دوره 8، شماره 3 - ( 9-1404 )
جلد 8 شماره 3 صفحات 77-64 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Amanollahi H, Karimian H, Sheikh Ahmadi F. Environmental Studies and Their Role in the Conservation of Archaeological Sites: A Case Study of Takht-e Soleyman. KCR 2025; 8 (3) :64-77
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-397-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-397-fa.html
اماناللهی حمید، کریمیان حسن، شیخ احمدی فاطمه. مطالعات محیطی و نقش آن در حفاظت از محوطههای باستانی: مطالعه موردی تختسلیمان. دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1404; 8 (3) :64-77
حمید اماناللهی، دانشجوی دکتری باستانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده: (132 مشاهده)
تختسلیمان، واقع در منطقهای کوهستانی در شمالغرب ایران، یکی از مراکز تاریخی و تمدنی مهم کشور است که از جنبههای مختلف علمی موردبررسی قرارگرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی ویژگیهای زیستمحیطی مؤثر بر سکونت انسانها و بررسی اثرات شرایط اقلیمی و محیطی بر حفاظت از آثار تاریخی انجامشده است. نتایج نشان میدهد که چشمه بزرگ تختسلیمان و چشمههای کارستی متعدد، با تأمین آب حاوی املاح، نقش مهمی در شکلگیری سکونتگاهها و ترکیب شیمیایی خاک داشته و بهتبع آن، بر تنوع زیستی و پوشش گیاهی منطقه مؤثر بودهاند. بارندگی مناسب نیز موجب غنای پوشش گیاهی و ایجاد زیستگاه مطلوب برای گونههای جانوری شده است. اهداف اصلی تحقیق شامل شناسایی ظرفیتهای زیستمحیطی در شکلگیری سکونتگاهها و ارائه راهکارهای سازگاری با شرایط اقلیمی برای حفاظت، مرمت و ساماندهی مجموعه است. با توجه به شرایط خاص اقلیمی تختسلیمان، از جمله زمستانهای طولانی و بارش سنگین برف، سؤال اصلی این است که چگونه میتوان از آثار تاریخی منطقه حفاظت کرد. روش تحقیق بهصورت تاریخی و توصیفی-تحلیلی، با استفاده از مطالعات کتابخانهای و بازدیدهای میدانی بوده است. تحلیل و مقایسه پارامترهای اقلیمی شامل دما، رطوبت، بارش و تابش خورشیدی با استانداردهای بینالمللی نشان داد که با مدیریت صحیح، برخی شاخصهای اقلیمی میتوانند در کاهش آسیبهای فیزیکی آثار مؤثر باشند. بر این اساس، راهکارهای عملی مبتنی بر شاخصهای کمی و کیفی برای کاهش اثرات مخرب عوامل محیطی ارائهشده است. مطالعه حاضر با تلفیق دادههای تاریخی، معماری و محیطی، نقش مطالعات محیطی را در حفاظت محوطههای باستانی، بهویژه تختسلیمان، برجسته ساخته و راهکارهایی علمی و کاربردی پیشنهاد میکند که میتواند حفاظت پایدار این میراث ارزشمند را تضمین کند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
حفاظت و مرمت اشیاء و آرایههای معماری تاریخی- فرهنگی.
دریافت: 1404/2/27 | پذیرش: 1404/10/30 | انتشار: 1404/9/30
دریافت: 1404/2/27 | پذیرش: 1404/10/30 | انتشار: 1404/9/30
فهرست منابع
1. [ابودلف، مسعر بن المهلهل (1342)، سفرنامه ابودلف در ایران، ترجمه سید ابوالفضل طباطبایی، تهران: زوار].
2. [اماناللهی، حمید (1385)، بررسی زمین باستانشناختی منطقة تختسلیمان، بایگانی پایگاه میراثفرهنگی تختسلیمان، (منتشر نشده).].
3. [اماناللهی، حمید (1391)، «بررسی و شناسایی معادن سنگ بکار رفته در مجموعه بناهای تختسلیمان بر اساس مطالعات باستانشناسی و نتایج سنگشناختی»، فصلنامه اثر، 56، 29-50].
4. [اماناللهی، حمید (1394)، «مروری بر پیشینه تاریخی، فرهنگی و پژوهشی محوطه تاریخی تختسلیمان»، فصلنامه اثر، 69، 3-20].
5. [بیکزاده، محمد (1392)، «محوطهها و استقرارهای اشکانی»، دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهشهای باستانشناسی ایران، 5، 79-100].
6. [قدری، محمدرضا (1388)، نقش مورفوتراویتونیک در پیدایش و توسعه پدیدههای کارستی «مطالعه موردی: منطقة تختسلیمان»، پایاننامة دکترا در رشتة جغرافیای طبیعی با گرایش ژئومورفولوژی به راهنمایی دکتر محمدحسین رضایی مقدم، دانشگاه تبریز، (منتشر نشده).].
7. [حیدری، ابراهیم (1381)، پرونده ثبت جهانی مجموعه تختسلیمان. آرشیو پایگاه میراثفرهنگی تختسلیمان، (منتشر نشده).].
8. [حیدری، ابراهیم (1382)، «ثبت محوطه باستانی تختسلیمان در فهرست میراثجهانی» نامه پژوهشگاه میراثفرهنگی، 3، 5-6].
9. [حیدری، ابراهیم (1391)، «خلاصه گزارش فعالیتهای 15 ساله حفاظت، پژوهش، مرمت و معرفی مجموعه میراثجهانی تختسلیمان»، مجله اثر، 56، 77-110].
10. [حیدری، سامان و الهام قصیدیان. (1383)، «گزارش مقدماتی بررسیهای باستان زمینشناختی در قسمتهای تراورتنی منطقه تختسلیمان بر اساس شواهد باستانشناختی در اواخر پلیستوسن»، مجموعه مقالات همایش بینالمللی باستانشناسی ایران: حوزه شمالغرب، به کوشش دکتر مسعود آذرنوش، (تهران: سازمان میراثفرهنگی و گردشگری (پژوهشگاه) پژوهشکده باستانشناسی، صص 150-141).].
11. [هوف، دیتریش (1368)، «تختسلیمان»، شهرهای ایران (ج 3)، 1-33].
12. [اینانلو داعلیلو، شبنم (1379)، ساماندهی و طراحی منظر سایتهای تاریخی: نمونة موردی تختسلیمان ـ تکاب، پایاننامة کارشناسیارشد رشتة مهندسی طراحی محیط زیست، به راهنمایی دکتر هما ایرانی بهبهانی، دانشگاه تهران، (منتشر نشده).].
13. [مرادی، یوسف. (1383)، «گزارش مقدماتی نخستین فصل از دور سوم کاوشهای تختسلیمان»، نام پژوهشگاه میراثفرهنگی، شماره 2، تهران: سازمان میراثفرهنگی کشور، صص 91-106.].
14. [ناومان، رودلف (1386)، ویرانههای تختسلیمان و زندانسلیمان، ترجمه فرامرز نجد سمیعی، چاپ سوم (تهران: سازمان میراثفرهنگی کشور).].
15. [سرفراز، علیاکبر با همکاری محمد یوسف کیانی (1347)، تختسلیمان، تبریز: موسسه تاریخ و فرهنگ ایران.].
16. [اشمیت، اریک (1376)، پرواز بر فراز شهرهای باستانی ایران. ترجمة آرمان شیشهگر، تهران: سازمان میراثفرهنگی کشور.].
17. [شرفکندی، عبدالرحمن (هژار) (1376)، فرهنگ لغت کُردی ـ فارسی، تهران: سروش، (چاپ دوم).].
18. [یوکیلهتو، یوکا (1394)، تاریخ حفاظت معماری، ترجمه محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری، تهران: روزنه.].
19. [ولیزاده قرهآغاجی، زیبنب و ملکزاده، مهرداد (1402)، مطالعه نقش عوامل محیطی و جغرافیایی در پراکندگی محوطههای دوره ماد، پژوهشهای باستانشناســی ایــران، 15 (44)، 99-136. https://doi.org/10.22084/nb.2023.26437.2588 ].
20. [زارعینژاد، مژگان (1378)، مطالعه ویژگیهای ژئومورفولوژیکی منطقه تختسلیمان با استفاده از تصاویر ماهوارهایی و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، پایاننامه کارشناسیارشد در رشته جغرافیایی طبیعی (ژئومورفولوژی ـ هیدرولوژی) به راهنمایی دکتر محمود لاجوردی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، منتشر نشده.].
21. گفتگو [رحمانی، محمد (1399)، کارمند تختسلیمان، 54 ساله، شهر تختسلیمان.].
22. گفتگو [عاشقی، حمیده (1399)، خانهدار، 56 ساله، شهر تختسلیمان.].
23. گفتگو [نوروزی، محمد (1399)، کشاورز و بازنشسته تختسلیمان، ۶5 ساله، شهر تختسلیمان.].
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |