سال 4، شماره 12 - ( 6-1399 )
سال 4 شماره 12 صفحات 152-137 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
namjoo A. (2020). Southwest of Iran in the Sassanid Period (Based on the Left Groin Vaulted Buildings and Historical and Geographical Documents and Writings, 3rd to 9th Centuries). Parseh J Archaeol Stud. 4(12), 137-152. doi:10.30699/PJAS.4.12.137
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-194-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-194-fa.html
نامجو عباس.(1399). جنوبغرب ایران در دورۀ ساسانی (با استناد به باقیماندۀ بناهای چهارتاقی و مدارک و متون تاریخی و جغرافیایی قرون 3 تا 9 ه.ق.) مطالعات باستانشناسی پارسه 4 (12) :152-137 10.30699/PJAS.4.12.137
استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران ، namjoo@usc.ac.ir
چکیده: (4907 مشاهده)
دو استان خوزستان و ایلام بهواسطۀ موقعیت جغرافیایی خود همواره درطول تاریخ موردتوجه تمامی حکومتهای مستقر و حاکم در ایران بودند. این توجه منحصر به یک یا دو دولت نبود و این اقبال درطول تاریخ حتی پیشازتاریخ بهواسطۀ موقعیت جغرافیایی مناسب و همجواری با بینالنهرین ادامه داشت. در برخی از دورهها بنا بهدلایل سیاسی، مذهبی، قومی و... مقرّ قدرت در بخش خارج از جنوبغرب فلات ایران متمرکز بود. حکومتهایی چون هخامنشی و ساسانی از آنجمله هستند. دولت ساسانی با بیش از 4 قرن حکمرانی در گسترهای عظیم در آسیایغربی، همواره توجه ویژهای به خاک پارس داشت. شهرهای معتبر این دوره چون استخر، گور و شاپورخوره در این حوزۀ جغرافیایی احداث شدند. شمار قابلتوجه نقوشبرجسته، بناهای معماری عامالمنفعه، آتشکدهها (چهارتاقیها)، گواه بر این جایگاه استثنائی سرزمین پارس است. اما با تمامی این دلایل، جنوبغرب، مشخصاً خوزستان و ایلام، همچنان در کانون توجه دولتمردان ساسانی بود. در این پژوهش با استناد به متون و منابع مکتوب تاریخی، جغرافیایی و سفرنامههای (تألیفشده در فاصلۀ قرنهای سوم تا نهم ه.ق.) و بناهای چهارتاقی و آتشکدههای متعدد و قابلتوجه در این نواحی این اهمیت و توجه موردبررسی قرار گرفت. روش تحقیق در این پژوهش، تاریخی و توصیفی است. با بررسی متون و مدارک باستانشناختی (چهارتاقیها) و مطالعه در خط سیر ساخت چهارتاقی از جنوب به شمال در کرانۀ مرزی بین النهرین باستان، و اشارۀ غالب متون تاریخی به وجود آتشکدههای متعدد در این نواحی، میتوان به این نتیجه رسید که این بخش از خاک ایران اهمیتی برابر با پارس در حکومت ساسانی داشته، و این مناطق نیاز به بررسی و کاوشهای بیشتر در حوزۀ دولت ساسانی دارد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1398/6/27 | پذیرش: 1398/11/7 | انتشار: 1399/6/10
دریافت: 1398/6/27 | پذیرش: 1398/11/7 | انتشار: 1399/6/10
فهرست منابع
1. - ابنبطوطه، (1376). سفرنامۀ ابنبطوطه. ترجمۀ محمدعلی موحد، چاپ ششم، تهران: انتشارات آگه.
2. - ابودلف، مسعربن المهلهل الخزرجی، (1342). سفرنامۀ ابودلف. ترجمۀ سیدابوالفضل طباطبایی، تصحیح: ولادیمیر مینورسکی، تهران: انتشارات فرهنگ ایران زمین.
3. - اصطخری، ابوسحق ابراهیم، (1373). مسالکوممالک. بهکوشش: ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
4. - اقتداری، احمد، (1359). خوزستان و کهگیلویه و ممسنی. تهران: انجمن آثار ملی.
5. - اقتداری، احمد، (1366). «بهبهان». شهرهای ایران، جلد دوم، بهکوشش: محمدیوسف کیانی، تهران: جهاد دانشگاهی. صص: 286-276.
6. - بلعمی، ابوعلیمحمدبن محمد، (1385). تاریخ بلعمی. تصحیح: محمدتقی بهار، بهکوشش: محمد پروینگنابادی، چاپ سوم، تهران: انتشارات زوار.
7. - حافظابرو، شهابالدین عبداللهخانی، (1378). جغرافیای حافظابرو. مقدمه و تصحیح: صادق سجادی، تهران: مرکز نشر مکتوب.
8. - حدودالعالم منالمشرق الیالمغرب. بینا، (1383). بهکوشش: منوچهر ستوده، تهران: طهوری.
9. - رضوانی، حسن، (1385). آتشکدۀ شیان. کرمانشاه: بروشور منتشرشده توسط پایگاه میراثفرهنگی محور ساسانی کرمانشاه قصرشیرین.
10. - علیبیگی، سجاد، (1391). «آیا شئ گچی مکشوف از محوطۀ چمنشت نشان از یک آتشکدۀ دورۀ ساسانی دارد؟». پژوهشهای باستانشناسی مدرس، سال 4، شمارۀ 8، پاییز و زمستان، صص: 202-196.
11. - طبری، محمدبن جریر، (1375). تاریخ طبری. ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات اساطیر.
12. - طوسی، محمدبن محمودبن احمد، (1382). عجایبالمخلوقات و غرایبالموجودات. بهاهتمام: منوچهر ستوده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
13. - قزوینی، زکریابن محمدبن محمود، (1371). آثارالبلاد و اخبارالعباد. ترجمۀ محمدمرادبن عبدالرحمان، تهران: دانشگاه تهران.
14. - کنعانیهندیجانی، عبدالمجید، (1381). تاریخ و جغرافیای سرزمین کهن با تمدن دیرینه از ارجان تا قپان. شیراز: نوید شیراز.
15. - گاوبه، هاینس، (1359). ارجان و کهگیلویه از فتح عرب تا پایان دورۀ صفویه. ترجمۀ سعید فرهودی، تهران: انجمن آثار ملی ایران.
16. - گدار، آندره؛ و همکاران، (1371). آثار ایران. ترجمۀ سروقد مقدم، تهران: آستان قدسرضوی.
17. - لکپور، سیمین، (1384). «درهشهر». سومین کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، جلد اول، تهران: سازمان میراثفرهنگی، صص: 127-86.
18. - محمدیفر، یعقوب؛ و مترجم، عباس، (1390). «جولیان، آتشکده نویافتۀ ساسانی در آبدانان ایلام». مجلۀ باغنظر، شمارۀ 19، سال 8، صص: 88-77.
19. - مرادیغیاثآبادی، رضا، (1389). چهارتاقیهای ایران. تهران: انتشارات ایرانشناسی.
20. - مرادی، یوسف، (1388). «چهارتاقی میل میلگه، آتشکدهای از دورۀ ساسانی». مطالعات باستانشناسی، شمارۀ 1، صص: 183-155.
21. - مستوفیقزوینی، حمدالله، (1381). نزههالقلوب. ترجمۀ محمد دبیرسیاقی، تهران: حدیث امروز
22. - مسعودی، علیبن الحسین، (1382). مروّجالذّهب. ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
23. - مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد، (1385). احسنالتقاسیم فیمعرفهالأقالیم. ترجمۀ علینقی منزوی، تهران: انتشارات کومش.
24. - ناصری، علیرضا، (1382). «معرفی طاق شیرین و فرهاد و آتشکدۀ سیاهکل ایوان». فرهنگ ایلام، شمارۀ 15، صص: 37-34.
25. - نامجو، عباس، (1392). بناهای چهارتاقی ایران. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
26. - نیستانی، جواد، (1377). «ارجان». دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، بهکوشش: کاظم موسویبجنوردی، تهران: مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، صص: 466-462.
27. - هژبری، علی، (1395). «بررسی معماری ساسانی؛ آتشکده و کلیسا». سومین همایش باستانشناسی ساسانی، مجلۀ کندوکاو، شمارۀ 8، صص: 98-77.
28. - یاقوتحموی بغدادی، ابوعبدالله، (1380). معجمالبلدان. ترجمۀ علینقی وزیری. چاپ اول، تهران: سازمان میراثفرهنگی کشور.
29. - یعقوبی (ابنواضح)، (1381). البلدان. ترجمۀ محمدابراهیم آیتی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
31. - Schippmann, K., (1971). Die Iranischen Feuehiligtumer. Berlin/New York.
32. - Vanden Berghe, L., (1965). “Nouvellesdescouverts, de monuments du feud, époque Sassanide”. Iranica Antiqva, Vol. V, Pp: 128-148.
33. - Vanden Berghe, L., (1977). “Les Chahar Taqs du Pusht-i Kuhi Luristan”. Iranica Antiqva, Vol. XII, Pp: 175-199.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |