از میان عناصر سازندۀ معماری در دورۀ قاجار، «کاشی» دارای جایگاه ویژهای است. در این دوره به دلیل نفوذ معماری غربی، معماران در کنار توجه به فضاهای داخلی به تزیین فضاهای بیرونی نیز توجه بیشتری نشان دادند. به دلیل تنوع مضامین در پیوند با تحولات فرهنگی این دوران، ترسیم میوههای مختلف بر روی کاشیهای مصورِ مجموعۀ باغِ کاخ گلستان را نمیتوان نادیده گرفت. میوهنگاریهای این مجموعه، شامل انار، انگور، خیار، خربزه، سیب، گلابی، هندوانه، و سایر میوهها است که در پیوند با ویژگیهای فرهنگی و هنری این دوره شکل گرفته اند. این مقاله ضمن بررسی جلوههای تصویری خوراک خام (میوهها) به معرفی ویژگیهای کاشیهای کاخ گلستان در پیوند با فرهنگ خوراک ایرانیان میپردازد. بازشناسی این آثار کمک فراوانی به شناخت قابلیتهای فرهنگی و تحولات این هنر در دورۀ قاجار میکند. مقالۀ حاضر پژوهشی بینارشتهای و توصیفی ـ تحلیلی است که به گردآوری اطلاعات به روش اسنادی (کتابخانهای) پرداخته است. فرآیند این پژوهش، با استناد به عکسها و سفرنامههای دورۀ قاجار و با مبنا قرار دادن خوراک خام، به مثابه عنصری فرهنگی پیش میرود. سؤال پژوهش این است که ویژگیهای بصری و فرهنگی میوهنگاری در کاشیهای کاخ گلستان چیست؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد که میوهنگاری به عنوان موضوعی مستقل در کاشیهای دورۀ قاجار، با هویت و فرهنگِ خوراک ایران پیوند دارد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1397/6/17 | پذیرش: 1397/12/25 | انتشار: 1398/2/25