Mendeley  

Zotero  

Residential Architectural Spaces and the Public Hall of the Ghadkodan Site during the Parthian Period, Piranshahr Plain, West Azerbaijan. athar https://doi.org/10.22034/Athar.1912
URL: http://journal.richt.ir/article-1-1912-fa.html

قدکودان یکی از محوطه‌های دوران پارت در منطقۀ پیرانشهر و از مهم‌ترین استقرارگاه‌های حوضۀ آبگیر سد کانی‌سیب پیرانشهر در شمال‌غرب است، که در یک درۀ میان‌کوهی باریک و برروی بلندی‌های طبیعی واقع شده است. رودخانۀ زاب کوچک با فاصلۀ 200متری در شرق آن در جریان است. کاوش‌های باستان‌شناسی این محوطه طی سه فصل متوالی صورت‌گرفت و منجر به کشف فضاهای معماری مسکونی شامل تالار مرکزی و مطبخ گردید. محوطۀ مذکور در دورۀ اول استقرار خود، دارای ساختارهای معماری سنگ‌چین بزرگ با فضاهای متعدد معماری متعلق به دورۀ اشکانی بوده، سپس در دوران اسلامی به‌عنوان گورستان مورداستفاده قرار گرفته است. مطالعه و مقایسۀ سفال‌های قدکودان (سوغانلو)، نشانگر تعلق و شباهت سبکی آن‌ها با مواد فرهنگی دورۀ پارت است که پیش‌تر در همین منطقۀ جغرافیایی از محوطه‌های هم‌زمان به‌دست آمده بود. نظر به قرار داشتن محل مورد مطالعه در مسیر جادۀ ابریشم که به‌عنوان یک شاهراه تجاری بین شرق و غرب در دورۀ پارت شکل‌گرفته، تأثیر سبک‌شناختی و فرهنگی داده‌های این محوطه با دیگر مراکز استقراری پارتیان قابل‌شناسایی است. نتایج کاوش قدکودان که طی آن گستره‌ای به ابعاد 23×15متر (345مترمربع) مورد کاوش باستان‌شناختی قرار گرفت، نشان از یک بافت استقراری گستردۀ پارت است. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی کارکرد و تعیین قدمت بافت تاریخی قدکودان براساس شواهد باستان‌شناختی است و پاسخ به این پرسش‌های مهم که، چه عواملی موجب شکل‌‌گیری و توسعۀ این محوطۀ استقراری در حاشیۀ رودخانۀ زاب کوچک شده است؟ کیفیت ساخت ابنیه و ارتباط آن با سایر محوطه‌های هم‌افق در این منطقه چگونه است؟ درمجموع حسب مواد فرهنگی به‌دست آمده و ارزیابی ویژگی‌های بوم‌شناختی و جغرافیایی منطقه نشان‌داد که اشتراک سبک‌شناسی و اسلوب معماری به‌کار رفته در قدکودان نشان‌دهندۀ وجود یک سبک کاملاً کاربردی و مسکونی است که هیچ‌گونه تزئینات خاص در آن ایجاد نشده است. این پژوهش مبتنی‌بر داده‌های نویافته از کاوش باستان‌شناسی استوار است.