریم؛ و آذرنوش، مسعود (1382). «بررسی روشمند تپهباروج: روابط فرهنگی دوسوی رود ارس». باستانشناسی و تاریخ. سال هفدهم. شمارۀ دوم. بهار و تابستان. صص: 22-3.
8. - علیزاده، کریم (1391). «بازخوانی نظریه مهاجرت در باستانشناسی و گسترش فرهنگ کوراارس در خاورنزدیک باستان». باستانشناسی و تاریخ. سال بیستوپنجم. شمارۀ دوم. صص: 94-79.
9. - مازیار، سپیده؛ و زلقی، علی (۱۳۹۰). «کرانههای جنوبی رود ارس در گذر زمان با نگاهی به پراکنش فضایی و زمانی استقرارها». فصلنامۀ علمی، فنی هنری، شمارۀ ۷۹، صص: ۶۱-۷۲.
10. - محمدی، میرروحالله (1391). «مطالعۀ فرهنگ کوراارس در دشت مغان براساس سفالهای بهدستآمده از بررسی باستانشناختی نادرتپهسی اصلاندوز، آذربایجانشرقی». مجموعهمقالات سومین همایش باستانشناسان جوانان ایران، تهران: انتشارات بصیر.
11. - مترجم، عباس؛ و نیکنامی، کمالالدین (1390). «عصرمفرغ قدیم در شرق زاگرسمرکزی ایران». مطالعات باستانشناسی. شمارۀ 4. صص: 54-35.
12. - مترجم، عباس (۱۳۹۰). «نشانههایی از یک مهاجرت قومی به شمالغرب و غرب ایران در هزارۀ سوم قبل از میلاد در پرتو کاوشهای باستانشناسی». مجلۀ پژوهشهای باستانشناسی ایران (نامه باستانشناسی)، شمارۀ ۱، دورۀ اول، پاییز و زمستان.صص: ۱۳۷-۱۴۶.
14. - Aşurov, S. H. (2002). Naxçıvan'da İlk Tünc Keramikası. Baku: Nafta Press
15. - Burney, C. A. (1958). “Eastern Anatolia in the Chalcolithic and early Bronze age”. Anatolia Studies 8. pp: 157-209.
16. - Burney, C. A. (1961). “The Excavation at yanik tape ,west Iran, report”. Iraq. 23. pp:138-53,
17. - Burney, C. A. (1962). “The excavation at yanik tape ,Azerbajan ,1961,second Preiminary report”. Iraq. 24, pp: 134-49.
18. - Burney, C. A. (1972). “The Eexcavation at Haftvan ,1971 ,Third Preiminary report”. IRAN ,no. 11. pp:158-72.
19. - Burney, C. A. & Lang, D. (1971). The People of the Hills, Ancient Ararat and Caucasus, New York.
20. - Burton Brown, T. (1951). Excavation in Azarbajan,1948. (London 1951).
21. - Dyson, R. H. (1965). “Problems of Protohistoric Iran as seen from Hasanlu”. JNES 24/3: 193-217
22. - Fazali Nashli, H. & Abbasnezhad Seresti, R. (2005). “Social Transformation and interregional interaction in the Qazvin Plain During the 5 , 4 and 3 millennia B. C”. Archaologische Mitteilungen aus Iran und Turan Band 37 . pp: 21-24.
23. - Glumac, P. & Anthony, D. (1992). “Culture & Environment in the Prehistoric Caucasus: the Neolithic through the Early Bronze Age”, Chronologies in Old World Archaeology, R.W. Erich (ed.), Vol.1, Chicago & London, The University of Chicago Press, pp: 196-206.
24. - Maziar, S. (2010). “Excavations at Kohne Pasgah Tepesi, The Araxes Valley, W Iran. First Perliminary Report”. Journal of Ancient Eastern Studies. Vol 47. p: 169.
25. - Mohammadifar, Y. & Motarjem. A, et al. (2009). “Tepe Pissa: new investigations at a Kura, Araxes site in central western Iran”. Antiquity Vol 83 Issue 320. UK.
26. - Rothman, M. S. (2015). “Early Bronze Age Migrants and Ethnicity in the Middle Eastern Mountain Zone”. proceedings of the National Academyof Sciences 112 (30): 9190-95.dio:10.1073/ pnas.1502220112.
27. - Sagona, A (2000). “Excavation at Sos Hoyuk, 1998 to 1999: Fifth Preliminary Report”, Ancient Near Eastern Studies, Vol. 37, pp: 56-127.
28. - Sagona, A. (2014). “Retthinking the Kura-Araxes Genesis”. Paleorient 40 (2): 23-46.
29. - Schachner, A. (2001). “Azarbaycan: Eine-terra Incognita der vordcrasiatichcm Archaologic”. Mitteilungen Der Duetsehen Orient Geselschaft Zu berlin 133. pp: 251-322.
30. - Seyedov, A. G. (2000). Naxiçevanın İlk Tünc Dövrü Abidələri və Onlaıın Dövrələşdirməsi. Bakı Çaşio.
31. - Summers, G. D. (1984). “A study of Architecture, Pottery and other material from Yanik Tepe, HaftavanTepe VIII and Related Sites”. Ph.D. Dissertation, Department of Anthropology. University of Manchester.
32. - Swiny, St. (1975). “Survey in north-west Iran, 1971”. East and west 25, pp: 77-96.
33. - Voigt, M. & Dyson, R. H. (1992). “The chronology of Iran, 8000 to 2000 B.C.”. in: R. W. Ehrich (Ed.) Chronologies In old World Archaeology. Chicago, London. pp: 122-178.
34. - Young, T. C. J. (1969). Excavations in Godintepe; First Progress Report. Royal Ontario Museum.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |