logo
سال 2، شماره 6 - ( 12-1397 )                   سال 2 شماره 6 صفحات 159-143 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.2.6.143
‎ 20.1001.1.26455048.1397.2.6.9.8

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Garavand A, Rezalou R. (2019). Iconographic Interpretation of Animal Designs in the Ghareh Klisa of Chaldoran. Parseh J. Archaeol. Stud.. 2(6), 143-159. doi:10.30699/PJAS.2.6.143
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-129-fa.html
گراوند افراسیاب، رضالو رضا.(1397). تفسیر شمایل‌نگارانۀ نقوش جانوری در قره‌کلیسا - چالدران مطالعات باستان‌شناسی پارسه 2 (6) :159-143 10.30699/PJAS.2.6.143

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-129-fa.html

تفسیر شمایل‌نگارانۀ نقوش جانوری در قره‌کلیسا - چالدران
افراسیاب گراوند*1 ، رضا رضالو2
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دانشگاه محقق‌اردبیلی، کارشناس میراث‌فرهنگی،صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان غربی ، garavand.afra@gmail.com
2- دانشیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه محقق‌اردبیلی
چکیده:   (8024 مشاهده)
مخاطب هر اثر هنری میل به دریافت معنای آن دارد و شناخت دقیق یک اثر یا یک تصویر جهت دریافت معنا و محتوای آن، نیاز به خوانش و حتی تفسیر دارد و شمایل‌نگاری در اصل سعی در بیان معنای تصویر دارد. در هنرهای تجسمی نماد یک تصویر، یک گیاه، یک حیوان و یا یک علامت است که معنای عمیق‌تری از آنچه دیده می‌شود دارد. اغلب برای ما دریافت معنا و تفسیر نمادهای سده‌های گذشته کار آسانی نیست. گاهی نمادها اشاره به یک واقعه و یا داستان دارند و گروهی از نمادها جایگزین شخصیت‌ها و افراد خاصی‌اند. در این‌راستا بنای قره‌کلیسا از مهم‌ترین و پر نقش و نگارترین کلیساهای ارمنیان در ایران است که در شمال‌شرقی شهرستان چالدران قرار گرفته است. سراسر نمای دیوارهای شمالی و جنوبی این کلیسا و همچنین برج ناقوس آن دارای حجاری‌های منحصربه‌فرد و بی‌نظیری است. نقوش حجاری‌شدۀ این بنای تاریخی را می‌توان به 5 دسته ازجمله: نقوش انسانی، نقوش جانوری، نقوش گیاهی، نقوش هندسی و نقوش اسطوره‌ای تقسیم‌بندی کرد. این نقوش با ظرافت، تناسب و زیبایی بی‌نظیری توسط استادکاران هنرمند و باتجربه‌ای حجاری گردیده‌اند و نگاه تجریدی- تزئینی خلاق هنرمند به بهترین شکل در همۀ نقوش نمود یافته و هر نقش، نماد و نشان خاصی است. در میان نگاره‌های قره‌کلیسا، نقش جانوران بیشتر از دیگر نقوش مورد توجه بوده که هم به‌دلیل تنوع گونه‌های جانوران در محیط اطراف و هم نمادینه بودن بسیاری از حیوانات چون شیر، قوچ، گاو، اسب و... است. این نقوش صرفاً جنبۀ تزئینی ندارند و معانی و مفاهیم عالی‌تری ارائه می‌کنند و به‌خاطر برخورداری از جنبه‌های نمادین، یکی از متنوع‌ترین جلوه‌های نمادگرایی هستند. در این مقاله سعی شده است نقوش جانوری این بنای تاریخی معرفی و تفسیر گردد.  
واژه‌های کلیدی: چالدران، قره‌کلیسا، نقوش جانوری، نمادها.
متن کامل [PDF 698 kb]   (1985 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1398/1/25 | پذیرش: 1398/1/25 | انتشار: 1398/1/25
فهرست منابع
1. - آیت، هدا (1395). «تأملی در خلقت شتر از دید قرآن و علم». مجلۀ پژوهش‌های علم و دین. سال هفتم. شمارۀ اول. صص: 47-25.
2. - ابوالقاسمی، لطیف (1379). «هنجار شکل‌یابی معماری اسلامی ایران». معماری ایران (دورۀ اسلامی). گردآورنده: محمد‌یوسف کیانی، تهران: سمت.
3. - اخوان‌اقدم، ندا (1393). «تفسیر شمایل‌نگارانۀ صحنه‌های شکار در ظروف فلزی ساسانی». فصلنامۀ کیمیای هنر. سال سوم. شمارۀ 12. صص: 50-33.
4. - اسماعیل‌پور، ابوالقاسم (1386). دانشنامه آزاد. تهران: نشر اسطوره.
5. - افشارسیستانی، ایرج (1369). نگاهی به آذربایجان‌غربی. جلد دوم، تهران: مؤسسۀ انتشاراتی و آموزش نسل دانش.
6. - اقتداری، احمد (1353). دیار شهریاران. جلد دوم، تهران: انجمن آثار ملی.
7. - بیانی، ملک‌زاده (1351). «شاهین نشانه فر ایزدی». بررسی‌های تاریخی، شمارۀ 1، سال هفتم، صص: 34-13.
8. - بهرام‌پور، نسرین (1387). بررسی نمادهای مقدس ایرانی در سفال. تهران: شهر‌آشوب.
9. - پرهام، سیروس (1371). دستبافت‌های عشایری و روستایی فارس. ج 2، تهران: امیرکبیر.
10. - جابز، گرترود (1370). سمبول‌ها (کتاب اول، جانوران). ترجمه و تألیف: محمد‌رضا بقاپور، تهران: جهان‌نما.
11. - چنگیز، سحر؛ و رضالو، رضا (1390). «ارزیابی نمادین نقوش جانوری سفال نیشابور (قرون سوم و چهارم هجری قمری)». نشریۀ هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی. شمارۀ 47. صص: 44-33.
12. - حبیبی، منصوره (1381). «سیلک، نمادها و نشانه‌ها». کتاب ماه هنر. شمارۀ 45 و 50. صص: 122-118.
13. - خزایی، محمد؛ و سماواکی، شیلا (1381). «بررسی نقش پرنده برروی ظروف سفالی ایران». فصلنامۀ هنرهای تجسمی. شمارۀ 18. صص: 60-11.
14. - دهخدا (1343). لغت‌نامه فارسی. تهران: دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، مؤسسۀ لغت‌نامه دهخدا‌‫.
15. - رفیع‌فر، جلال‌الدین؛ و ملک، مهران (1392). «آیکونوگرافی نماد پلنگ و مار در آثار جیرفت (هزارۀ سوم ق.م.)». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ 3. شمارۀ 4. صص: 36-7.
16. - سپهرفر، حسن (1395). آئین‌های زیارتی قره کلیسا. ارومیه: اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان غربی.
17. - سرلو، خوان ادوارد (1388). فرهنگ نمادها. ترجمۀ مهرانگیز اوحدی، تهران: دستان.
18. - صباغ‌پور، طیبه و شایسته‌فر، مهناز (1388). «تأویل و تفسیر معانی نمادین نقش‌مایه ماهی در قالی‌های دورۀ صفویه با نظر به مثنوی معنوی مولانا». فصلنامۀ انجمن علمی فرش ایران. شمارۀ 12. صص: 54-31.
19. - صمدی، مهرانگیز (1367). ماه در ایران از قدیمی‌ترین ایام تا ظهور اسلام. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
20. - قربانی، حافظ (1350). مونوگرافی شهر ماکو. تهران: ابتکار.
21. - کارنوی، الف. جی (1348). اساطیر ایران. ترجمۀ احمد طباطبایی، تبریز.
22. - کاسیرر، ارنست (1390). فلسفۀ صورت‌های سمبلیک. ترجمۀ یدالله موقن، تهران: هرمس.
23. - کوپر، جی. سی (1386). فرهنگ مصور نمادهای سنتی. ترجمۀ ملیحه کرباسیان، تهران: فرشاد.
24. - مرتضایی، محمد؛ و صداقتی‌زاده، ندا (1391). «بررسی نقوش جانوری سفالینه‌های کهن شهر گرگان(جرجان) در دوران اسلامی». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. دورۀ 2. شمارۀ 2. صص: 62-47.
25. - مشکور، محمد‌جواد (1375). نظری به تاریخ آذربایجان و آثار باستانی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
26. - معین، محمد (1387). فرهنگ فارسی معین (یک جلدی). تهران: فرهنگ نما، کتاب آران.
27. - موسوی، سید‌اسدالله (1376). تاریخ ماکو. تهران: نشر بیستون.
28. - وارنر، رکس (1386). دانش‌نامۀ اساطیر جهان. ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل‌پور، تهران: اسطوره.
29. - هال، جیمز (1380). فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق. ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
30. - هینلز، جان (1385). شناخت اساطیر ایران. ترجمۀ ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: چشمه.
31. - یاحقی، محمد‌جعفر (1386). فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.
33. - Cirlot, Y. E. (1988). A Dictionary of Symbols. London-New York, Routledge.
34. - Cirlot, Y. E. (2002). A Dictionary of Symbols. Forward by Herbert Read. Second Edition, Routledge. London.
35. - Hodder, lan. (2006). The leopard tale, revealing the mysteries of turkey's ancient town. Thames ahd Hudson, London.
36. - Werness, Hope B. (2004). The Continuum Encyclopedia of Animal Symbolism in Art, Continuum. London-New York, Continuum.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.