logo
دوره 46، شماره 111 - ( 12-1404 )                   جلد 46 شماره 111 صفحات 219-195 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/Athar.1885.3189.5

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mahmoodi Ghouzhdi M R, Talebian M H. (2026). World Heritage in Iran from the Start to the Present: Explaining the Factors Affecting World Heritage Policies and Approaches in Iran. Athar. 46(111), 195-219. doi:10.61882/Athar.1885.3189.5
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1885-fa.html
محمودی‌قوژدی محمدرضا، طالبیان محمدحسن.(1404). فرآیند میراث جهانی در ایران از ابتدا تاکنون: تبیین مولفه‌های مؤثر بر سیاست‌ها و رویکردهای میراث جهانی در ایران فصلنامه علمی اثر 46 (111) :219-195 10.61882/Athar.1885.3189.5

URL: http://athar.richt.ir/article-2-1885-fa.html

فرآیند میراث جهانی در ایران از ابتدا تاکنون: تبیین مولفه‌های مؤثر بر سیاست‌ها و رویکردهای میراث جهانی در ایران
محمدرضا محمودی‌قوژدی1 ، محمدحسن طالبیان*2
1- استادیار گروه مرمت و احیای بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران (نویسندۀ مسئول).
2- استاد گروه مرمت دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا دانشگاه تهران، تهران، ایران. ، Mh.talebian@ut.ac.ir
چکیده:   (656 مشاهده)
ایران یکی از کشورهای تأثیرگذار در کنوانسیون میراث جهانی چه در زمان شکل‌گیری و چه بعد از آن بوده است. جریان میراث جهانی در ایران فرآیند پرفرازونشیب را طی نموده که در سال‌های بعد از شکل‌گیری کنوانسیون میراث جهانی سیاست‌ها و رویکردهای متفاوتی از خود در بستر زمانی نشان داده که همراه با اقدامات مشخصی بوده و نتایج ملموسی را درپی داشته است. این سیاست‌ها تحت‌تأثیر مؤلفه‌هایی شکل‌گرفته است که شناخت آن‌ها می‌تواند به پر کردن خلأهای میراث جهانی در کشور و هم‌چنین اصلاح سیاست‌گذاری در عرصۀ میراث جهانی کمک کند. هدف پژوهش حاضر تبیین مؤلفه‌های مؤثر بر سیاست‌های میراث جهانی از طریق شناخت آن‌ها در بستر زمانی است. به همین‌منظور در این پژوهش با انجام مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته با دست‌اندرکاران اصلی میراث جهانی در ایران و بررسی متون پشتیبان و مرتبط به جهت تبیین و تحلیل سیاست‌ها و رویکردهای میراث جهانی در بازۀ زمانی شکل‌گیری کنوانسیون میراث جهانی تا سال 1400، از روش تحلیل محتوا بهره جسته است و از طریق کدگذاری، مقوله‌بندی و دسته‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر سیاست‌ها و رویکردهای میراث جهانی در ایران تبیین شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه نقش افراد در فرآیند میراث جهانی ایران، نقش اساسی در سیاست‌ها و رویکردهای میراث جهانی در کشور گذاشته است و این تأثیر تاکنون ادامه داشته است. هم‌چنین مؤلفه‌های مشارکت ذینفعان، ساختار سازمانی انتخاب آثار در ایران و مطالبۀ اجتماعی نیز بیشترین تأثیر را بر سیاست‌گذاری در حوزۀ میراث جهانی ایران گذاشته است.
واژه‌های کلیدی: میراث جهانی ایران، میراث‌فرهنگی، میراث طبیعی، فهرست موقت میراث جهانی، سیاست‌گذاری میراث فرهنگی.
متن کامل [PDF 2106 kb]   (128 دریافت)    
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: میراث ایران
دریافت: 1403/11/25 | پذیرش: 1404/4/12 | انتشار: 1404/12/1
فهرست منابع
1. - بهشتی، سید محمد، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: فروردین 1401، در دفتر کار شخصی مهندس بهشتی.
2. - پورعلی، مصطفی، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: خرداد 1401، دفتر اداره کل ثبت وزارت میراث‌فرهنگی.
3. - حجت، مهدی، (1380). میراث‌فرهنگی در ایران: سیاست‌ها برای یک کشور اسلامی. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی (پژوهشگاه).
4. - حدادی، سیما، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: اردیبهشت 1401، دفتر اداره کل ثبت وزارت میراث‌فرهنگی.
5. - حناچی، پیروز، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: اردیبهشت 1401، دفتر شخصی در باغ نگارستان.
6. - خادم‌زاده، محمدحسن، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: خرداد 1401، دفتر شخصی در دانشگاه تهران.
7. - دبیری، فرهاد؛ لقائی، حسنعلی؛ و شیرازیان، شیرین، (1393). «بررسی کنوانسیون حمایت از میراث‌های فرهنگی و طبیعی (1972) و انتخاب چند نمونه از آثار طبیعی ملی ایران و تطبیق با معیارهای کنوانسیون مذکور جهت ثبت در فهرست میراث‌های جهانی». علوم و تکنولوژی محیط زیست، 16(ویژه نامه): 281-298. SID. https://sid.ir/paper/86985/fa
8. - رایتی‌مقدم، حسین، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: خرداد 1401، مصاحبه اینترنتی.
9. - ریاحی‌مقدم، ساشا، (1400). نظام‌نامۀ پایگاه‌های میراث‌فرهنگی کشور (شیوه‌نامه اداری پایگاه‌های میراث جهانی و ملی). تهران: وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی.
10. - طالبیان، محمدحسن، (1400). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: اسفند 1400، در دفتر کار شخصی دکتر طالبیان در عمارت کوشک.
11. - طالبیان، محمدحسن؛ و فلاحت، م.، (1385). منظرهای فرهنگی: مجموعه مباحث کارگاه کارشناسی ارتقاء مدیریت و برنامه‌ریزی منظرهای فرهنگی میراث جهانی. بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد (سازمان میراث‌فرهنگی کشور).
12. - عدل، شهریار، (1386). «داستان ثبت تخت جمشید، نقش‌جهان و چغازنبیل در یونسکو». نشریه بخارا، ش 62.
13. - عدل، شهریار، (1394). «پیشینه و چگونگی ثبت آثار جهانی ایران». نشریه بخارا، ش 107.
14. - فیروز، اسکندر، (1392). خاطرات فیروز اسکندر- دو دهه تلاش برای حفظ طبیعت و محیط‌زیست ایران. تهران: تدبیر روشن.
15. - قاسمی، حمید؛ و همکاران (1400). مرجع پژوهش. تهران: اندیشه آرا.
16. - قمی اویلی، علی (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: اردیبهشت 1401، دفتر اداره کل ثبت وزارت میراث‌فرهنگی.
17. - کارگاه بین‌المللی نجات بخشی میراث‌فرهنگی بم، بیانیه‌ها و توصیه‌های نهایی (1383). مجله اثر، ۳۶ و ۳۷.
18. - گلشن، جلیل، (1401). گفتگوی شخصی با نویسندگان. تهران: اردیبهشت 1401، دفتر شخصی در موزه ملی ایران
19. - محمودی قوژدی، محمدرضا؛ طالبیان، محمدحسن؛ و وطن‌دوست، رسول، (1401 الف).«تبیین شکاف‌ها و عدم تعادل‌های فهرست میراث جهانی ایران». نامه معماری و شهرسازی، 15(37): 121-145. https://doi.org/10.30480/aup.2022.3988.1874
20. - محمودی‌قوژدی، محمدرضا؛ طالبیان، محمدحسن؛ و وطن‌دوست، رسول، (1401 ب). «تبیین مؤلفه‌های شکل‌دهندۀ کنوانسیون حمایت از میراث‌فرهنگی و طبیعی جهان (۱۹۷۲) در بستر زمان». مطالعات معماری ایران، 11(22): 215-236. https://doi.org/10.22052/jias.2022.245958.0
21. - محمودی‌قوژدی، محمدرضا؛ و طالبیان، محمدحسن، (1402). «تبیین رویکرد نهادهای مشاور کمیتۀ میراث جهانی در ارزیابی پرونده‌های نامزد میراث جهانی ایران». مطالعات معماری ایران، 12(23): 116-95.
22. - محمودی‌قوژدی، محمدرضا؛ و شفیعا، سعید، (1402). بررسی فرآیند ثبت میراث جهانی در ایران و ارائه راهکارهای تقنینی. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
23. - مرادی، حسن؛ و عرب‌نصرآبادی، فهیمه، (1398). «بررسی روند ثبت آثار در فهرست آثار ملی غیرمنقول». در: احمد محیط طباطبایی (و.)، فر فیروز: جشن‌نامه دکتر فیروز باقرزاده، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری.
24. - مؤمنی‎راد، اکبر؛ علی‌آبادی، خدیجه؛ فردانش، هاشم؛ و مزینی، ناصر، (1392). «تحلیل محتوای کیفی در آیین پژوهش: ماهیت، مراحل و اعتبار نتایج». فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 4(14): 222-187.
25. - وطن‌دوست، رسول، (1401). گفت‌وگوی شخصی با نویسنده. تهران: اردیبهشت 1401، مصاحبه اینترنتی.
27. References
28. - Adl, Sh., (2007). “The story of the inscription of Persepolis, Naqsh-e Jahan, and Chogha Zanbil in UNESCO”. Bukhara Journal, (62). (In Persian).
29. - Adl, Sh., (2015). “Background and process of the inscription of Iran’s World Heritage sites”. Bukhara Journal, (107). (In Persian).
30. - Batisse, M. & Bolla, G., (2005). The Invention of “World Heritage” (Issue 2). Unesco-Association of Former Unesco Staff Members.
31. - Beheshti, S. M., (2022, March). Personal communication [Interview]. Tehran: Private office. (In Persian).
32. - Chelimsky, E., (1989). Content analysis: A methodology for structuring and analyzing written material. Publish by: united states General Accounting Office (GAO).
33. - Dabiri, F., Loghayi, H. A. & Shirazian, Sh., (2014). “Examining the Convention concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (1972) and selecting several national natural sites of Iran in comparison with the convention’s criteria for World Heritage listing”. Environmental Science and Technology, 16(Special Issue), 281–298. https://sid.ir/paper/86985/fa. (In Persian).
34. - Department for Culture Media and Sport (United Kingdom). (2011). Review of the Tentative List of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland. https://doi.org/10.4324/9780203300336
35. - Firouz, E., (2013). Memoirs of Eskandar Firouz: Two decades of effort for nature and environmental protection in Iran. Tehran: Tadbir Roshan. (In Persian).
36. - Ghasemi, H. et al. (2021). Research reference. Tehran: Andisheh Ara. (In Persian).
37. - Ghomi Avili, A., (2022, May). Personal communication [Interview]. Tehran: Office of National Heritage Registration. (In Persian).
38. - Golshan, J., (2022, May). Personal communication [Interview]. Tehran: Private office in National Museum of Iran. (In Persian).
39. - Hadadi, S., (2022, May). Personal communication [Interview]. Tehran: Office of National Heritage Registration. (In Persian).
40. - Hanachi, P., (2022, May). Personal communication [Interview]. Tehran: Private office in Negarestan Garden. (In Persian).
41. - Henley, J., (2001). Fighting For The Mighty Monuments. The Gaurdian, 6 Aug 2001.
42. - Hojjat, M., (2001). Cultural heritage in Iran: Policies for an Islamic country. Tehran: Iranian Cultural Heritage Organization.
43. - International Workshop on the Safeguarding of the Cultural Heritage of Bam. (2004). “Final statements and recommendations”. Athar Journal, (36–37). (In Persian).
44. - Khademzadeh, M. H., (2022, June). Personal communication [Interview]. Tehran University, Private office. (In Persian).
45. - Mahmoudi Qouzhdi, M. R., Talebian, M. H. & Vatandoust, R., (2022). “Identifying the formative components of the 1972 World Heritage Convention over time”. Journal of Iranian Architecture Studies, 11(22): 215–236. https://doi.org/10.22052/jias.2022.245958.0. (In Persian).
46. - Mahmoudi Qouzhdi, M. R., Talebian, M. H. & Vatandoust, R., (2022). “Identifying the gaps and imbalances in Iran’s World Heritage list”. Nameh-ye Memari va Shahrsazi, 15(37): 121–145. https://doi.org/10.30480/aup.2022.3988.1874. (In Persian).
47. - Mahmoudi Qouzhdi, M. R. & Talebian, M. H., (2023). “Assessment of the advisory bodies' approach to Iran's World Heritage nomination dossiers”. Journal of Iranian Architecture Studies, 12(23): 95–116. (In Persian).
48. - Mahmoudi Qouzhdi, M. R. & Shafi’a, S., (2023). Examining the World Heritage inscription process in Iran and proposing legislative solutions. Tehran: Islamic Parliament Research Center. (In Persian).
49. - Moradi, H. & Arab Nasrabadi, F., (2019). “An analysis of the process of inscription of immovable properties in the national heritage list”. In: A. M. Tabatabaei (Ed.), Festschrift for Dr. Firouz Bagherzadeh. Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism. (In Persian).
50. - Momeni Rad, A., Ali Abadi, Kh., Fardansh, H. & Mazini, N., (2013). “Qualitative content analysis in research: Nature, steps, and validity of results”. Journal of Educational Measurement, 4(14): 187–222. (In Persian).
51. - Parks Canada. (2017). Updating Canada’s Tentative List for World Heritage Sites. Information Document. http://www.worldcat.org/title/world-heritage-canadas-tentative-list-for-world-heritage-sites/oclc/439953340&referer=brief_results
52. - Pourali, M., (2022, June). Personal communication [Interview]. Tehran: Office of National Heritage Registration, Ministry of Cultural Heritage. (In Persian).
53. - Rayati Moghaddam, H., (2022, June). Personal communication [Online interview]. (In Persian).
54. - Riyahi Moghaddam, S., (2021). National directive for heritage sites in Iran (administrative protocol for World and National Heritage Sites). Tehran: Ministry of Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts. (In Persian).
55. - Talebian, M. H., (2022, February). Personal communication [Interview]. Tehran: Private office in Koushk building. (In Persian).
56. - Talebian, M. H. & Falahat, M., (2006). Cultural landscapes: Proceedings of the workshop on improving management and planning of World Heritage cultural landscapes. Tehran: Parseh-Pasargadae Research Foundation. (In Persian).
57. - UNESCO, (1977). World heritage centre. 1st Session of World Heritage Committee Report. Paris: UNESCO
58. - UNESCO, (1997). World Heritage Committee-Twenty-first session. Item 8 of the Provisional Agenda: Information on Tentative Lists
59. - UNESCO World Heritage Centre, (2024). Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention (Issue July). http://whc.unesco.org/archive/opguide08-en.pdf
60. - URL 1: https://rc.majlis.ir/fa/law/show/97176
61. - URL 2: rc.majlis.ir /fa/law/show/91172
62. - URL 3: rc.majlis.ir/fa/law/show/94002
63. - URL 4: https://whc.unesco.org/en/tentativelists/?action=listtentative&state=ir&order=states. Retrive 24 March 2025
64. - URL 5: rc.majlis.ir/fa/law/show/123185
65. - URL 6: https://whc.unesco.org/en/statesparties/ir/
66. - Vatandoust, R., (2022, May). Personal communication [Online interview] (In Persian).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.