fa گونه‌شناسی کاربندی‌های اجرا شده در شکنج و کاربرد آن در تشخیص اصالت و پشتیبانی مرمت باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی. Archaeometry and authenticity assessment of museum objects and historical-cultural properties. پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;">کاربندی از عناصر تزئینی- سازهای معماری ایرانی اجرا شده بر پایه هندسه دقیق است که در بخش‌های مختلف و متنوع آن به‌کار رفته است و از قسمت‌های مهم کاربندی؛ کاربست در چپیره‌سازی است. معماران ایرانی در گنبدخانه‌ها، جهت تبدیل زمینه مربع به دایره از چپیره‌سازی بهره می‌گرفتند که دارای دو بخش گوشه‌سازی و شکنج است. هدف این پژوهش بررسی نمونه‌های تاریخی و دسته‌بندی فرم‌های کاربندی اجرا شده در شکنج در راستای گونه‌شناسی و طبقه‌بندی نظام‌مند نمونه‌های تاریخی است و همچنین ویژگی‌های موجود در هریک از کاربندی‌های اجرا شده از لحاظ زمینه و نوع کاربندی مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا رابطه بین نوع کاربندی اجرا شده در شکنج با زمینه و اضالع کاربندی مشخص شود. پیشینه تحقیق نشان می‌دهد شکنج به دو روش تاق‌بندی و کاربندی قابل اجرا است. برای رسیدن به این هدف دسته‌بندی شکلی از کاربندی در شکنج‌های مطالعه شده ارائه شد. این پژوهش از نوع پژوهش‌های کیفی است که به روش توصیفی- تحلیلی کار شده و اطلاعات لازم از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده عینی و بررسی نمونه‌های در دسترس انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد کاربندی در شکنج از منظر شکلی به دو دسته تاق بزرگ (شامل ساده و دارای سوسنی) و تاق کوچک (شامل تاق‌بندی با کاربندی، سکنج ساده با کاربندی و ترمبه فیلپوش با کاربندی) قابل تقسیم است، که هریک از انواع دارای ویژگی خاص خود هست که در زمینه‌هایی همچون نیم‌هشت قابل اجرا است. این پژوهش به‌صورت مستقیم دستورالعمل‌های اجرایی ارائه نمی‌دهد؛ اما نتایج آن می‌تواند به مطالعات بعدی و فرآیند تشخیص اصالت در حفاظت و مرمت کاربندی‌های اجرا شده در شکنج کمک کند.</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:120%"><span style="font-family:AdobeArabic-Regular"><span style="color:black"><span garamond="" style="font-family:">Karbandi is a decorative-structural element of Iranian architecture implemented based on precise geometry that has been used in various and diverse parts of it, and one of the important parts of Karbandi is the application in the construction of the Chapireh. Iranian architects in dome houses used the chapireh to convert the square field into a circle, which has two parts: corner construction and shikanj. The aim of this research is to examine historical examples and categorize the forms of Karbandi implemented in the shikanj in line with the typology and systematic classification of historical examples. Also, the features of each of the implemented Karbandi will be examined in terms of the field and type of Karbandi in order to determine the relationship between the type of Karbandi implemented in the shikanj with the field and sides of the Karbandi.&nbsp; The research background shows that the Shikanj can be implemented in two ways: arched and karbandi. to achieve this goal, a classification of the form of the Karbandi in the studied Shikanj was presented. This research is a qualitative research that was conducted using a descriptive-analytical method and the necessary information was obtained through library studies, objective observation, and examination of available samples. The results of the research show that the Karbandi in Shikanj can be divided into two categories from a shape perspective: large arch (including simple and with a Sosany) and small arch (including arch with Karbandi</span><span dir="RTL" new="" roman="" style="font-family:" times="">, </span><span garamond="" style="font-family:">simple Sakonj with Karbandi, and Torbe Filposh with Karbandi), each of which has its own characteristics that can be applied in fields such as half-arches. This research does not directly provide implementation instructions; but its results can help in subsequent studies and the process of recognizing authenticity in the conservation and restoration of the Karbandi implemented in Shikanj.</span></span></span></span></span></span></div> چپیره‌سازی, شکنج, گونه‌شناسی کاربندی, کاربندی در شکنج, کاربندی. Chapire-making, Shekanj, Morphological typology of Karbandi, Karbandi in Shekanj, Karbandi 37 51 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-49-30&slc_lang=fa&sid=1 Seyyedeh Samira Altaha Bonab سیده سمیرا آل‌طه بناب No MSc Student in Department of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, East Azerbaijan Province, Iran. دانشجوی ارشد مهندسی معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. Ahad Nejad Ebrahimi احد نژاد ابراهیمی ahadebrahimi@tabriziau.ac.ir Yes Professor, Department of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, East Azerbaijan Province, Iran. استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.