دوره 8، شماره 4 - ( 12-1404 )                   جلد 8 شماره 4 صفحات 51-37 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Altaha Bonab S S, Nejad Ebrahimi A. Morphological typology of the Karbandi performed in Shikanj and its application in determining authenticity and supporting restoration. , KCR. 2026; 8 (4) :37-51
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-387-fa.html
آل‌طه بناب سیده سمیرا، نژاد ابراهیمی احد. گونه‌شناسی کاربندی‌های اجرا شده در شکنج و کاربرد آن در تشخیص اصالت و پشتیبانی مرمت. ، دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1404; 8 (4) :37-51

URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-387-fa.html


دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
چکیده:   (2296 مشاهده)
کاربندی از عناصر تزئینی- سازهای معماری ایرانی اجرا شده بر پایه هندسه دقیق است که در بخش‌های مختلف و متنوع آن به‌کار رفته است و از قسمت‌های مهم کاربندی؛ کاربست در چپیره‌سازی است. معماران ایرانی در گنبدخانه‌ها، جهت تبدیل زمینه مربع به دایره از چپیره‌سازی بهره می‌گرفتند که دارای دو بخش گوشه‌سازی و شکنج است. هدف این پژوهش بررسی نمونه‌های تاریخی و دسته‌بندی فرم‌های کاربندی اجرا شده در شکنج در راستای گونه‌شناسی و طبقه‌بندی نظام‌مند نمونه‌های تاریخی است و همچنین ویژگی‌های موجود در هریک از کاربندی‌های اجرا شده از لحاظ زمینه و نوع کاربندی مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا رابطه بین نوع کاربندی اجرا شده در شکنج با زمینه و اضالع کاربندی مشخص شود. پیشینه تحقیق نشان می‌دهد شکنج به دو روش تاق‌بندی و کاربندی قابل اجرا است. برای رسیدن به این هدف دسته‌بندی شکلی از کاربندی در شکنج‌های مطالعه شده ارائه شد. این پژوهش از نوع پژوهش‌های کیفی است که به روش توصیفی- تحلیلی کار شده و اطلاعات لازم از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده عینی و بررسی نمونه‌های در دسترس انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد کاربندی در شکنج از منظر شکلی به دو دسته تاق بزرگ (شامل ساده و دارای سوسنی) و تاق کوچک (شامل تاق‌بندی با کاربندی، سکنج ساده با کاربندی و ترمبه فیلپوش با کاربندی) قابل تقسیم است، که هریک از انواع دارای ویژگی خاص خود هست که در زمینه‌هایی همچون نیم‌هشت قابل اجرا است. این پژوهش به‌صورت مستقیم دستورالعمل‌های اجرایی ارائه نمی‌دهد؛ اما نتایج آن می‌تواند به مطالعات بعدی و فرآیند تشخیص اصالت در حفاظت و مرمت کاربندی‌های اجرا شده در شکنج کمک کند.
متن کامل [PDF 2883 kb]   (566 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی.
پذیرش: 1404/12/12 | انتشار: 1404/12/12

فهرست منابع
1. Aidini M A, Shahbazi Y., & Akhoundi, F. (2021). Analysis of Repetition Pattern and Geometric Characteristics of Regular Bases in Karbandi. Athar. 42(2), 194-210. URL: http://athar.richt.ir/article-2-705-fa.html (In Persian)
2. [آیدینی، میرعلی؛ شهبازي، یاسر؛ و آخوندي، فرهاد. (1400). واکاوی مفاهیم مشترك تکرارشونده و مشخصات هندسی زمینه‌های منتظم در کاربندی. فصلنامه علمی اثر، 42(2)، 194-210]
3. Aine-chi, S. , Vali-Beig, N. & Tehrani, F. (2019). Comparison of Geometry and Drawing Method of Karbandi Vault Samples 10,12,14,16- sided Karbandis. Soffeh, 29(1), 73-91 (In Persian) [DOI:10.29252/soffeh.29.1.73]
4. [آئینه چی، شهرزاد؛ ولی بیگ، نیما؛ و تهرانی، فرهاد. (1397). مقایسه هندسه و روش ترسیم تاق کاربندی نمونه‌های مطالعاتی کاربندی‌های زمینه 10، 12، 14 و 16 . صفه، 29(1)، 91-73]
5. Ainechi, S., Valibeig, N. (2023). Construction and Control Tools in Karbandi Construction Technology, PREPRINT (Version 1) available at Research Square [ https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-3261511/v1 [DOI:10.21203/rs.3.rs-3261511/v1]]
6. Ainechi, S., Valibeig, N. (2021). Architectural and Structural Analysis of Special Karbandis of Tabriz Historical Bazaar. JRA. 7(2), 73-89(In Persian) [DOI:10.52547/jra.7.2.73]
7. [آئینه چی، شهرزاد؛ و ولی بیگ، نیما؛ (1400). تحلیل معماری و ساختاری کاربندی های ویژه تیمچه های بازار تاریخی تبریز .پژوهه باستان سنجی، 2(7)]
8. Ainechi, S., Valibeig, N., & Tehrani, F,. (2019). A comparative study of the proportions of the elements of the fourteen-pointed drawing system in a range of drawing styles. Islamic Art Illustrations(In Persian)
9. [آئینه چی, شهرزاد؛ ولی بیگ، نیما؛ و تهرانی، فرهاد. (1398). مطالعه‌ی مقایسه‌ای نسبت‌های عناصر کاربندی چهارده در گستره شیوه‌های ترسیم .نگارینه هنر اسلامی، 6(17)، 34-46 ]
10. AltahaBonab, S. S., Nejad Ebrahimi, A. (in press). Theoretical and practical geometry analysis of cornering and connection points in Chapirah. JRIA. (In Persian)
11. [آل‌طه بناب، سیده سمیرا؛ و نژادابراهیمی، احد. (در دست انتشار). تحلیل هندسه نظری و عملی کاربندی با تاکید بر گوشه‌سازی و نقاط اتصال در چپیره. پژوهش‌های معماری اسلامی]
12. Amjad Mohammadi, A., Nejad Ebrahimi, A., & Shahbazi, Y. (2019). Geometric design of a masonry lattice space dome titled KARBANDI in Persian architecture. International Journal of Space Structures, 34(1-2), 22-39.‏ [DOI:10.1177/0956059919845631]
13. Garshasbi, A., Malekpour Shahraki, Z. (2019). Analysis of the dome and its evolution in Parthian architecture. Archaeological Researches of Pre-Islamic Iran, 4(1), 173-192 (In Persian)
14. [گرشاسبی، اشکان؛ و ملک پور شهرکی، زهرا. (1398). واکاوی گنبد و سیر تحول آن در معماری اشکانی .جستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام، 4(1) ، 192-173]
15. Golabchi, M., Javani Dizji, A. (2013). Iranian Architectural Technology. Tehran: Tehran University Publishing Institute(In Persian)
16. [گلابچی، محمود؛ و جوانی دیزجی، آیدین. (1392). فن شناسی معماری ایران. تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران]
17. Golchin, H. , Salehi kakhki, A. & Jabalameli, A. (2018). Explanation of Geometrical System of zone of transition in Gonbad-e Sorkh in Comparison with Common Pattern of Seljuk's Zone of Transition. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 14(57), 75-84 (In Persian)
18. [گلچین، حجت؛ صالحی کاخکی، احمد؛ و جبل عاملی، عبدالله. (1396). تبیین نظام هندسی چپیره گنبد سرخ مراغه در قیاس با الگوی رایج چپیره‌های سلجوقی .باغ نظر، 14(57)، 75-84]
19. Khalajabadi Farahani, F. and Kianialiabadi, F. (2022). Exploration of the Family Role in the Consumption of Unconventional Cyber Sexual Content among Adolescents in Tehran. Journal of Family Research, 18(3), 459-492. doi: 10.48308/JFR.18.3.459 (In Persian)
20. [خلج‌آبادی فراهانی، فریده؛ و کیانی علی آبادی، فاطمه. (1400). واکاوی نقش خانواده در مصرف محتوای نامتعارف جنسی در فضای مجازی در بین نوجوانان شهر تهران. خانواده پژوهی، 18(3)، 459-492. doi: 10.48308/JFR.18.3.459 ]
21. Lorzadeh, H. (2014). Revival of Forgotten Arts. Tehran: Moli(In Persian)
22. [لرزاده، حسین. (1393). احیای هنرهای از یاد رفته. تهران: مولی]
23. Mashhoor, Z., Osmani, A. (2023). Theoretical Geometry of Karbandi Expansion and Development (Studied Sample: Sixteen-sided Karbandi). Journal of Architecture in Hot and Dry Climate, 11(17), 59-80(In Persian)
24. [مشهور، زینب؛ و عثمانی، آرش. (1402). هندسه نظری بسط و گسترش کاربندی (نمونه مورد مطالعه: کاربندی 16). معماری اقلیم گرم و خشک، 11(1) ، 80-59]
25. Mehdizadeh Seraj, F. (2014). Pathology and technical evaluation of historical buildings with unreinforced building materials. Tehran: Iran University of Science and Technology(In Persian)
26. [مهدی‌زاده سراج، فاطمه. (1393). آسیب شناسی و ارزیابی فنی بناهای تاریخی با مصالح بنایی غیر مسلح. تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران]
27. Memarian, G. H. (2015). Iranian Architecture: Niyarsh (Volume 2). Tehran: Naghmeh Noorandish(In Persian)
28. [معماریان، غلامحسین. (1394). معماری ایران: نیارش (جلد دوم). تهران: نغمه نور اندیش]
29. Memarian, G. H. (2019). Iranian Architecture: Systematics. Tehran: Goljam(In Persian)
30. [معماریان، غلامحسین. (1399). معماری ایرانی: دستگاه‌شناسی. تهران: گلجام]
31. Memarian, G. H., Soltan Ahmadi, B., & Azarnoosh, M. (2016). A new theory about the history of the first arched arch construction in Iranian architecture. Iranian Scientific Association of Architecture and Urban Planning, 8(14), 75-84.
32. [معماریان، غلامحسین؛ سلطان احمدی، بهمن؛ و آذرنوش، منا. (1395). نظريه‌ي نوين درباره تاريخ نخستين چپيره‌سازي با باريكه تاق در معماري ايران. انجمن علمي معماري و شهرسازي ايران، 8(14)، 75-84]
33. Mohamadianmansoor, S., Faramarzi, S. (2011). Typology and the Formulating Geometric Structure of Karbandi in Iran's Architecture. Journal of Fine Arts: Architecture & Urban Planning(In Persian)
34. [محمدیان منصور، صاحب؛ و فرامرزی، سینا. (1390). گونه شناسی و تدوین ساختار هندسی کاربندی در معماری ایران. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، 3(4)، 81-96]
35. Nejad Ebrahimi, A., AltahaBonab, S. S. (2021). A Study of Theoretical and Practical Geometry for the Restoration of Karbandi with an Emphasis on the Construction of the Sedqiani House Pond in Tabriz. KCR 2021; 4 (2) :1-16 (In Persian)
36. [نژادابراهیمی، احد؛ و آل‌طه بناب، سیده سمیرا. (1400). مطالعه هندسه نظری و عملی برای مرمت کاربندی با تأکید بر کاربندی حوض خانه خانه صدقیانی تبریز. دانــش حـفـاظـت و مـرمـت، ۴ (۲)، ۱-۱۶]
37. Nejad Ebrahimi, A., Shahbazi, Y., Amjad Mohammadi, A. (2017). Structural Typology of Karbandi and Rasmibandi in Persian Architecture based on the Place and Method of Usage. CIAUJ. 3(1), 25-41(In Persian)
38. [نژادابراهیمی، احد؛ شهبازی، یاسر؛ و امجدمحمدی، امیر. (1396). گونه‌شناسی ساختاری کاربندی و رسمی‌بندی در معماری ایران بر مبنای ساختگاه و کاربست. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 3(1)، 25-41]
39. Pirnia, M. K., Bozorgmehri, Z. (2006). Geometry in Architecture, Tehran: Publications of the National Cultural Heritage Organization.
40. [پیرنیا، محمدکریم؛ و بزرگمهری، زهره. (1385). هندسه در معماری،تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور]
41. Pirnia, M. K.(1999). Dome in Iranian Architecture. Athar 20(In Persian)
42. [پیرنیا، محمدکریم. (1370). گنبد در معماری ایران. مجله اثر 20]
43. Pour Ahmadi, M. (2014). A basic method for naming Persian Karbandis using a set of numbers. Nexus network journal, 16, 313-343.‏ [DOI:10.1007/s00004-014-0192-x]
44. Saremi Naeeni, D., Aibaghi Esfahani, H., & Mirshojaeian Hosseini, I. (2018). Recognising Karbandi in Iran's architecture and a review of its decorative-structural role. Iran, 56(2), 173-183.‏ [DOI:10.1080/05786967.2017.1406789]
45. Sheerbaf, A. (2006). Greh and Karbandi, Tehran: Cultural Heritage Organization Publications(In Persian)
46. [شعرباف، اصغر. (1385). گره و کاربندی، تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.