logo
سال 9، شماره 34 - ( 12-1404 )                   سال 9 شماره 34 صفحات 143-121 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.1177.882.1

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Kavyani Pooya H, Khozaimeh M. (2026). Causal Marriages; Racial Mixing and Cultural Mixing in the Median and Achaemenid Eras. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(34), 121-143. doi:10.61882/PJAS.1177.882.1
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1177-fa.html
کاویانی‌پویا حمید، خضیمه مهلا.(1404). پیوندهای سببی؛ آمیختگی نژادی و امتزاج فرهنگی در عصر ماد و هخامنشی مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (34) :143-121 10.61882/PJAS.1177.882.1

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1177-fa.html

پیوندهای سببی؛ آمیختگی نژادی و امتزاج فرهنگی در عصر ماد و هخامنشی
حمید کاویانی‌پویا*1 ، مهلا خضیمه2
1- دانشیار گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. ، h.kavyanipooya@basu.ac.ir
2- کارشناسی ارشد تاریخ ایران باستان، گروه تاریخ، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
چکیده:   (158 مشاهده)
در طول تاریخ تعاملات بین جوامع به تکامل فرهنگ‌ها انجامیده و نظام‌های سیاسی و قدرت‌های حاکمه در سیر این تکامل و امتزاجِ فرهنگ‌ها بسیار کارساز و کارآمد بوده است. در این بین از مسائل مهم مطرح در این پژوهش، بررسی فرهنگ حاکم‌بر جامعۀ ماد و هخامنشی و تأثیر و تأثر فرهنگ ایرانی از فرهنگ انیرانی مستقر و موجود در قلمرو دولت‌های مزبور است. به دیگر سخن، واکاوی علل و عوامل تصادم فرهنگ‌ها در سده‌های هفتم تا چهارم پیش‌ازمیلاد، سیاست‌هایی که دولت‌ها در برابر فرهنگ‌ها و اقوام و ملل تحت‌سیطره و یا هم‌جوار خویش دنبال می‌کردند و نتایجی که برخورد بین فرهنگ‌های مختلف و متنوع با فرهنگ و تمدن ایرانی برای ایرانیان و جوامع غیرایرانی به‌جای گذاشت، ازجمله مسائل مهمی است که این پژوهش به‌دنبال پاسخ‌گویی بدان‌هاست. برمبنای این ابهامات و با واکاوی منابع و شواهد موجود و با استناد به متون تاریخی با توصیف و تحلیل داده‌ها، نتایج حاصله حاکی از آن است که، افزون‌بر این‌که به‌سبب موقعیت جغرافیایی، فلات ایران پذیرای اقوام مختلف با فرهنگ‌های متنوع بوده است و هم‌زیستی با یک‌دیگر خواه‌ناخواه جامعۀ ایرانی را متأثر از فرهنگ‌های مختلف می‌کرد، آن‌چه به امتزاج و تلفیق فرهنگ‌ها و هم‌سویی آن‌ها در جامعۀ ایرانی سرعت و رونق می‌بخشید، وجود دشمن مشترک و به‌ویژه قدرت‌های تهدیدگر در منطقه بود که اقوام را با یک‌دیگر همراه ساخته بود. توان و پتانسیل نظام‌های سیاسی ماد و هخامنشی نیز که اهداف فرامنطقه‌ای داشتند در پیوند و امتزاج فرهنگ‌های موجود در قلمرو هخامنشی نقش اساسی را عهده‌دار بودند. هخامنشیان با هدف جلب نیروهای غیرایرانی و ایجاد وابستگی سیاسی، ازطریق ازدواج‌های سیاسی و پیوندهای اجتماعی، به امتزاج فرهنگی اقوام تابعه پرداختند. این سیاست به‌منظور جلوگیری از جداسری و آشوب‌های منطقه‌ای و گسترش قلمرو فرهنگی هخامنشیان، با جذب و هضم عناصر کارآمد فرهنگ‌های مختلف در فرهنگ ایرانی صورت می‌گرفت.
واژه‌های کلیدی: امتزاج فرهنگی، ایران باستان، ماد، هخامنشی، پیوند سیاسی.
متن کامل [PDF 1093 kb]   (25 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1404/2/11 | پذیرش: 1404/6/11 | انتشار: 1404/12/29
فهرست منابع
1. - احتشام، مرتضی، (2535). ایران در زمان هخامنشیان. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
2. - اومستد، آلبرت‌تن‌آیک، (۱۳۸۳). تاریخ شاهنشاهی هخامنشی. ترجمۀ محمد مقدم، تهران: علمی و فرهنگی.
3. - ایمان‌پور، محمدتقی؛ و قصاب‌زاده، راضیه، (۱۳۹۰). «بررسی رابطه مادها و پارس‌ها پیش از ظهور امپراتوری هخامنشیان». پژوهش‌های تاریخی، 3 (۴): ۸۶-۷۳.
4. - ایمان‌پور، محمدتقی؛ نصراله‌زاده، سیروس؛ و علی‌زاده، کیومرث، (۱۳۹۲). «کوروش عیلامی- انشانی یا کوروش پارسی؟». جستارهای تاریخی، 4 (۱): ۴۳-۲۷.
5. - بدیع، امیرمهدی، (۱۳۸۲). یونانیان و بربرها: روی دیگر تاریخ. ع. روح‌بخشان، جلد ۱۰، تهران: توس.
6. - بَدین، ایی، (۱۳۸۷). تاریخ ایران کمبریج. تیمور قادری، جلد ۲، تهران: مهتاب.
7. - برک، استیون، (1394). خاورمیانه باستان گهواره تمدن. ترجمۀ شهربانو صارمی، تهران: ققنوس.
8. - برِن، ا. آر.، (۱۳۸۷). تاریخ ایران کمبریج. تیمور قادری، جلد ۲، تهران: مهتاب.
9. - برن، ا. آر، (1385). «ایرانیان و یونانیان». تاریخ ایران دورۀ هخامنشیان، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، تهران: جامی.
10. - بروسیوس، ماریا، (۱۳۸۶). شاهنشاهی هخامنشی (از کورش بزرگ تا اردشیر اول). ترجمۀ هایده مشایخ، تهران: ماهی.
11. - بریان، پی‌یر، (۱۳۷۷). تاریخ امپراطوری هخامنشیان؛ از کورش تا اسکندر. ترجمۀ مهدی سمسار، جلد ۱ و ۲، تهران: زریاب.
12. - پوپ، آرتورابهام، (1355). هنر ایران در گذشته، حال، آینده. تهران: مدرسه عالی خدمات جهانگردی و اطلاعات.
13. - خورنی، موسی، (۱۳۸۰). تاریخ ارمنیان. ادیک باغداساریان، تهران: مؤلف.
14. - دادور، ابوالقاسم؛ و سلطانی‌شریف‌آبادی، شریفه، (1391). «سنکرتیسم (اختلاط فرهنگی) در پیکره‌نگاری هخامنشی و قاجار». مجلۀ مطالعات ایرانی، 11 (21): 91-117.
15. - داندامایف، م. آ.، (۱۳۶۶). تاریخ سیاسی و اقتصادی هخامنشیان. میرکمال نبی‌پور، تهران: گستره.
16. - داندامایف، محمد. آ.، (1381). تاریخ سیاسی هخامنشیان. ترجمۀ خشایار بهاری، تهران: نشر کارنگ.
17. - دوشن‌گیمن، ژ.، (1377). «آیین زردشتی». تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی ساسانیان، پژوهش دانشگاه کمبریج، جلد سوم، قسمت دوم، ترجمۀ حسن انوشه، تهران: انتشارات امیرکبیر: 291-339.
18. - دهخدا، علی‌اکبر، (۱۳۳۴). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
19. - دیاکونوف، ایگورمیخائیلوویچ، (۱۳۷۹). تاریخ ماد. ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: علمی و فرهنگی.
20. - زرین‌کوب، عبدالحسین، (۱۳۶۸). تاریخ مردم ایران. جلد ۱، تهران: امیرکبیر.
21. - سانسیسی، هلن؛ و همکاران، (1388). تاریخ هخامنشیان آسیای صغیر و مصر فرهنگ‌های کهن در یک شاهنشاهی نوین. ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، جلد 3، تهران: انتشارات توس.
22. - سولیمرسکی، تی.، (۱۳۸۷). تاریخ ایران کمبریج. تیمور قادری، جلد ۲، تهران: مهتاب.
23. - شارپ، رالف نورمن، (۱۳۸۴). فرمان‌های شاهنشاهان هخامنشی. تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشارات پازینه.
24. - علی‌یف، اقرار، (1388). پادشاهی ماد، ترجمۀ کامبیز میربهاء، تهران: نشر ققنوس.
25. - فرای، ر. ن.، (۱۳۴۴). میراث باستانی ایران. مسعود رجب‌نیا، تهران: علمی و فرهنگی.
26. - فرخ، کاوه، (۱۳۹۰). سایه‌های صحرا (ایران باستان در جنگ). ترجمۀ شهربانو صارمی، تهران: ققنوس.
27. - کامرون، جورج، (۱۳۶۵). ایران در سپیده دم تاریخ. ترجمۀ حسن انوشه، تهران: علمی و فرهنگی.
28. - کخ، هایدماری، (۱۳۸۷). از زبان داریوش. ترجمۀ پرویز رجبی، تهران: امیرکبیر.
29. - کورت، آملی، (۱۳۷۸). هخامنشیان. ترجمۀ مرتضی‌ثاقب‌فر، تهران: ققنوس.
30. - کوک، جان‌مانوئل، (1385). «ظهور هخامنشیان و بنیانگذاری امپراتوری هخامنشی». تاریخ ایران دورۀ هخامنشیان، از مجموعۀ تاریخ کمبریج، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، تهران: 11-105.
31. - کوک، جان‌مانوئل، (۱۳۸۷). تاریخ ایران کمبریج. تیمور قادری، جلد ۲، تهران: مهتاب.
32. - گیرشمن، رومن، (۱۳۸۸). تاریخ ایران از آغاز تا اسلام. محمد معین، تهران: سپهر ادب.
33. - لوکوک، پی‌یر، (1389). کتیبه‌های هخامنشی. ترجمۀ نازیلا خلخالی، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.
34. - سانسیسی‌وردنبوگ، هلن؛ و کورت، آملی، (1383). تاریخ هخامنشیان(آسیای صغیر و مصر). جلد 3، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، تهران: انتشارات توس.
35. - ویدن‌گرن، گئو، (۱۳۹۰). فئودالیسم در ایران باستان. ترجمۀ هوشنگ صادقی، تهران: آمه.
36. - ویسهوفر، ژوزف. (1389). ایرانیان، یونانیان و رومیان؛ نگاهی به داد و ستد فرهنگی میان ایران و یونان. ترجمۀ جمشید ارجمند، تهران: فرزان روز.
37. - هنکلمن، ووتر، (1392). خدایان دیگری که هستند، از مجموعه تاریخ هخامنشی دانشگاه خرونیخن، ویراستاران هلن سانسیسی.
38. - هینتس، والتر، (۱۳۸۶). داریوش و ایرانیان (تاریخ فرهنگ و تمدن هخامنشیان). ترجمۀ پرویز رجبی، تهران: ماهی.
39. - هینتس، والتر، (1383). دنیای گمشده عیلام. ترجمۀ فیروز فیروزنیا، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
40. - هینتس، والتر، (۱۳۸۵). یافته‌های تازه از ایران باستان. ترجمۀ پرویز رجبی، تهران: ققنوس.
42. References
43. - Aliev, I., (2009). The kingdom of Media (K. Mirbaha, Trans.). Tehran: Qoqnoos. (In Persian).
44. - Badian, E., (2008). The Cambridge history of Iran (T. Qaderi, Trans.; Vol. 2). Tehran: Mahtab. (In Persian).
45. - Badii, A. M., (2003). The Greeks and the barbarians: The other side of history (A. Ruhbakhshan, Trans.; Vol. 10). Tehran: Tus. (In Persian).
46. - Boucharlat, R., (). “GREECEvii. GREEK ART AND ARCHITECTURE IN IRAN”. Encyclopaedia Iranica, XI (3): 329-333.
47. - Boyce, M., (1988). The Religion of cyrus the Great, Achaemenid History 3: Method and Theory. ed by A. Kuhrt and H. Sancisi- Weerdenburg, Leiden: Brill.
48. - Boyce, M., (1995). “Diaspora, In Pre-Islamic times”. Encyclopaedia Iranica, VII (4): 370-387.
49. - Briant, P., (1998). Histoire de l’Empire perse: De Cyrus à Alexandre (M. Samsar, Trans.; Vols. 1–2). Tehran: Zaryab. (In Persian).
50. - Brosius, M., (2007). The Persian Empire from Cyrus the Great to Artaxerxes I (H. Mashayekh, Trans.). Tehran: Mahi. (In Persian).
51. - Bryce, T., (2009). The Routledge Handbook of The Pepoles and Places of Ancient Western Asia,. Routleadge, New‌York.
52. - Burke, S., (2015). Ancient Middle East: Cradle of civilization (Sh. Saremi, Trans.). Tehran: Qoqnoos. (In Persian).
53. - Burn, A. R., (2006). “The Persians and the Greeks”. In: M. Saghebfar (Ed. & Trans.), History of Iran in the Achaemenid period, Tehran: Jami. (In Persian).
54. - Burn, A. R., (2008). The Cambridge history of Iran (T. Qaderi, Trans.; Vol. 2). Tehran: Mahtab. (In Persian).
55. - Cameron, G. G., (1986). Iran at the dawn of history (H. Anushe, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi. (In Persian).
56. - Colins, P. & Colins, P. T., (2008). From Egypt To Babylon: The internetional Age 1550-500 BC. Harward University Press.
57. - Cook, J. M., (2006). “The rise of the Achaemenids and the foundation of the Achaemenid Empire”. In: M. Saghebfar (Trans.), History of Iran in the Achaemenid period). Tehran: Jami, Pp: 11–105. (In Persian).
58. - Cook, J. M., (2008). The Cambridge history of Iran (T. Qaderi, Trans.; Vol. 2). Tehran: Mahtab. (In Persian).
59. - Dadvar, A. & Soltani-Sharifabadi, Sh., (2012). “Syncretism (cultural fusion) in Achaemenid and Qajar iconography”. Journal of Iranian Studies, 11(21): 91–117. (In Persian).
60. - Dandamayev, M. A., (1987). Political and economic history of the Achaemenids (M. Nabipour, Trans.). Tehran: Gostareh. (In Persian).
61. - Dandamayev, M. A., (2002). Political history of the Achaemenid Empire (Kh. Bahari, Trans.). Tehran: Karang. (In Persian).
62. - Dehkhoda, A. A., (1955). Dehkhoda Dictionary (Loghatnameh-ye Dehkhoda). Tehran: University of Tehran. (In Persian).
63. - Diakonoff, I. M., (2000). History of Media (K. Keshavarz, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi. (In Persian).
64. - Donmez, Ş., (2007). “The Achaemenid Impact On the Central Black Sea Region”. The Achaemenid Impact on Local Populations and Cultures in Anatolia, Pp: 107- 116.
65. - Dusinberre, É. R. M., (1998). “Zoroastrian religion”. In: The Cambridge history of Iran, Volume 3(2): The Seleucid, Parthian and Sasanian periods (H. Anushe, Trans., pp. 291–339). Tehran: Amirkabir. (In Persian).
66. - Ehteshami, M., (2535). Iran during the Achaemenid period. Tehran: Sherkat-e Sahami-ye Ketabha-ye Jibi. (In Persian).
67. - Farrokh, K., (2011). Shadows in the desert: Ancient Persia at war (Sh. Saremi, Trans.). Tehran: Qoqnoos. (In Persian).
68. - Frye, R. N., (1965). The heritage of Persia (M. Rajabnia, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi. (In Persian).
69. - Ghirshman, R., (2009). Iran from the earliest times to the Islamic conquest (M. Moein, Trans.). Tehran: Sepehr Adab. (In Persian).
70. - Henkelman, W. F. M., (2011). “Cyrus the Persian and Darius the Elamite: a Case of Mistaken Identity”. in: Herodotus and the PersianEmpire, Edited by Robert Rollinger, Brigitte Truschnegg, Reinjold Bichler, Wiesbaden,.
71. - Henkelman, W. F. M., (2003). “PERSIANS, MEDES AND ELAMITES Acculturation in the Neo-Elamite Period”. In: G. B. Lanfranchi, M. Roaf, R. Rollinger, eds., Continuity of Empire (?) Assyria, Media, Persia. Padova, S.a.r.g.o.n. Editrice e Libreria, Pp: 181-231
72. - Henkelman, W. F. M., (2013). “The other gods who are: Studies in Elamite-Iranian acculturation based on the Persepolis Fortification texts”. In: H. Sancisi-Weerdenburg et al., (Eds.), Achaemenid History series (Groningen/ Leiden volumes) (Persian edition curated by H. Sancisi-Weerdenburg et al., M. Saghebfar, Trans.). Tehran Tus. (In Persian).
73. - Herodotus, (2019). The History Of Herodotus. Translated by; G. C. Macaulay. This edition was created and published by Global Grey.
74. - Hinz, W., (2004). The lost world of Elam: Re-creation of a vanished civilization (F. Firuznia, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi. (In Persian).
75. - Hinz, W., (2006). New discoveries from ancient Iran (P. Rajabi, Trans.). Tehran: Qoqnoos. (In Persian).
76. - Hinz, W., (2007). Darius and the Persians: A cultural and civilizational history of the Achaemenids (P. Rajabi, Trans.). Tehran: Mahi. (In Persian).
77. - Hyland, J. O., (2022). “Artabazos and the Rhodians. Marriage Alliance and Satrapal Politics in the Late Achaemenid Aegean”. Ktèma: Civilisations de l’Orient, de la Grèce et de Rome antiques, Grecs et non-Grecs de l’empire perse au monde hellénistique, 47: 121-134.
78. - Imanpour, M. T. & Qasabzadeh, R., (2012). “Examining the relationship between the Medes and the Persians before the rise of the Achaemenid Empire”. Pazhuhesh-ha-ye Tarikhi [Historical Researches], 3(4): 73–86. (In Persian).
79. - Imanpour, M. T., Nasrollahzadeh, S. & Alizadeh, K., (2013). “Cyrus the Elamite-Anshanite or Cyrus the Persian?”. Jostarha-ye Tarikhi, 4(1): 27–43. (In Persian).
80. - Kent, R., (1953). Old Persian, grammar, texts, lexicon. American Oriental Society: New Haven.
81. - Khorne, M., (2001). History of the Armenians (E. Baghdasarian, Trans.). Tehran: Moalef. (In Persian).
82. - Koch, H., (2008). From the language of Darius (P. Rajabi, Trans.). Tehran: Amirkabir. (In Persian).
83. - Kurth, A., (1999). The Persians (M. Saghebfar, Trans.). Tehran: Qoqnoos. (In Persian).
84. - Lecoq, P., (2010). Les inscriptions de la Perse achéménide (N. Khalkhali, Trans.). Tehran: Farzan-e Rouz. (In Persian).
85. - Llewellyn–Jones, L., (2013). King and Court in Ancient Persia 559 to 331 BCE. Edinburgh University Press Ltd.
86. - Olmstead, A. T., (2004). History of the Persian Empire (M. Moghadam, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi. (In Persian).
87. - Pedley, John G., (2010). Greek Art and Archaeology. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice Hall, Pearson.
88. - Pollitt, J. J., (1990). The Art of Ancient Greece: Sources and Documents. Cambridge University Press.
89. - Pope, A. U., (1976). Iranian art: Past, present, future. Tehran: Higher School of Tourism Services and Information. (In Persian).
90. - Sancisi-Weerdenburg, H. et al., (n.d.). [Title not fully given in original citation; probably one of the Achaemenid History Workshop volumes] (M. Saghebfar, Trans.). Tehran: Tus. (In Persian).
91. - Sancisi-Weerdenburg, H., Kuhrt, A. & Root, M. C., (Eds.). (2009). Achaemenid history III: The Achaemenids in Asia Minor and Egypt-Old cultures in a new empire (M. Saghebfar, Trans.; Vol. 3). Tehran: Tus. (In Persian).
92. - Sharp, R. N., (2005). The inscriptions of the Achaemenid kings (Unknown translator). Tehran: Pazinah Cultural and Publishing Institute. (In Persian).
93. - Sulimirski, T., (2008). The Cambridge history of Iran (T. Qaderi, Trans.; Vol. 2). Tehran: Mahtab. (In Persian).
94. - Tavernier, J., (2011). “Iranians in Neo-Elamite Texts”. in: Elam and Persia, Edited by Javier Alvarez-Mon & Mark B. Garrison, Eisenbrauns: 191-261.
95. - Widengren, G., (2011). Feudalism in ancient Iran (H. Sadeghi, Trans.). Tehran: Ameh. (In Persian).
96. - Wiesehöfer, J., (2010). Persians, Greeks and Romans: Cultural exchange between Iran and Greece (J. Arjmand, Trans.). Tehran: Farzan-e Rouz. (In Persian).
97. - Wiesehofer, J., (2001). Ancient Persia from 555 BC to 655 AD. Translated by: Azizeh Azodi, I. B. London & Newyork: Tauris Publishers.
98. - Xenophon, (1992). Anabasis. Translated by: Carlson.L.Brownson, Cambridge, Mass: Harvard University Press.
99. - Zarrinkoub, A. H., (1989). History of the Iranian people (Vol. 1). Tehran: Amirkabir. (In Persian).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.