logo
سال 3، شماره 7 - ( 3-1398 )                   سال 3 شماره 7 صفحات 94-77 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.3.7.77
‎ 20.1001.1.26455048.1398.3.7.5.3

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mahmoodi Nasab A A, Mehrafarin R, Farghami M. (2019). Geographical and Cultural Effects on Forming Ismaeili Castles Case report; Kouh Zardan Castle-Zirkouh City. Parseh J. Archaeol. Stud.. 3(7), 77-94. doi:10.30699/PJAS.3.7.77
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-161-fa.html
محمودی‌نسب علی‌اصغر، مهرآفرین رضا، فرجامی محمد.(1398). تأثیر محیط جغرافیایی و فرهنگ بر شکل‌گیری قلاع اسماعیلی مطالعۀ موردی: قلعۀ کوه‌زردان - شهرستان زیرکوه مطالعات باستان‌شناسی پارسه 3 (7) :94-77 10.30699/PJAS.3.7.77

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-161-fa.html

تأثیر محیط جغرافیایی و فرهنگ بر شکل‌گیری قلاع اسماعیلی مطالعۀ موردی: قلعۀ کوه‌زردان - شهرستان زیرکوه
علی‌اصغر محمودی‌نسب*1 ، رضا مهرآفرین2 ، محمد فرجامی3
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران ، aliasqarmahmoodi@yahoo.com
2- دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
3- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران و کارشناس اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان خراسان جنوبی، خراسان جنوبی، ایران.
چکیده:   (9011 مشاهده)
تلاش انسان برای ایجاد تعادل بین نیازها و خواسته‌های وی و امکانات بالفعل و بالقوه در محیط از گذشته‌های دور موردتوجه بوده است. آب، خاک، زمین، راه و... همه به‌نوعی در شکل‌گیری و پیدایش یک مکان زیستی نقش مؤثری داشته و بسته به موقعیت و شرایط بعضی مواقع نقش یک و یا دو عامل پررنگ‌تر نیز می‌شود. تعامل انسان‌ها فرهنگ را در محیط پدید می‌آورد که به‌طور مداوم تکامل می‌یابد و فعالیت‌های انسان را تحت‌تأثیر خود قرار می‌دهد و با نادیده‌گرفتن محیط، نمی‌توان شرایط رفتاری و عوامل فرهنگی را موردبحث قرار داد. فرهنگ عامل ایجاد آثار و چشم‌انداز در مکان و فضاست. یکی از چشم‌اندازهای مهم فرهنگ در محیط، معماری است. ویژگی‌های طبیعی در منطقۀ قهستان موجب این شده است که در قرون میانی اسلامی فرقۀ اسماعیلی باتوجه به شرایط محیطی و گسترش مذهب خود در این منطقه دست به ساخت استحکامات دفاعی بزنند، تا خود را با شرایط طبیعی و سیاسی آن‌زمان هماهنگ کنند و نوعی سازگاری با محیط پیرامون به‌وجود بیاورند، به‌نوعی که باوجود محدودیت محیطی، از شرایط و امکانات موجود، نیازهای خود را از محیط تأمین کرده‌اند و نوعی سازگاری محیطی و فرهنگی در این منطقه به‌وجود آورده‌اند. هدف از‌ نگارش این مقاله، معرفی معماری قلعۀ کوه‌زردان واقع در شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی و تأثیر محیط و فرهنگ در معماری قلعه و چگونگی‌ سازگاری انسان با محیط و رفع مشکلات‌ عدیدۀ طبیعی با بهره‌گیری از تفکر است، که در این‌راستا از محیط در رفع مشکلات بهره جسته و درنهایت منجر به خلق آثار و دست‌ساخته‌ها شده است. مقالۀ حاضر براساس روش توصیفی و تحلیلی بوده و داده‌های آن ازطریق مطالعۀ منابع کتابخانه‌ای و برداشت میدانی به‌روش پیمایشی در محل با رویکرد تاریخی فرهنگی صورت گرفته است.
واژه‌های کلیدی: قهستان، اسماعیلیه، قلاع، قلعۀ کوه‌زردان.
متن کامل [PDF 2213 kb]   (1478 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1398/5/1 | پذیرش: 1398/5/1 | انتشار: 1398/5/1
فهرست منابع
1. - بارتولد، ولادیمیر (1372). تذکرۀ جغرافیای تاریخی ایران. ترجمۀ حمزه سردادور. چاپ سوم، تهران: انتشارات توس.
2. - بازوبندی، محمدحسن (1382)، «افیولیت». مجلۀ زمین‌شناسی. شمارۀ ۳۵. صص: 26-23.
3. - پازوکی‌طرودی، ناصر (1376). استحکامات دفاعی در ایران دورۀ اسلامی. تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی.
4. - پیرنیا، محمد‌کریمٰ و افسر، کرامت‌الله (1370). راه و رباط. چاپ دوم، تهران: انتشارت آرمین.
5. - توکلی، حسین (1382). «بررسی و خصوصیات گیاه‌شناسی و شرایط رویشگاهی در زیرکوه قاین». پژوهش و سازندگی. شمارۀ 66، صص: 79-73.
6. - حاتمی‌نژاد، حسین (1380). جغرافیای شهرستان قاینات. مشهد: انشارات آستان قدس رضوی.
7. - حاجی‌پور، میثم؛ مودی، محسن؛ اسحاقی‌نسب، محسن؛ شرفی، حسین؛ و مهرانی، مریم (1393). توانمندی‌ها، پتانسیل‌ها و فرصت‌های سرمایه‌گذاری خراسان جنوبی. بیرجند: انتشارات چهار درخت.
8. - خالدیان، ستار (1389). «بررسی باستان‌شناختی قلاع قهستان-مطالعۀ موردی قلاع جنوب قهستان». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه تهران (منتشرنشده).
9. - خوافی، شهاب‌الدین عبدالله (1370). جغرافیای تاریخی خراسان در تاریخ حافظ‌ابرو (قسمت ربع خراسان هرات). تصحیح غلامرضا ورهرام، تهران: انتشارات اطلاعات.
10. - خورانی، اسدالله (1385). «نقش آب‌و‌هوا در شکل‌دادن به مسکن روستایی». مجلۀ رشد آموزش جغرافیا. شمارۀ 74. صص: 53-48.
11. - دفتری، فرهاد (1375). تاریخ و عقاید اسماعیلیه. ترجمۀ فریدون بدره‌ای، تهران: نشر پژوهش فرزان‌روز.
12. - رجبی، نجیب‌الله (1384). تاریخ و جغرافیای شهرستان قاینات. تهران: انتشارات شهر آشوب.
13. - رضوی، سید‌ابوالفضل (1388). «راه‌های تجاری در عهد ایلخانی». کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. شمارۀ 137. صص: 35-22.
14. - زارع، علیرضا (1382). طرح شناخت مناطق اکولوژیک کشور - پوشش گیاهی منطقه تایباد و شاهرخت. تهران: انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع.
15. - سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (1379). فرهنگ جغرافیایی کوه‌های کشور. جلد 4، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
16. - سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح(1388)، فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور استان خراسان جنوبی-شهرستان قاینات. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
17. - سازمان زمین‌شناسی کشور (1370). نقشه زمین‌شناسی شهرستان قاینات. تهران: وزارت معادن و فلزات.
18. - سازمان نقشه‌برداری کشور (1381)، نقشه‌های توپوگرافی کشور با مقیاس 25000/1. چاپ اول.
19. - سعیدزاده، سیدمحسن (1371). تاریخ قاین. قم: انتشارات اسلامیه.
20. - سلطانی، سعید (1391). جستاری در بازشناسی قلاع قهستان با تأکید بر طراحی، حفاظت و ساماندهی قلعه کوه قاین. بیرجند: انتشارات قهستان.
21. - عابدی‌سروستانی، احمد؛ و شاه‌ولی، منصور (1391). «تعامل انسان با طبیعت: یک واکاوی هنجاری». فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی. سال 27. شمارۀ چهارم. صص:33-1.
22. - علیخانی، بهلول (1381). آب‌و‌هوای ایران. چاپ پنجم، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
23. - فرجامی، محمد (1390). «علل شکل‌گیری قلاع اسماعیلیه در منطقۀ قهستان». مجلۀ تاریخ پژوهی. شمارۀ 49. صص: 140-113.
24. - فرقانی، محمدفاروق (1385). تاریخ اسماعیلیان قهستان. چاپ دوم، تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
25. - فیاض، ابراهیم. سرفراز، حسین؛ و احمدی، علی (1390). «نشانه‌شناسی چشم‌اندازهای فرهنگی در جغرافیا فرهنگی؛ راهبرد مفهومی برای کشف و معنا». مجلۀ تحقیقات فرهنگی. شمارۀ 16. صص: 116-91.
26. - کوثری، یحیی؛ و تهرانی‌مقدم، احمد (1361). «گزارش مقدماتی بررسی و گمانه‌زنی در تپه سنگی قلعه کوه قاین»، تهران: بایگانی سازمان میراث‌فرهنگی صنایع دستی و گردشگری (منتشر نشده).
27. - کیانی، محمد‌یوسف؛ و کریمی، فاطمه (1364). هنر سفالگری در دورۀ اسلامی. تهران: مرکز باستان‌شناسی ایران.
28. - لباف‌خانیکی، میثم (1385). «باستان‌شناسی زمین‌سیما». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی و مطالعات میان‌رشته‌ای. سال دوم. شمارۀ 4. صص: 126-113.
29. - محمودی‌نسب، علی‌اصغر؛ و معروفی‌اقدم، اسماعیل (1393). «پژوهشی بر معماری و گونه‌شناسی رباط زردان». مجلۀ تخصصی انجمن علمی باستان‌شناسی دانشگاه مازندران. سال اول. شمارۀ اول. صص: 36-25.
30. - ملازاده، کاظم؛ و محمدی، مریم (1385). قلاع و استحکامات نظامی-دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دورۀ اسلامی. جلد 6، تهران: انتشارات سوره.
31. - نصرآبادی، علیرضا (1384). «گزارش ثبتی قلعۀ کوه زردان». بیرجند: بایگانی ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان جنوبی (منتشر نشده).
32. - نصرآبادی، علیرضا (1391). قلعه‌های تاریخی خراسان جنوبی. چاپ اول، تهران: انتشارات فکر‌بکر.
34. - Wylie, J., (2007). landscapes. Publishers Routledge.
35. - https://Google Earth.Com
36. - http://upload.wikimedia.org
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.