فراتر از حسابداری: بررسی لایه‌های معنایی افراد ثبت ‌شده در گل‌نبشته آغازایلامی (MDP 17, 043) به‌دست آمده از شوش

یوسفی‌زشک, روح‌اله

doi:10.61882/PJAS.1545.148.7

EN FA

سال 10، شماره 35 - ( 3-1405 ) سال 10 شماره 35 صفحات 69-55 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.1545.148.7

Mendeley

Zotero

RefWorks

Yousefi Zoshk R. (2026). Beyond Accounting; Proto Elamite Tablet (MDP 17, 043) from Susa and the Layered Semantics of Registered Individuals. Parseh J. Archaeol. Stud.. 10(35), 55-69. doi:10.61882/PJAS.1545.148.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1545-fa.html

یوسفی‌زشک روح‌اله.(1405). فراتر از حسابداری: بررسی لایه‌های معنایی افراد ثبت ‌شده در گل‌نبشته آغازایلامی (MDP 17, 043) به‌دست آمده از شوش مطالعات باستان‌شناسی پارسه 10 (35) :69-55 10.61882/PJAS.1545.148.7

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1545-fa.html

فراتر از حسابداری: بررسی لایه‌های معنایی افراد ثبت ‌شده در گل‌نبشته آغازایلامی (MDP 17, 043) به‌دست آمده از شوش

روح‌اله یوسفی‌زشک^*

گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران. ، Rouholah.Yousefi@auvaramin.ac.ir

چکیده: (64 مشاهده)

این پژوهش به بررسی یک گل‌نبشتۀ استثنایی آغازایلامی از شوش (MDP 17, 043) می‌پردازد که از الگوی متعارف متون حسابداری اقتصادی فاصله می‌گیرد؛ زیرا به‌جای ثبت کالاها یا پرداخت جیره، نام 17فرد را فهرست کرده است. مسئله محوری این پژوهش، ناسازگاری ظاهری میان نشانه‌های دارای بار جنسیتی در درون زنجیره‌های اسمی و طبقه‌بندی‌های یکنواخت یا متقابلی است که در پایان این زنجیره‌ها و نیز در شمارش نهاییِ پشت لوح مشاهده می‌شود. این مطالعه با تکیه‌بر تحلیل دقیق ساختاری و زمینه‌ای لوح نشان می‌دهد که متن برپایۀ یک نظام معنایی دو‌سطحی عمل می‌کند. نشانه‌هایی مانند (M388) و (M124) که در درون زنجیره‌های اسمی ظاهر می‌شوند، در سطحی توصیفی عمل کرده و نقش‌ها یا جایگاه‌هایی را نشان می‌دهند که لزوماً به جنسیت زیستی فروکاستنی نیستند. در مقابل، ترکیب‌های پایانی |M217+M388| و |M217+M124| افراد را در قالب مقوله‌های نهادی طبقه‌بندی می‌کنند که براساس آن‌ها هر فرد به ‌عنوان یک واحد اداری قابل‌شمارش ثبت می‌شود؛ از این‌رو، شمارش نهایی در پشت لوح نَه بیانگر جنسیت یا نقش‌های کارکردی افراد، بلکه نشان‌دهندۀ تعداد کل افراد ثبت‌شده برپایۀ جایگاه نهادی نهایی آنان است. این ساختار معنایی لایه‌مند از وجود منطقی اداری پیچیده در نظام ثبت و نگارش آغازایلامی حکایت دارد و نشان می‌دهد که ثبت افراد در این نظام صرفاً به حسابداری اقتصادی محدود نبوده، بلکه ابعاد اجتماعی و نهادی هویت افراد را نیز در بر می‌گرفته است.

واژه‌های کلیدی: آغازایلامی، طبقه‌بندی اداری، هویت اجتماعی، معناشناسی نهادی، نظام‌های نوشتاری آغازین، شوش، ثبت افراد.

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1404/10/17 | پذیرش: 1404/12/25 | انتشار: 1405/3/31

فهرست منابع

1. - Afshari, H., (2019). “An analytical study of nominal ideograms in Proto-Elamite script”. master’s thesis, University of Tehran (Unpublished), (In Persain).

2. - Baghizadeh, S. & Yousefi Zoshk, R., (2024). Power, identity, and human landscapes of highland–lowland interactions in the Proto-Elamite period [Presentation slides]. DFG Priority Programme SPP 2176: The Iranian Highlands: Resilience and Integration of Premodern Societies.

3. - CDLI contributors., (2026, February 26). Home. Cuneiform Digital Library Initiative. https://cdli.earth/

4. - Dahl, J., (2005). “Animal husbandry in Susa during the Proto-Elamite period”. Studi Micenei ed Egeo-Anatolici, 47: 81–134.

5. - Dahl, J., (2018). “The Proto-Elamite writing system”. In J. Álvarez-Mon, G. P. Basello, & Y. Wicks (Eds.), The Elamite world (pp. 383–396). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315658032-20

6. - Dahl, J., Hawkins, L. & Kelley, K., (2018). “Labor administration in Proto-Elamite Iran”. In: A. Garcia-Ventura (Ed.), What’s in a name? Terminology related to the work force and job categories in the Ancient Near East (Alter Orient und Altes Testament 440, pp. 15–44). Ugarit-Verlag.

7. - Dahl, J., Hessari, M. & Yousefi Zoshk, R., (2012). “The Proto-Elamite tablets from Tepe Sofalin”. Iranian Journal of Archaeological Studies, 2: 57–73.

8. - Damerow, P. & Englund, R. K. (1989). The Proto-Elamite texts from Tepe Yahya (The American School of Prehistoric Research Bulletin No. 39). Peabody Museum of Natural History, Harvard University.

9. - Desset, F., (2012). Premières écritures iraniennes: Les systèmes proto-élamite et élamite linéaire (Series Minor No. 76). Dipartimento di Studi Asiatici, Università degli Studi di Napoli “L’Orientale”.

10. - Desset, F., (2016). “Proto-Elamite writing in Iran”. Archéo-Nil, 26: 67–104. https://doi.org/10.3406/arnil.2016.1104

11. - Englund, R. K., (2004). “The state of decipherment of Proto-Elamite”. In: S. Houston (Ed.), The first writing: Script invention as history and process (pp. 100–149). Cambridge University Press.

12. - Etemadifar, D., (2025). “The political, social, and economic structure of Susa in the second half of the fourth millennium BC: A study based on Proto-Elamite tablets”. Doctoral dissertation, Islamic Azad University, Science and Research Branch. (Unpublished), (In Persain)

13. - Etemadifar, D. & Ahmadi Afzadi, M., (2022). “Gender archaeology: An analytical review of gender symbols in Proto-Elamite anthropomorphic nominal chain of signs”. Journal of Archaeology and Archaeometry, 1(2): 13–29. https://doi.org/10.30495/jaa.2022.695254 (In Persain)

14. - Friberg, J., (1978). Early roots of Babylonian mathematics 1: A method for the decipherment of proto-Sumerian and proto-Elamite semi-pictographic inscriptions. Department of Mathematics, University of Gothenburg.

15. - Kelley, K., (2024). “Images hidden in script: The invention of writing in ancient Iran”. In: S. Ferrara, M. Cartolano, & L. Ottaviano (Eds.), Talking images: The interface between drawing and writing (pp. 71–94). Taylor & Francis. https://doi.org/10.4324/9781032712970-6

16. - Nissen, H. J., Damerow, P. & Englund, R. K., (1993). Archaic bookkeeping: Early writing and techniques of economic administration in the ancient Near East. University of Chicago Press.

17. - Pittman, H., (2013). “Imagery in administrative context: Susiana and the West in the fourth millennium BC”. In: C. Petrie (Ed.), Ancient Iran and its neighbours: Local development and long-range interactions in the fourth millennium BC (pp. 293–336). Oxbow Books. https://doi.org/10.2307/j.ctvh1dn46.20

18. - Scheil, V., (1905). “Documents archaïques en écriture proto-élamite”. In: V. Scheil (Ed.), Textes élamites-sémitiques (Mémoires de la Délégation en Perse, VI: 57–129). Ernest Leroux.

19. - Scheil, V., (1923). Textes de comptabilités proto-élamites (Mémoires de la Mission archéologique de Perse, XVII). Ernest Leroux.

20. - Scott, J. C., (1998). Seeing like a state: How certain schemes to improve the human condition have failed. Yale University Press.

21. - Stolper, M., (1985). “Proto-Elamite texts from Tal-i Malyan”. Kadmos, 24: 1–12. https://doi.org/10.1515/kadm.1985.24.1.1

22. - Yousefi Zoshk, R., (2010). “The emergence of pre-state institutions in the central plateau of Iran: The Proto-Elamite chiefdoms in Tepe Sofalin–Pishva”. doctoral dissertation, University of Tehran. (Unpublished), (In Persain)

23. - Yousefi Zoshk, R., Baghizadeh, S. & Etemadifar, D., (2019). “The gender division of labour during the Proto-Elamite period in late fourth millennium BCE Iran: A case study from Tepe Sofalin in the Iranian Central Plateau”. In: J. K. Koch & W. Kirleis (Eds.), Gender transformations in prehistoric and archaic societies (pp. 423–434). Sidestone Press.

24. - Yousefi Zoshk, R., Beik-Mohammadi, K. & Etemadifar, D., (2025). “When tribute payments are not evidence of state: Proto-Elamite Susa and the logic of payment in a decentralized economy”. Iranian Journal of Anthropology, 22(40): 361–384. https://doi.org/10.22034/jasi.2026.2082411.1604 (In Persain)

25. - Yousefi, R., Afshari Salaki, H. & Etemadifar, D., (2025b). “The scale of accounting: An examination of high-volume numerical records in Proto-Elamite tablets from Susa hosted in Iran National Museum”. Archaeological Research of Iran, 15(45): 91–113. https://doi.org/10.22084/nb.2025.30816.2768 (In Persain)

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.