عسکری چاوردی علیرضا، کالیری پی یر فرانچسکو، گنده سباستین. بنای یادمانی تل آجری در بخش فیروزی شهر پارسه، رویکرد چندرشتهای جامع به تختگاه تخت جمشید و شهر پارسه بخش دوم. فصلنامه علمی اثر. 1397; 39 (81) :63-74
URL: http://journal.richt.ir/athar/article-1-974-fa.html
استاد باستان شناسی، عضو هیأت علمی دانشگاه بولونیا، ایتالیا
چکیده: (5168 مشاهده)
ناحیۀ باغ فیروزی در فضایی به وسعت بیش از 130 هکتار گسترده شده است که درون آن 10 محوطۀ شناختهشدۀ هخامنشی وجود دارد. از این میان هفت محوطه دارای عناصر معماری سنگی هستند، در یک محوطه بقایای آجر روی سطح دیده میشود، و دو محوطه تپههایی مدور به ارتفاع 3 متر هستند. تل آجری در حاشیۀ شرقی باغ فیروزی در موضعی واقع شده که محوطۀ فیروزی در 300 متری جنوب شرقی آن و تل جنگی ب در 400 متری شمال غربی آن قرار دارد. این محوطه طی هشت سال (1390-1397) بررسی و کاوش باستانشناسی، مورد مطالعه واقع شد. نتایج کاوشهای باستانشناسی در این بخش از شهر پارسه نشان داد که محدودۀ معروف به باغ فیروزی را از نظر تاریخی و کارکرد بنای مکشوفه در تل آجری، میتوان به دورههای آغازین و حتی پیش از ساخت بنای تختگاه تخت جمشید منسوب و تاریخگذاری کرد. بنای تل آجری یکی از یافتههای ارزشمند باستانشناسی است که خلا اطلاعاتی در خصوص شکلگیری شهر پارسه پیش از دورۀ داریوش اول را پر میکند. با توجه به آجرهای لعابدار و نقشمایههای اسطورهایِ حیواناتِ ترکیبی بهکاررفته در این بنا، قدمت ساختمان تل آجری به دورۀ پیش از ساخت آپادانای شوش و تخت جمشید [بازمیگردد] و بیشتر به بنای دروازۀ ایشتار در بابل در آغاز سدۀ ششم قم مشابه است. از این منظر مقایسۀ سبک ساخت، شیوههای معماری و مطالعات باستانسنجی در خصوص چگونگی ساخت و شناخت مواد آجرهای لعابدار از سه محوطۀ تل آجری و شوش و بابل نقش تعیینکنندهای در شناخت تاریخ و درک روابط فرهنگی این دوره در جنوب غرب ایران داشته است. بنای تل آجری همراه با بناهای پیرامونی آن در بافت مکانی خود در فاصلۀ 5/3 کیلومتری تختگاه تخت جمشید، چشمانداز بافت شهری این قسمت را به عنوان کهنترین مرحلۀ استقراری شهر پارسه حائز اهمیت ساخته است. این شناخت برای نخستین بار در پی کشفیات جدید باستانشناسی با اتکاء به روشهای مطالعات پژوهشی چندرشتهای هیئت باستانشناسی مشترک ایرانیـ ایتالیایی در شهر پارسه تخت جمشید و در چارچوب تفاهمنامۀ همکاری دانشگاه بولونیا، پژوهشکدۀ باستانشناسی و با همکاری سازمان میراث فرهنگی، دانشگاه شیراز و پایگاه میراث جهانی تخت جمشید انجام شده است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1397/2/25 | پذیرش: 1397/4/11 | انتشار: 1397/6/20