بازبینی داده‌های PXRF برای سکه‌های نقرۀ تیموری از موزۀ آرامگاه بوعلی‌سینا: تضمین دقت با تحلیل تخصصی

حاجی‌ولیئی, مهدی

doi:10.61882/PJAS.818.1148

EN FA

سال 9، شماره 33 - ( 10-1404 ) سال 9 شماره 33 صفحات 327-313 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.818.1148

Mendeley

Zotero

RefWorks

Hajivaliei M. (2025). A Reassessment of Portable X-Ray Fluorescence (PXRF) Data for Timurid Silver Coins from the Avicenna Tomb Museum. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(33), 313-327. doi:10.61882/PJAS.818.1148
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1148-fa.html

حاجی‌ولیئی مهدی.(1404). بازبینی داده‌های PXRF برای سکه‌های نقرۀ تیموری از موزۀ آرامگاه بوعلی‌سینا: تضمین دقت با تحلیل تخصصی مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (33) :327-313 10.61882/PJAS.818.1148

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1148-fa.html

بازبینی داده‌های PXRF برای سکه‌های نقرۀ تیموری از موزۀ آرامگاه بوعلی‌سینا: تضمین دقت با تحلیل تخصصی

مهدی حاجی‌ولیئی^*

دانشیار گروه فیزیک، دانشکدۀ علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. ، mhaji@basu.ac.ir

چکیده: (479 مشاهده)

سکه‌های تیموری، آینه‌ای از وقایع اقتصادی و سیاسی مهم تیموریان هستند و مطالعۀ آن‌ها می‌تواند به فهم عمیق‌تر وضعیت اقتصادی و اجتماعی این دوره کمک کند. این پژوهش با استفاده از طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس به بررسی سکه‌های تیموری موزۀ آرامگاه بوعلی‌سینا پرداخته است. بازبینی تخصصی نتایج اولیۀ دستگاه طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس (PXRF) به‌ویژه در مطالعات سکه‌شناسی، از اهمیت بالایی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان یک گام اساسی در راستای کاهش خطا و افزایش دقت در تحلیل‌های میان‌رشته‌ای موردتوجه قرار گیرد. فناوری PXRF به‌عنوان یک روش غیرمخرب، قابلیت بررسی دقیق ترکیب شیمیایی و تعیین عنصرهای موجود در سکه‌ها را فراهم می‌آورد؛ اما بدون پایش دقیق و بازبینی جامع نتایج به‌دست‌آمده، ممکن است به تفسیر نادرست و عدم قطعیت در تحلیل‌های تاریخی منجر شود. پرسش‌های پژوهش دربارۀ ارزش بازخوانی و تفسیر داده‌های طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس و نقش آن‌ها در شناسایی سکه‌های جعلی و درک ویژگی‌های اقتصادی و فرهنگی در مطالعات سکه‌شناسی است. فرضیۀ کلیدی پژوهش می‌گوید که داده‌های خام طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس نتایج دقیقی ارائه نمی‌دهد و برای مطالعۀ دقیق سکه‌ها نیاز به واکاوی تخصصی توسط افراد متخصص وجود دارد. این پژوهش هم‌چنین به اهمیت بررسی دقیق طیف‌ها و چالش‌های فنی در بازخوانی داده‌ها پرداخته و شیوه‌های میان‌رشته‌ای را برای افزایش دقت نتایج به‌کار می‌بندد. یافته‌ها نشان‌دادند که بازخوانی ژرف‌تر داده‌های طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس، در شناخت بهتر ترکیب شیمیایی سکه‌ها و نگه‌داری از گنجینه‌های فرهنگی کارساز است و می‌تواند به درک عمیق‌تری از سیاست‌ها و کنش‌های اقتصادی دورۀ تیموری بینجامد.

واژه‌های کلیدی: فلورسانس پرتو ایکس، سکه‌های تیموری، مطالعات میان‌رشته‌ای، سکه‌شناسی، ترکیب عنصری سکه‌ها.

متن کامل [PDF 1329 kb] (118 دریافت)

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1403/12/11 | پذیرش: 1404/2/16 | انتشار: 1404/10/1

فهرست منابع

1. - Acquafredda, P., (2019). “XRF technique”. Physical Sciences Reviews, 4(8): 20180171. https://doi.org/10.1515/psr-2018-0171

2. - Bragin, A. O. & Petrov, P. N., (2017). “Timurid coins discovered in Dev Kesken Qala”. Archaeology of Eurasian Steppes, (6): 159–166. https://evrazstep.ru/index.php/aes/article/view/286

3. - Breitenstein, L., Schön, J., Schubert, M. C. & Warta, W., (2013). “Impact of Iron Surface Contamination on the Lifetime Degradation of Samples Passivated by Fired Al2O3/SiNx Stacks”. IEEE Journal of Photovoltaics, 3(3): 957-961. https://doi.org/10.1109/JPHOTOV.2013.2259895.

4. - Casas, J. S. & Sordo, J., (2006). An overview of the historical importance, occurrence, isolation, properties and applications of lead. Lead, 1-40. https://doi.org/10.1016/B978-044452945-9/50001-4.

5. - Civici, N., Gjongecaj, S., Stamati, F., Dilo, T., Pavlidou, E., Polychroniadis, E. K. & Smit, Z., (2007). “Compositional study of IIIrd century BC silver coins from Kreshpan hoard (Albania) using EDXRF spectrometry”. Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 258(2): 414-420. https://doi.org/10.1016/j.nimb.2007.02.079

6. - Constantinescu, B., Săşianu, A. & Bugoi, R., (2003). “Adulterations in the first century BC: The case of Greek silver drachmae analyzed by X ray methods”. Spectrochimica Acta Part B: Atomic Spectroscopy, 58 (4): 759–765. https://doi.org/10.1016/S0584-8547(03)00050-0

7. - Gale, N. H. & Stos-Gale, Z. A., (1981). “Ancient Egyptian Silver”. The Journal of Egyptian Archaeology, 67(1): 103-115. https://doi.org/10.2307/3856605

8. - Hajivaliei, M. & Nadooshan, F. K., (2012). “Compositional study of Parthian silver coins using PIXE technique”. Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B, 289: 56–58. https://doi.org/10.1016/j.nimb.2012.07.039

9. - Hajivaliei, M., Mohammadifar, Y., Mirsafdari, S. & Chahardoli, A., (2022). “Study of 74 Ilkhanid coins of Hamadan Museum belonging to Abu Sa’id Government (minted in Hamadan, Tabriz, and Soltanieh) using X ray fluorescence method”. Archaeological Research of Iran (Pazhoheshha ye Bastan Shenasi Iran), 12(34): 271–293. https://doi.org/10.22084/nb.2021.21414.2115 (In Persian).

10. - Hajivaliei, M., Mohammadifar, Y., Ghiyasi, K., Jaleh, B., Lamehi-Rachti, M., Oliaiy, P., (2008). “Application of PIXE to study ancient Iranian silver coins”. Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B, 266: 1578–1582. https://doi.org/10.1016/j.nimb.2007.12.101

11. - Hajivaliei, M. & Sodaee, B., (2016). “Application of WDXRF Spectrometry to Study the Sassanian Silver Coins”. Archaeological Research of Iran (Pazhoheshha ye Bastan Shenasi Iran), 5(9): 163–174. https://doi.org/10.52547/irjaem.5.9.163 (In Persian).

12. - Kakuee, O., Montazer Zohouri, M., Abedi, A., Biganeh, A., Fathollahi, V., Mesbahi, S. et al., (2022). “Analytical Archaeometry: Facilities and Research Opportunities”. Parseh Journal of Archaeological Studies, 6(20), 345-372. URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-571-en.html (In Persian).

13. - Karathanasis, A. D. & Hajek, B. F., (1996). “Elemental analysis by X ray fluorescence spectroscopy”. In: Methods of Soil Analysis: Part 3 Chemical Methods (pp. 161–223). Madison, WI: Soil Science Society of America. https://doi.org/10.2136/sssabookser5.3.c7

14. - Mantouvalou, I., Wolff, T., Seim, Ch., Stoytschew, V., Malzer, W., Kanngießer, B., (2014). “Reconstruction of Confocal Micro X Ray fluorescence spectroscopy depth scans obtained with a laboratory setup”. Analytical Chemistry, 86(19): 9774–9780. https://doi.org/10.1021/ac502342t

15. - Mirahkorloo, N. & Sharafi, M., (2022). “Coinage System and Money Exchanges in Timurid Dynasty (With an emphasis on the eastern territory of Iran)”. History of Islam and Iran, 32(53): 151–179. https://doi.org/10.22051/hii.2021.34713.2405 (In Persian).

16. - Mirsafdari, S. & Hajivaliei, M., (2022). “Structural study of Khosrow Parviz silver coins present in the Museum of Bu Ali Sina Tomb using X ray fluorescence spectroscopy method”. Journal of Research on Archaeometry, 8(1): 155–170. https://doi.org/10.52547/jra.8.1.155 (In Persian).

17. - Oyedotun, T. D. T., (2018). “X Ray fluorescence (XRF) in the investigation of earth material composition: A review and an overview”. Geology, Ecology, and Landscapes, 2(2): 148–154. https://doi.org/10.1080/24749508.2018.1452459.

18. - Salehi Garous, M., Hejebri Nobari, A. R. & Hajivaliei, M., (2016). “Analysis of Eco-political Conditions of Parthians (43-208 AD) According to PIXE Study of Silver Coins of Khausro II and Gotarzes II Struck in Ecbatana Mint House”. Historical Sociology, 7(3): 301-315. https://jhs.modares.ac.ir/article_22879_en.html (In Persian).

19. - Shackley, M. S., (2010). “An introduction to X-ray fluorescence (XRF) analysis in archaeology”. In: X-ray fluorescence spectrometry (XRF) in geoarchaeology (pp. 7-44). New York, NY: Springer New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6886-9_2

20. - Streli, C., Kregsamer, P., Wobrauschek, P., Gatterbauer, H., Pianetta, P., Pahlke, S. & Schmeling, M., (1999). “Low Z total reflection X-ray fluorescence analysis—challenges and answers”. Spectrochimica Acta Part B: Atomic Spectroscopy, 54(10), 1433-1441. https://doi.org/10.1016/S0584-8547(99)00069-5

21. - Weltje, G. J. & Tjallingii, R., (2008). “Calibration of XRF core scanners for quantitative geochemical logging of sediment”. Geochemistry, Geophysics, Geosystems, 9(5): 1–23. https://doi.org/10.1029/2008GC001963

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.