بر اساس تفاهم نامۀ همکاری منعقده بین دانشگاه بامبرگ)آلمان (و پژوهشکدۀ ابنیه و بافتهای تاریخی پژوهشگاه میراث فرهنگی ایران، مسجد جامع قِروه)زنجان( طی یک مرحله تحقیقاتی در زمستان سال ۲۰۱۳ مطالعه و بررسی شد. به عنوان بخش مهمی از تحقیقات، بنا با دقت بسیار به شیوۀ لیزر اسکن سه بعدی، مستندنگاری شد. با کمک دادههایی که از طریق این مستندنگاری به دست آمده، میتوان به تصویری روشن از دوره های مختلف تاریخ معماری این مسجد دست پیدا کرد. این دوره ها حداقل به سه مرحله قابل تفکیک است. در کتیبههای مسجد، تاریخ بنا سالهای ۴۱۳ / ۱۰۲۲ و ۵۷۵ / ۱۱۷۹ ذکر شده است. با توجه به این مستندات، می توان ادعا کرد که گنبد آجری امروزی بنا در سال ۵۷۵ ق بر بقایای مسجدی قدیمتر بنا شده است .آنچه مسلم است اینکه این بنا به لحاظ شکل کلی و طرز ساخت، ارتباط تنگاتنگی با بناهای دورۀ سلجوقی منطقۀ قزوین و مراغه دارد. به عنوان نمونه در مسجد جامع قزوین، کتیبههایی موجود است که محتوای شان، چشم انداز روشنی از سیاست مذهبی حکام دورۀ سلجوقی را پیش چشم محققان میگشایند. بررسی اولیه این اسناد مکتوب، چنین نشان میدهد که فعالیتهای معمارانه حاکمان سلجوقی، عمدتاً بر پایۀ اصول مذهبی اهل سنت شکل میگرفته است. اما مطالعۀ دقیقتر این اسناد، تصویری متفاوت از این اصل رایج را ارائه میدهد. به نظر میرسد که سیاست مدارا و هم زیستی که برخی از حاکمان سلجوقی سنی مذهب با اصول شیعۀ دوازده امامی در پیش گرفته بودهاند خود را در کتیبههای مسجد جامع قروه به خوبی نشان میدهند. به گونهای که در متن این کتیبهها، در کنار نام چهار خلیفه اهل سنت، نامهای حسن (ص ) و حسین (ص) نیز دیده میشوند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1395/12/24 | پذیرش: 1396/2/2 | انتشار: 1397/2/10