دوره 8، شماره 3 - ( 9-1404 )                   جلد 8 شماره 3 صفحات 77-64 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Amanollahi H, Karimian H, Sheikh Ahmadi F. Environmental Studies and Their Role in the Conservation of Archaeological Sites: A Case Study of Takht-e Soleyman. , KCR. 2025; 8 (3) :64-77
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-397-fa.html
امان‌اللهی حمید، کریمیان حسن، شیخ احمدی فاطمه. مطالعات محیطی و نقش آن در حفاظت از محوطه‌های باستانی: مطالعه موردی تخت‌سلیمان. ، دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1404; 8 (3) :64-77

URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-397-fa.html


دانشگاه تهران
چکیده:   (2072 مشاهده)
تخت‌سلیمان، واقع در منطقه‌ای کوهستانی در شمال‌غرب ایران، یکی از مراکز تاریخی و تمدنی مهم کشور است که از جنبه‌های مختلف علمی موردبررسی قرارگرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی ویژگی‌های زیست‌محیطی مؤثر بر سکونت انسان‌ها و بررسی اثرات شرایط اقلیمی و محیطی بر حفاظت از آثار تاریخی انجام‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که چشمه بزرگ تخت‌سلیمان و چشمه‌های کارستی متعدد، با تأمین آب حاوی املاح، نقش مهمی در شکل‌گیری سکونتگاه‌ها و ترکیب شیمیایی خاک داشته و به‌تبع آن، بر تنوع زیستی و پوشش گیاهی منطقه مؤثر بوده‌اند. بارندگی مناسب نیز موجب غنای پوشش گیاهی و ایجاد زیستگاه مطلوب برای گونه‌های جانوری شده است. اهداف اصلی تحقیق شامل شناسایی ظرفیت‌های زیست‌محیطی در شکل‌گیری سکونتگاه‌ها و ارائه راهکارهای سازگاری با شرایط اقلیمی برای حفاظت، مرمت و ساماندهی مجموعه است. با توجه به شرایط خاص اقلیمی تخت‌سلیمان، از جمله زمستان‌های طولانی و بارش سنگین برف، سؤال اصلی این است که چگونه می‌توان از آثار تاریخی منطقه حفاظت کرد. روش تحقیق به‌صورت تاریخی و توصیفی-تحلیلی، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و بازدیدهای میدانی بوده است. تحلیل و مقایسه پارامترهای اقلیمی شامل دما، رطوبت، بارش و تابش خورشیدی با استانداردهای بین‌المللی نشان داد که با مدیریت صحیح، برخی شاخص‌های اقلیمی می‌توانند در کاهش آسیب‌های فیزیکی آثار مؤثر باشند. بر این اساس، راهکارهای عملی مبتنی بر شاخص‌های کمی و کیفی برای کاهش اثرات مخرب عوامل محیطی ارائه‌شده است. مطالعه حاضر با تلفیق داده‌های تاریخی، معماری و محیطی، نقش مطالعات محیطی را در حفاظت محوطه‌های باستانی، به‌ویژه تخت‌سلیمان، برجسته ساخته و راهکارهایی علمی و کاربردی پیشنهاد می‌کند که می‌تواند حفاظت پایدار این میراث ارزشمند را تضمین کند.
متن کامل [PDF 2944 kb]   (361 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: حفاظت و مرمت اشیاء و آرایه‌های معماری تاریخی- فرهنگی.
پذیرش: 1404/9/9 | انتشار: 1404/9/9

فهرست منابع
1. Abudolaf, M. ibn al-Mohalhel. (1963). Safarnameh Abudolaf dar Iran [Abudolaf's Travelogue in Iran] (S. A. Tabatabaei, Trans). Zavar, (In Persian).
2. [ابودلف، مسعر بن المهلهل (1342)، سفرنامه ابودلف در ایران، ترجمه سید ابوالفضل طباطبایی، تهران: زوار].
3. Amanollahi, H. (2006). Barrasi zamin bastanshenakhti mantagheye Takht-e Soleyman [Archaeological Site Survey of Takht-e Soleyman Region]. Takht-e Soleyman Cultural Heritage Base Archive. (Unpublished manuscript), (In Persian).
4. [امان‌اللهی، حمید (1385)، بررسی زمین باستان‌شناختی منطقة تخت‌سلیمان، بایگانی پایگاه میراث‌فرهنگی تخت‌سلیمان، (منتشر نشده)].
5. Amanollahi, H. (2012). Review and identification of stone mines used in the Takht-e Soleyman building complex based on archaeological studies and petrographic results. Athar, 56, 29-50, (In Persian).
6. [امان‌اللهی، حمید (1391)، «بررسی و شناسایی معادن سنگ بکار رفته در مجموعه بناهای تخت‌سلیمان بر اساس مطالعات باستان‌شناسی و نتایج سنگ‌شناختی»، فصلنامه اثر، 56، 29-50].
7. Amanollahi, H. (2015). A review of the historical, cultural, and research background of the Takht-e Soleyman historical site. Athar, 69, 3-20, (In Persian).
8. [امان‌اللهی، حمید (1394)، «مروری بر پیشینه تاریخی، فرهنگی و پژوهشی محوطه تاریخی تخت‌سلیمان»، فصلنامه اثر، 69، 3-20].
9. Amanollahi, H. (2024). The Stone Sources of Takht-e-Soleymān Complex: A Reconnaissance. Sustainable Earth Trends, 4(2), 39-54.
10. Amanollahi, H., & Sheikhahmadi, F. (2024). Climate and ecosystem of the Takht-e Soleyman region: Examining the impacts and significance in cultural heritage conservation and restoration. Presented at the Central Asian Studies III, International Hybrid Symposium on the History of Architecture and Conservation in Caucasia. (Forthcoming).
11. American Meteorological Society. (2022). Glossary of meteorology (2nd ed). https://glossary.ametsoc.org/wiki/Main_Page
12. Bikzadeh, M. (2013). Parthian sites and settlements. Iranian Archaeological Research Journal, 5, 79-100, (In Persian).
13. [بیک‌زاده، محمد (1392)، «محوطه‌ها و استقرارهای اشکانی»، دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 5، 79-100].
14. Boyce, M., & Grenet, F. (1991). A history of Zoroastrianism, Zoroastrianism under Macedonian and Roman Rule (R. Beck, Ed). Brill. [DOI:10.1163/9789004293915]
15. Ghodrat-Dizaji, M. (2011). Disintegration of Sasanian Hegemony over Northern Iran. Iranica Antiqua, 46, 153-302. [DOI:10.2143/IA.46.0.2084424]
16. Ghadri, M. R. (2009). The role of morphotectonics in the formation and development of karst phenomena in the Takht-e Soleyman region [Unpublished doctoral dissertation]. University of Tabriz, Iran, (In Persian).
17. [قدری، محمدرضا (1388)، نقش مورفوتراویتونیک در پیدایش و توسعه پدیده‌های کارستی «مطالعه موردی: منطقة تخت‌سلیمان»، پایان‌نامة دکترا در رشتة جغرافیای طبیعی با گرایش ژئومورفولوژی به راهنمایی دکتر محمدحسین رضایی مقدم، دانشگاه تبریز، (منتشر نشده).]
18. Heydari, E. (2002). Parvandeye sabte jahani majmoeye Takht-e Soleyman [The world registration file of Takht-e Soleyman Complex]. Archive of Takht-e Soleyman Cultural Heritage Base. (Unpublished manuscript), (In Persian).
19. [حیدری، ابراهیم (1381)، پرونده ثبت جهانی مجموعه تخت‌سلیمان. آرشیو پایگاه میراث‌فرهنگی تخت‌سلیمان، (منتشر نشده)].
20. Heydari, E. (2003). Registration of Takht-e Soleiman ancient site in the World Heritage List. Nameh Pazhouheshgah-e Miras-e Farhangi, 3, 5-6, (In Persian).
21. [حیدری، ابراهیم (1382)، «ثبت محوطه باستانی تخت‌سلیمان در فهرست میراث‌جهانی» نامه پژوهشگاه میراث‌فرهنگی، 3، 5-6].
22. Heydari, E. (2012). Summary report of 15 years of conservation, research, restoration and introduction activities of Takht-e Soleyman World Heritage Complex. Majaleh Athar, 56, 77-110, (In Persian).
23. [حیدری، ابراهیم (1391)، «خلاصه گزارش فعالیت‌های 15 ساله حفاظت، پژوهش، مرمت و معرفی مجموعه میراث‌جهانی تخت‌سلیمان»، مجله اثر، 56، 77-110].
24. Heydari, S., & Ghasidian, E. (2004). Preliminary report of archaeo-geological surveys in the travertine parts of Takht-e Soleyman region. Majmoueh Maghalat Hamayesh Bein-ol-Melali Bastan-shenasi Iran: Houzeh Shomal-e Gharb, 141-150, (In Persian).
25. [حیدری، سامان و الهام قصیدیان. (1383‌)، «گزارش مقدماتی بررسی‌های باستان زمین‌شناختی در قسمت‌های تراورتنی منطقه تخت‌سلیمان بر اساس شواهد باستان‌شناختی در اواخر پلیستوسن»، مجموعه مقالات همایش بین‌المللی باستان‌شناسی ایران: حوزه شمال‌غرب، به کوشش دکتر مسعود آذرنوش، (تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری (پژوهشگاه) پژوهشکده باستان‌شناسی، صص 150-141).]
26. Huff, D. (1989). Takht-e Soleiman. Shahrhaye Iran (Vol. 3), 1-33, (In Persian).
27. [هوف، دیتریش (1368)، «تخت‌سلیمان»، شهرهای ایران (ج 3)، 1-33].
28. Huff, D. (1989). Takht-i Suleiman. In J. Kiani (Hrsg.), Iranian cities III (pp. 1-33). Tehran.
29. Huff, D. (1994). Iranische Steinbruchtechniken. In R. B. Wartke (Hrsg.), Handwerk und Technologie im Alten Orient (pp. 31-36). Mainz.
30. Huff, D. (2004). Takht-i Suleiman. Sasanian Fire Sanctuary and Mongolian Palace. In Stollner et al. (Eds.), Persiens Antike Pracht. Bergbau, Handwerk, Archäologie. Katalog der Ausstellung des Deutschen Bergbau-Museums Bochum vom 28.11.2004 - 29.5.2005 (pp. 462-471).
31. Huff, D. (2012). Taḵt-e Solaymān. Encyclopædia Iranica, online edition. Retrieved from http://www.iranicaonline.org/articles/takt-e-solayman
32. Huff, D. (2013). The Ilkhanid Palace at Takht-i Sulayman: Excavation Results. In L. Komaroff (Ed.), Beyond the Legacy of Genghis Khan (pp. 94-110). Leiden. [DOI:10.1163/9789047418573_013]
33. Humbach, H. (1967). Atur Gušnasp. In Festschrift für Wilhelm Eilers (pp. 189-90). Wiesbaden.
34. Inanloo Daelilou, S. (2000). Samandehi va tarahi manzar site haye tarikhi: Nemouneye moredi Takht-e Soleyman - Takab [Organization and landscape design of historical sites: A case study of Takht-e Soleyman - Takab]. (Unpublished master's thesis). University of Tehran, (In Persian).
35. [اینانلو داعلی‌لو، شبنم (1379)، ساماندهی و طراحی منظر سایت‌های تاریخی: نمونة موردی تخت‌سلیمان ـ تکاب، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد رشتة مهندسی طراحی محیط زیست، به راهنمایی دکتر هما ایرانی بهبهانی، دانشگاه تهران، (منتشر نشده).]
36. IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [V. Masson-Delmotte et al. (Eds.)]. Cambridge University Press. [DOI:10.1017/9781009157896]
37. Kleiss, W. (1996). Mannean Sites in Iran. Iranica Antiqua, 31, 12-25.
38. Minorsky, V. (1999). Nam haye Joghrafiai va Rishehaye Tarikhi an dar Atropaten (Mad) [Geographical Names and Their Historical Roots in Atropatene (Media)] (R. Behzadi, Trans). Pazhuhandeh, (In Persian).
39. Moradi, Y. (2004). Preliminary report of the first season of the third round of Takht-e Soleyman excavations. Nameh Pazhouheshgah-e Miras-e Farhangi, 2, 91-106, (In Persian).
40. [مرادی، یوسف. (1383)، «گزارش مقدماتی نخستین فصل از دور سوم کاوش‌های تخت‌سلیمان»، نام پژوهشگاه میراث‌فرهنگی، شماره 2، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور، صص 91-106.]
41. Naumann, E. (1964). Geographiche and geologische Einordnung in Teher Forsch.
42. Naumann, R. (1977). Die runinen Von Takht-e Sulaiman und Zendan-e Sulaiman und umebung.
43. Naumann, R. (2007). Virane haye Takht-e Soleyman va Zendan-e Soleyman [The Ruins of Takht-e Soleiman and Zendan-e Soleiman] (F. Najd-Samiei, Trans). Iranian Cultural Heritage Organization, (In Persian).
44. [ناومان، رودلف (1386)، ویرانه‌های تخت‌سلیمان و زندان‌سلیمان، ترجمه فرامرز نجد سمیعی، چاپ سوم (تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور).]
45. Nöldeke, T. (1999). Tarikh Iranian va Arab ha dar zamane Sasaniyan [History of Iranians and Arabs during the Sasanian period] (A. Zaryab Khoei, Trans). Elme Ensani va Motale'ate Farhangi, (In Persian).
46. Pope, A. U. (1937). Preliminary Report on Takht-i-Solayman. Bull. A. Inst. Iranian Art and Archeology, 5.
47. Pourdavoud, E. (1927). Gatha-ha, Soroude haye Zartosht [Gathas, Songs of Zoroaster]. Zoroastrian Association Publications.
48. Rahbar, M. (2008). Sasanian Sites in Northwest Iran. Journal of Persian Archaeology, 4, 112-130.
49. Rawlinson, G. (1841). Notes on Journey… to the Ruins of Takht-i-Soleiman. Journal Royal Geographic Society, 10. [DOI:10.2307/1797838]
50. Sarafraz, A. A., & Kiani, M. Y. (1968). Takht-e Soleyman. Mu'asseseh Tarikh va Farhang Iran, (In Persian).
51. [سرفراز، علی‌اکبر با همکاری محمد یوسف کیانی (1347)، تخت‌سلیمان، تبریز: موسسه تاریخ و فرهنگ ایران.]
52. Schindler, A. H. (1881). Neue angaben über den mineralreichtum persinens und notizen uber die gegend westlich von zendijan. In Jb. K. k. geol. Reichsanstalt, 31.
53. Schmidt, E. (1997). Parvaz bar faraz shahrhaye bastani Iran [Flight Over Ancient Cities of Iran] (A. Shishegar, Trans). Iranian Cultural Heritage Organization, (In Persian).
54. [اشمیت، اریک (1376)، پرواز بر فراز شهرهای باستانی ایران. ترجمة آرمان شیشه‌گر، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.]
55. Sharafkandi, A. (Hazhar). (1997). Farhang Loghat Kordi - Farsi [Kurdish-Persian Dictionary]. Soroush, (In Persian).
56. [شرفکندی، عبدالرحمن (هژار) (1376)، فرهنگ لغت کُردی ـ فارسی، تهران: سروش، (چاپ دوم).]
57. Shaypman, K. (2004). Tarikh Shahanshahi Sasani [History of the Sasanian Empire] (F. Najd-Samiei, Trans). Iranian Cultural Heritage Organization, (In Persian).
58. Shtahl, A. F. (1907). Reisen in Nord-und Westpersien. Peternann, s Geographische Mitt.
59. Uokilehto, J. (2015). Tarikh hefazat memari [A History of Architectural Conservation] (M. H. Talebian & Kh. Bahari, Trans). Rozaneh (In Persian)
60. [یوکیلهتو، یوکا (1394)، تاریخ حفاظت معماری، ترجمه محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری، تهران: روزنه].
61. Vahdati, A. (2014). Iron Age Tumuli in Northeast Iran. Ancient Civilizations, 20 (1), 45-60.
62. Valizadeh Ghareaghaji, Z., & Malekzadeh, M. (2023). Studying the role of environmental and geographical factors in the distribution of the Median period sites. Iranian Journal of Archaeological Studies. Available from: [DOI:10.22084/nb.2023.26437.2588, (In Persian).]
63. [ولی‌زاده قره‌آغاجی، زیبنب و ملکزاده، مهرداد (1402)، مطالعه نقش عوامل محیطی و جغرافیایی در پراکندگی محوطه‌های دوره ماد، پژوهش‌های باستانشناســی ایــران، 15 (44)، 99-136. [DOI:10.22084/nb.2023.26437.2588]]
64. Vonder Osten, H. H., & Naumann, R. (1961). Takht-i Suleiman. Vorläufiger Bericht über die Ausgrabungen 1959. Teheraner Forschungen, 1. Berlin.
65. Wiegartz, H. (1965). Archaologischer Anzeigr, 788, Tumulus Tepe Madjid.
66. Wilber, D. (1955). The Architecture of Islamic Iran. Princeton University Press.
67. World Meteorological Organization (WMO). (2017). WMO guidelines on the calculation of climate normals (WMO-No. 1203). https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=4166
68. Yamamoto, Y. (1981). The Zoroastrian Temple Cult of Fire in Archaeology and Literature (II). Tokyo University, 17, 67-104. [DOI:10.5356/orient1960.17.67]
69. Zarei-Nejad, M. (1999). Motale'e vizhegi haye geomorphologi mantaghe Takht-e Soleyman [Study of Geomorphological Characteristics of Takht-e Soleyman Region]. (Unpublished master's thesis). Islamic Azad University, Tehran Markaz Branch (In Persian).
70. [زارعی‌نژاد، مژگان (1378)، مطالعه ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی منطقه تخت‌سلیمان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ایی و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد در رشته جغرافیایی طبیعی (ژئومورفولوژی ـ هیدرولوژی) به راهنمایی دکتر محمود لاجوردی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، منتشر نشده.]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.