دوره 46، شماره 111 - ( 12-1404 )
جلد 46 شماره 111 صفحات 78-53 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Bayramzadeh R, Dadfar P, Dadkhah P, Omrani B. (2026). A Study on the Architectural and Structural Style of Ottoman Minarets and Their Typology Comparison with the Minarets of the Shams Tabrizi Tomb based on the Drawing of Matraqchi from Khoy. Athar. 46(111), 53-78. doi:10.61882/Athar.1948.3557.5
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1948-fa.html
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1948-fa.html
بایرامزاده رضا، دادفر پدرام، دادخواه پژمان، عمرانی بهروز.(1404). پژوهشی بر شیوۀ معماری و سازهای منارههای عثمانی و تطبیق گونهشناسی آن با منارههای آرامگاه شمستبریزی براساس نگارۀ مطراقچی از خوی فصلنامه علمی اثر 46 (111) :78-53 10.61882/Athar.1948.3557.5
رضا بایرامزاده1 
، پدرام دادفر*2 ، پژمان دادخواه3 ، بهروز عمرانی4
، پدرام دادفر*2 ، پژمان دادخواه3 ، بهروز عمرانی4
1- دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2- استادیار گروه عکاسی، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ،pedramdadfar@gmail.com
3- استادیار گروه عکاسی، دانشکدۀ هنر، مؤسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران.
4- دانشیار گروه پیشازتاریخ، پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
2- استادیار گروه عکاسی، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ،
3- استادیار گروه عکاسی، دانشکدۀ هنر، مؤسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران.
4- دانشیار گروه پیشازتاریخ، پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
چکیده: (712 مشاهده)
منارههای تاریخی یکی از شاخصترین آثار معماری در میراثفرهنگی عثمانی است. بعضی از آنها بهویژه منارههای جدید که با تکنولوژی مدرن ساختهشدهبودند، در سالهای اخیر بر اثر بادهای شدید یا زلزله فروریخته یا آسیب دیدهاند. پس از آن، میراثفرهنگی ترکیه بهپژوهش در مورد مزایا و معایب تکنیکهای قدیمی مورد استفاده در منارههای تاریخی پرداخت. از اینرو برای مقایسه آنها با منارههای ایرانی، بهمعماری بنای شمستبریزی پرداخته شد که یکی از قدیمیترین بناهای تاریخی در شهر خوی است. استواری این بنا پس از گذر قرنها و با وجود رُخداد زمینلرزههای مختلف، ضرورت بررسی و مستندنگاری آنرا بیان میکند. بنابراین، یکی از اهداف این پژوهش در مرحله اول بررسی منارهها براساس ویژگی ساختار معماری و تحلیل شیوه سازهای آنها از نظر استحکامسازی است و در گام بعدی تطبیق و گونهشناسی فرم و نقوش منارههای شمستبریزی با دیگر منارههای ترسیمشده در نگارههای مطراقچی است. برای این منظور مطالعه مذکور برطبق دو سؤال پایهریزی شده است: 1. منارههای تاریخی ترکیه دارای چه نوع ویژگیهای معماری و سازهای است و چه تفاوتی با ساختار مناره شمستبریزی دارند؟ 2. چه نوع فرم و نقوش تزیینی برطبق گونهشناسی در نگارههای ترسیمی از مطراقچی در منارههای مذهبی و عرفانی از شهرهای ایران بهخصوص خوی بهکار رفته است؟ نتیجه این پژوهش نشان میدهد که مناره شمستبریزی بر اساس رویدادهای تاریخی و نوع معماری خاص آن متعلّق به دوره صفوی است و عناصر سازهای بهکار گرفته شده؛ از جمله فرم باریکشونده مناره، کاهش ضخامت اجزای آن با افزایش ارتفاع، ایجاد فضای خالی با اجرای پلکان است که بهکارگیری اینگونه تدابیر معمارانه و سازهای مناره را از خسارات شدید در طول قرنها محفوظ نگه داشته است. دادههای این پژوهش با راهبرد تاریخی- تحلیلی تدوینشده و روش پژوهش نیز در قالب جمعآوری اطلاعات کتابخانهای و بخشی نیز بهصورت میدانی است و سپس به تجزیهوتحلیل دادهها پرداخته شده است.
واژههای کلیدی: منارۀ شمستبریزی، سازه منارهها، نگارههای مطراقچی، سرپوشهای عثمانی، نقوش هندسی گرهچینی.
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
تاریخ معماری و شهرسازی
دریافت: 1404/2/15 | پذیرش: 1404/5/15 | انتشار: 1404/12/1
دریافت: 1404/2/15 | پذیرش: 1404/5/15 | انتشار: 1404/12/1
فهرست منابع
1. - اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوی، (1403). آرشیو عکسها و اسناد قدیمی و تاریخی.
2. - بایرامزاده، رضا؛ و حسنزاده، سید حسین، (1399). «نویافتههایی پیرامون باغ سلطنتی شاهاسماعیل صفوی و منارههای شمستبریزی در خوی براساس منابع تاریخی، بقایای معماری و مطالعات استخوانشناسی». مجله پژوهشهای باستانشناسی ایران، 2: 207-223. https://dx.doi.org/10.22084/nbsh.2020.20537.2045.
3. - بلیلاناصل، لیدا؛ ستارزاده، داریوش؛ خورشیدیان، ساناز؛ و نوری، مریم، (1390). «بررسی ویژگیهای هندسی گرهها در تزئینهای اسلامی از دیدگاه هندسه فرکتال». شهر ایرانی اسلامی، 6: 83- 95.
4. - پیرنیا، کریم، (1370). «گنبد در معماری ایران». اثر، 20: 5- 153. https://sid.ir/paper/455498/fa
5. - حسنزاده، سید حسین؛ و بایرامزاده، رضا، (1402). «واکاوی آرامگاه و جایگاه معنوی شمستبریزی درخوی براساس اسناد تاریخی و مطالعات معماری». پژوهشهای باستانشناسی، 39: 241- 265. https://dx.doi.org/10.22084/NB.2023.26784.2521.
6. - چینی، جوزپ، (1383). پایدار کردن سازههای آجری- فنهای مداخله. ترجمۀ سعید ایرانفر، چاپ اول. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.
7. - ریاحی، محمد امین، (1378). تاریخ خوی. چاپ دوم، تهران: طرح نو.
8. - قبادیان، وحید، (1382). مبانی و مفاهیم در معماری معاصرغرب. چاپ اول. تهران: انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی.
9. - عالمی، بابک؛ کمالزارچی، صدیقه؛ و اسدیچیمه، نغمه، (1398). «نخستین یادگار دوران اسلامی کاشان؛ بررسی فرم، سازه و شیوۀ ساخت منارۀ مسجد جامع کاشان». مطالعات معماری ایران، 15: 5- 25. https://dx.doi.org/10.22052/1.15.5
10. - کیانی، محمدیوسف، (1379). معماری ایران دوره اسلامی. تهران: سمت.
11. - مصطفوی، محمد تقی، (1343). اقلیم پارس. تهران: انجمن آثار ملی.
12. - نصری، امیر، (1392). «خوانش تصویر از دیدگاه اروین پانوفسکی». کیمیای هنر، 6: 7- 20.
13. - نوایی، کامبیز، (1374). «نکاتی پیرامون نقوش اسلامی». صفه، 2: 44- 53. https://soffeh.sbu.ac.ir.
14. - واندنبرگ، لویی، (1337). باستانشناسی ایران باستان. ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
15. References
16. - Alemi, B., Kamal Zarchi, S. & Asadi Chimeh, N., (2019). “The First Relic of the Islamic Era of Kashan; A Study of the Form, Structure and Construction Method of the Minaret of the Kashan Mosque”. Iranian Architectural Studies, 15: 5-25 (in Persian). https://dx.doi.org/10.22052/1.15.5
17. - Aljamali, A. M. & Ebad, B., (2003). Grid Method Classification of Islamic, Geometric Patterns. London: Visualisation and Graphics Research Unit Department of Computing, Information Systems & Mathematics South Bank University. https://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-1689-5-13
18. - Amir, M., (2018). “Understanding the structural behavior of the minaret of Al-Umayyad Mosque of Aleppo, Syria and providing strengthening interventions against seismic excitations”. Supervisor: Prof. Claudio Chesi, Milan, Italy, School of Civil, Environmental and Land Management Engineerng (Unpublished). https://www.politesi.polimi.it/retrieve/a81cb05c-d837-616b-e053-1605fe0a889a.
19. - Balilan-Asl, L., Sattarzadeh, D., Khorshidian, S. & Nouri, M., (2011). “Studying the geometric characteristics of knots in Islamic decorations from the perspective of fractal geometry”. Iranian Islamic City, 6: 83-95 (in Persian). https://www.magiran.com/p1092922
20. - Bayramzadeh, R. & Hassanzadeh, S. H., (2020). “New discoveries about the royal garden of Shah Ismail Safavi and the minarets of Shams Tabrizi in Khoy based on historical sources. Architectural remains and osteological studies”. Journal of Archaeological Research, 2: 207-223 (in Persian). https://dx.doi.org/10.22084/nbsh.2020.20537.2045.
21. ـ Bloom, J. M., (2002). “The Minaret; Symbol of Faith & Power”. Saudi Aramco World, 53 (2): 26-35. http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200202/the.minaret-symbol.of.faith.power.htm.
22. - Chiny, J., (2004). Stabilizing brick structures - intervention techniques. Translated by Saeed Iranfar. First edition. Tehran: Ministry of Housing and Urban Development (in Persian).
23. Doğangün, A., Tuluk, Ö. I., Livaoğlu, R. & Acar, R., (2006). “Traditional Turkish Minarets on the Basis of Architectural and Engineering Concepts, Cairo, Egypt”. 1st International Conference on Restoration of Heritage Masonry Structures. https://www.researchgate.net/publication/264685132.
24. - Ghobadian, V., (2003). Fundamentals and Concepts in Contemporary Western Architecture. First edition. Tehran: Publications of the Cultural Research Office (in Persian).
25. - Hassanzadeh, S. H. & Bayramzadeh, R., (2022). “Analysis of the tomb and spiritual place of Shams Tabrizi in Khoy based on historical documents and architectural studies”. Journal of Archaeological Research, 39: 241-265 (in Persian). https://dx.doi.org/10.22084/NB.2023.26784.2521.
26. - Henry, R., (2007). “Pattern, Cognition and Contemplation: Exploring the Geometric, Art of Iran”. Public lecture at the Middle East Association on 27 April: Published in the Journal of the Iran Society. https://artofislamicpattern.com/wp-content/uploads/2012/10.
27. - Kasım, A. K., (2017). “A Simplified Strengthening Methodology for Minaret Structures in Turkey: Hagia Sophia Case. Eastern Michigan University, School of Visual and Built Environments, Ypsilanti, MI, USA. http://dx.doi.org/10.15377/2409-9821.2017.04.02.2
28. - Khoy Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts Department, (2024). Archive of old and historical photographs and documents (in Persian).
29. - Kiani, M. Y., (2000). Iranian Architecture of the Islamic Era. Tehran: Samt (in Persian).
30. - Milan, G., Ciurlanti, J., Isik, G., Tsopanova, M., Haydaroglu, C., Timur, T., Hicyilmaz, K., Sturt, R., Palmieri, M. & Grant, D. N., (2024). “Probabilistic seismic assessment of a heritage stone masonry minaret”. 18th World Conference on Earthquake Engineerin, Milan: 1-12. https://www.researchgate.net/publication/381966538.
31. - Mostafavi, M. T., (1964). Pars Region. Tehran: National Art Association (in Persian). https://noorlib.ir/book/view/10718
32. - Muhammad, A., (2018). Understanding the structural behavior of the minaret of Al-Umayyad Mosque of Aleppo. Syria and providing strengthening interventions against seismic excitations, Milan, Italy. https://www.politesi.polimi.it/retrieve/a81cb05c-d837-616b-e053-1605fe0a889a.
33. - Nasri, A., (2013). “Reading the Image from the Perspective of Erwin Panofsky”. Kimiaye Honar, 6: 7-20 (in Persian). http://kimiahonar.ir/article-1-69-fa.html
34. - Navai, K., (2005). “Notes on Islamic Motifs”. Soffe Magazine, 2: 44-53 (in Persian). https://soffeh.sbu.ac.ir.
35. - Nuray Aydinoglu, M., (1998). “Specification for Structures to be Built in Disaster Areas”.Department of Earthquake Engineering Bogazici University, Istanbul, Turkey: Kandilli Observatory and Earthquake Research Institute 81220 Cengelkoy. https://www.tdmd.org.tr/Eklenti/21,52-tdy1998ingpdf.
36. - Pekgökgöz, R. K., Gürel, M. A., Mammadov, Z. & Çili, F., (2013). “Dynamic Analysis of Vertically Post-Tensioned Masonry Minarets. Dynamic Analysis of Vertically Post-Tensioned Masonry Minarets”. Journal of Earthquake Engineering, 560-589. http://dx.doi.org/10.1080/13632469.2012.754734.
37. - Pirnia, K., (1991). “Dome in Iranian architecture”. Athar, 20: 153-5 (in Persian).
38. - Oğuzmert, M., (2002). “Dynamic behaviour of masonry minarets”. M.Sc. Thesis, Istanbul Technical University, Turkey.
39. - Recep, K., Pekgökgöz, M., Arif, G., Ziraddin, M. & Feridun, Ç., (2013). “Dynamic Analysis of Vertically Post-Tensioned Masonry Minarets.Dynamic Analysis of Vertically Post-Tensioned Masonry Minarets. Journal of Earthquake Engineering, 560-589. http://dx.doi.org/10.1080/13632469.2012.754734.
40. - Riahi, M. A., (1999). History of Khoy. second edition, Tehran: Tarh-e-No (in Persian).
41. ـ Soliman, S. el. S., (2017). “Between the turbans and the tops of minarets of the Middle Age in Cairo, an approach to designing styles”. Faculty of Engineering. Ain Shams University. Abbassia, Cairo, Egypt: Ain Shams Engineering Journal, 3135–3149. https://dx.doi.org/10.1016/j.asej.2017.11.009
42. - Tanyeli, G., (1990). “Structural use of iron in Ottoman Architecture (15-18th century)”. Ph.D. Thesis, Istanbul Technical University, Turkey (in Turksih). https://www.academia.edu/7846749
43. - Tayla, H., (1988). Sinan minarets in arhtecture and city planning. Ankara (in Turksih): International Architecture Sinan Symposium. https://www.researchgate.net/publication/264685132.
44. - Tuncer, O. C., (1996). Diyarbakır Mosques. Municipilaty of Diyarbakır, Cultural and Art publications: Ankara (in Turkish). https://www.researchgate.net/publication/257419001.
45. - Uluengin, F., Uluengin, B. & Uluengin, M. B., (2001). Classical structural details in Ottoman monument architecture. İstanbul (in Turkish):Yem Publication. https://www.researchgate.net/publication/233369493.
46. - Vandenberg, L., (1958). Archaeology of Ancient Iran. translated by Issa Behnam, Tehran: Book Translation and Publishing Company (in Persian). https://www.karaketab.com/download/history/iran/5300-dlbiiranbastan
47. - Yurdaydin, H. G., (1976). Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irâkeyn Sultan Süleyman Han. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basimevi.
48. - https://emagaza-ttk.ayk.gov.tr/detay/925.
49. - https://www.alibaba.ir/mag/turkiye/konya/maulanas-tomb.
50. - https://www.Turkishmuseums.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |