سال 2، شماره 5 - ( 9-1397 )
سال 2 شماره 5 صفحات 110-95 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ahmad Saffari S. (2018). The Recreating of Concept of Urban Texture in Qazvin. Parseh J. Archaeol. Stud.. 2(5), 95-110. doi:10.30699/PJAS.2.5.95
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-109-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-109-fa.html
احمدصفاری شیما.(1397). بازآفرینی مفهوم بافت شهری در قزوین مطالعات باستانشناسی پارسه 2 (5) :110-95 10.30699/PJAS.2.5.95
دکتری باستانشناسی گرایش اسلامی. ، Sh.saffari@yahoo.com
چکیده: (8053 مشاهده)
شهر، معنایی بیش از یک محوطۀ محصور درون بارو را داشته و بیشتر یک حوزه را معرفی میکند. شهرها، طی تاریخ نسبتاً طولانی خود شاهد تغییرات ژرفی در وضعیت صنعتی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و بهویژه جمعیتی خود بودهاند. کهنترین شهرها در حدفاصل پایان هزارۀ چهارم و آغاز هزارۀ سوم قبلازمیلاد در آسیای غربی و در نقاطی پدیدار شدند که آب و هوای آنها مساعد، و زمینِ حاصلخیز برای کشت و زرع، مناسب بود. همچنین قدمت شهر و شهرسازی در ایران نیز به هزارۀ چهارم قبلازمیلاد میرسد، اما روند شکلگیری شهر و تداوم شهرنشینی در آن سیر تدریجی خاص خود را داشته است. هویت ایرانی شهر شامل ویژگیها و ارزشهای معماری و شهرسازی سرزمین ایران، مربوط به قبل از ورود اسلام میباشد. پس از ورود اعراب به ایران و تشکیل حکومت یکپارچه اسلامی در سرزمینهای زیر تسلط اسلام، شاهد شکلگیری نطفههای اولیۀ شهرهای جدید بودهایم که این شهرهای جدید، اکثراً از تعلیمات اسلامی نشأت گرفته و به دو دستۀ عمده شامل؛ شهرهای بهجا مانده از تمدنهای ماقبل از اسلام و یا شهرهای بنا شده توسط مسلمین قابل تفکیکاند. شهر دورۀ اسلامی بهلحاظ ساختاری تداوم شهرسازی عصر ساسانی بود و عناصر کالبدی آن اکثراً برگرفته از فرهنگ غنی اسلام و نشانگر تمدن و فرهنگ اسلامیاند. یکی از این شهرها، قزوین میباشد که هستۀ اولیۀ آن در زمان شاپور ساسانی شکلگرفته و بهتدریج در طی دوران اسلامی توسعه و گسترش داشته و در زمان صفویه توسط شاه تهماسب بهعنوان دومین پایتخت این دودمان انتخاب شده است.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1397/11/24 | پذیرش: 1397/11/24 | انتشار: 1397/11/24
دریافت: 1397/11/24 | پذیرش: 1397/11/24 | انتشار: 1397/11/24
فهرست منابع
1. - آصفی،حمدالله، (1368)، «نگرشی بر شهر و شهرنشینی»، مجلۀ علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، پاییز، شمارۀ 9، صص: 88-63.
2. - ابنحوقل، (1345)، صورهالارض. ترجمۀ جعفر شعار، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
3. - ابنخردادبه، عبیدالله بن عبدالله، (1371)، المسالک و الممالک. ترجمۀ سعید خاکرند و آندره میکل، تهران: مؤسسه مطالعات و انتشارات تاریخی میراث ملل - موسسه فرهنگی حنفا.
4. - ابنخلدون، عبدالرحمن، (1336)، مقدمۀ ابنخلدون. جلد اول، ترجمۀ محمد پروین گنابادی، تهران: بنگاه نشر و ترجمه.
5. - ابن سینا، حسین بن عبدالله، (1360)، رسائل ابن سینا. ترجمه: ضیاءالدین دری، تهران: انتشارات مرکزی.
6. - ابنفقیه، احمد بن محمد بن اسحاق الهمذانی، (1349)، مختصر البلدان: بخش مربوط به ایران، ترجمۀ ح . مسعود، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
7. - ابوالفداء، اسماعیل بن علی، (1349)، تقویم البلدان. ترجمۀ عبدالمحمد آیتی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
8. - ارسطو، (1349)، سیاست. ترجمۀ حمید عنایت، تهران: شرکت کتابهای جیبی.
9. - اشراقی، احسان، (1365)، «شهر قزوین»، مجموعه مقالات کتاب نظری اجمالی بر شهرنشینی و شهرسازی در ایران، بهکوشش: مصطفی کیانی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشـاد اسلامی.
10. - اشرف،احمد، (1360)، «تداوم برخی از ویژگیهای تاریخی زندگی شهری در ایران». مجلۀ آرش، شهریور، شمارۀ 26، صص: 155-132.
11. - اصطخری، ابواسحق ابراهیم، (1373)، مسالک و ممالک. ترجمۀ محمد بن اسعد بن عبدالله تستری، بهکوشش: ایرج افشار، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
12. - افلاطون، (1367)، دورۀ آثار. 4 جلد، ترجمۀ محمدحسن لطفی، تهران: خوارزمی.
13. - اولئاریوس، آدام، (1385)، سفرنامۀ آدام اولئاریوس: ایران عصر صفوی از نگاه یک آلمانی. ترجمه از متن آلمانی و حواشی: احمد بهپور، تهران: ابتکار نو.
14. - بلاذری، (1337)، فتوح البلدان. ترجمۀ محمد توکل، تهران.
15. - بهرامی،اکرم، (1356)، «شهرهای ساسانی (2)»، مجلۀ بررسیهای تاریخی، مرداد و شهریور، شمارۀ 71، صص: 290-245.
16. - پاکزاد، جهانشاه، (1392)، تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران از آغاز تا دوران قاجار. تهران: آرمانشهر.
17. - پیگولوسکایا، ن.و. و دیگران، (1372)، تاریخ ایران (ازدوران باستان تا پایان سده هجدهخم میلادی). ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: پیام.
18. - تاورنیه، ژان باتیست، (1336)، سفرنامه تاورنیه. ترجمۀ حمید ارباب شیرانی، تهران.
19. - تقوینژاد دیلمی، محمدرضا، (1366)، معماری، شهرسازی و شهرنشینی ایران در گذر زمان. تهران: یساولی.
20. - جمشید، بهنام و شاپور راسخ، (1349)، مقدمه بر جامعهشناسی ایران. تهران: خوارزمی.
21. - چایلد، گوردون، (1352)، انسان خود را میسازد. ترجمۀ احمد کریمی حکاک و محمد هلاتانی، تهران: حبیبی.
22. - حبیبی، سیدمحسن، (1391)، از شار تا شهر: تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن، تفکر و تأثر. تهران: دانشگاه تهران.
23. - خرمشاد، محمد، (1392)، «شهر به شهر در تاریخ، مروری اجمالی بر تاریخ شهرسازی»، مجلۀ سوره اندیشه، اردیبهشت و خرداد، شمارۀ 69-68، صص: 34-30.
24. - خواندامیر، غیاث الدین بن همام الدینالحسینیالمدعوبه، (1380)، تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر. مقدمه: جلالالدین همائی، زیرنظر: محمد دبیرسیاقی، تهران: خیام.
25. - دلاواله، پیترو، (1370)، سفرنامۀ پیترو دلاواله: قسمت مربوط به ایران. ترجمه و شرح و حواشی از: شعاع الدین شفا، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
26. - رضوی،سید ابوالفضل، (1388)، «ساختار زندگی شهری در ایران دوران اسلامی»، مجلۀ کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، تیر، شمارۀ 134، صص: 17-2.
27. - زیاری،کرامتاله، و [دیگران]، (1392)، «سنجش هویت شهری در شهرهای جدید ایران بر اساس اصول هویت بخش مکتب اصفهان»، مجلۀ مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقهای، پاییز، سال پنجم، شمارۀ 18، صص: 154-139.
28. - سرفراز، علیاکبر؛ و تیموری، محمود، (1386)، «سازمان فضایی شهر ساسانی بیشاپور»، مجلۀ باغنظر، پاییز و زمستان، شمارۀ 8، صص: 102-91.
29. - سلطانزاده، حسین، (1362)، روند شکل گیری شهر و مراکز مذهبی در ایران. تهران: آگاه.
30. - سیدسجادی، سید منصور، (1389)، نخستین شهرهای فلات ایران، جلد ۱ و ۲، تهران: سمت.
31. - سیلوا ای فیگرئروآ، گارسیاد، (1363)، سفرنامه دن گارسیا د سیلوا فیگوئروا سفیر اسپانیا در دربار شاه عباس اول. ترجمۀ غلامرضا سمیعی، تهران: نشر نو.
32. - شاردن، ژان، (1375-1372)، سفرنامه شاردن: متن کامل. ترجمۀ اقبال یغمایی، جلد 1 تا 5، تهران: توس.
33. - شرلی، آنتونی و رابینز، (1362)، سفرنامه برادران شرلی. ترجمۀ آوانس، بهکوشش: علی دهباشی، تهران: نگاه.
34. - علییزدی، شرفالدین، (1387)، ظفرنامه تیموری. جلد 1، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
35. - غضنفرپور، حسین، (1388)، «شهرهای باستانی در استان کرمان».مجلۀ مطالعات ایرانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال هشتم، بهار، شمارۀ 15، صص: 40-17.
36. - فارابی، ابونصر، (1986)، آرا اهل المدینه الفاضله، دارالمشرق، بیروت: لبنان.
37. - فکوهی، ناصر، (1393)، انسانشناسی شهری. چاپ نهم، تهران: نشر نی.
38. - فن دریابل، ژرژ تکتاندر، (1351)، ایترپرسیکوم. ترجمۀ محمود تفضلی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
39. - قبادیانیمروزی، ناصر خسرو، (1370)، سفرنامه. بهکوشش: محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار.
40. - قدامه بن جعفر، (1370)، الخراج و صنعه الکتابه. برگزیده، ترجمه و تحقیق: حسین قرهچانلو، تهران: نشر البرز.
41. - قدیانی، عباس، (1379)، جغرافیای تاریخی ری-رگا. چاپ اول، تهران: آرون.
42. - قزوینی، زکریابنمحمد، (1373)، آثار البلاد و اخبار العباد. ترجمۀ میرزاجهانگیر قاجار، تهران: امیرکبیر.
43. - کاتف، فدت آفاناس یویچ، (1356)، سفرنامه کاتف. ترجمۀ محمدصادق همایونفر، تهران: کتابخانه ملی ایران.
44. - کیانی، محمدیوسف، (1365)، نگاهی اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران. چاپ اول، تهران: ارشاد اسلامی.
45. - مجتهدزاده، ناصر، (1382)، برنامه ریزی شهری در ایران. تهران: دانشگاه پیام نور.
46. - مجیدزاده، یوسف، (1389)، آغاز شهرنشینی در ایران. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
47. - مستوفی، حمداللهبنابی بکراحمد، (1362)، نزههالقلوب. بهکوشش: گای لسترنج، تهران: دنیای کتاب.
48. - مستوفی، حمداللهبنابی بکراحمد، (1362)، تاریخ گزیده. بهاهتمام: عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر
49. - مقدسی، محمدبن احمد، (1361)، احسن التقاسیم فی معرفهالاقالیم. ترجمۀ علینقی منزوی، جلد 2، تهران: شرکت مولفان و مترجمان ایران.
50. - منصوری، سیدامیر، (1386)، «دو دورۀ سازمان فضایی در شهر ایرانی: قبل و بعد از اسلام با استعانت از شواهد تحولات شهر کرمان». مجلۀ باغنظر، بهار و تابستان، شمارۀ 7، صص: 60-50.
51. - منهاج سراج، (1363)، طبقات ناصری / تاریخ ایران و اسلام. تصحیح و مقابله و تحشیه: عبدالحی جیبی، جلد 2، تهران: دنیای کتاب.
52. - موحد، علی، و [دیگران]، (1391)، «بازشناسی هویت کالبدی در شهرهای اسلامی (مطالعه موردی: شهر ری)»، جغرافیا: برنامهریزی منطقهای، بهار، سال دوم، شمارۀ 5، صص: 51-37.
53. - میرمحمدی،حمیدرضا، (1375)، «سیما و بافت شهرهای اسلامی»، مجلۀ مشکوه، زمستان، شمارۀ 53، صص: 189-178.
54. - نظریان، اصغر، (1372)، «تاریخ و دیدگاههای پیدایش شهر و شهرنشینی»، مجلۀ زبان و ادبیات فارسی، پاییز و زمستان، شمارۀ 2 و 3، صص: 144-117.
56. - Carneiro, R. L, (1961), “Slash-and-burn cultivation among the Kuikuru and its implications for cultural development in the Amazon Basin”, Anthropologia Supplement, no. 2, pp.47-67.-
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |