سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )
سال 6 شماره 22 صفحات 328-303 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Zarei A, Zohuriyan M, Hasani Abiz A. (2023). Symbolism of Safavid Locks from the Perspective of Form and Role. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 12 doi:10.30699/PJAS.6.22.303
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-629-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-629-fa.html
زارعی علی، ظهوریان مریم، حسنیآبیز علیرضا.(1401). تأملی نو بر قفلهای دورۀ صفویه ازمنظر فرم، نقش و عملکرد مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (22) :328-303 10.30699/PJAS.6.22.303
علی زارعی*1 
، مریم ظهوریان2 ، علیرضا حسنیآبیز3
، مریم ظهوریان2 ، علیرضا حسنیآبیز3
1- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران ، azareie@birjand.ac.ir
2- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3- دانشآموختۀ کارشناسیارشد پژوهش هنر، دانشگاه آزاد، واحد بیرجند، بیرجند، ایران.
2- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3- دانشآموختۀ کارشناسیارشد پژوهش هنر، دانشگاه آزاد، واحد بیرجند، بیرجند، ایران.
چکیده: (2476 مشاهده)
هنر و صنعت قفلسازی همچون دیگر هنرهای فلزی ایران به نوعی بازتاب آداب، عقاید و سنن مردم این سرزمین است. این هنر، درآمیختگی ظریفی از زیباییشناسی با فولاد و آهن است و درنهایت به همنشینی قابلتأمل هنر و صنعت میانجامد؛ از اینرو، میتوان دریافت که با مقولهای ارزشمند مواجه هستیم که ظرفیتهای گوناگون بصری، فرمی و زیبایی را در خود نهفته دارد. هدف از انجام این پژوهش، ضمن دستهبندی قفلها و ویژگیهای فرم و نقش، شناخت قابلیتها و کارکردهای متفاوت، به رمزگشایی نقوش و سنتها و باورهای پیرامون آنها میپردازد. پرسش اصلی پژوهش و مطرح در مورد این موضوع آن است که، نقشمایههای قفلهای دورۀ صفویه از کجا اقتباس شده است؟ ویژگیهای فرمی و مفهومی نقوش بهکاررفته در قفلهای دورۀ صفویه چگونه است؟ و تا چه میزان با جنبههای اعتقادی دورۀ صفویه ارتباط دارد؟ این پژوهش از نوع بنیادی و بهلحاظ ماهیت به شیوۀ توصیفی-تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات بهصورت میدانی و کتابخانهای و با تکیهبر توصیف، تحلیل و تاریخ خواهد بود. در اینگفتار، سعیبر این بوده است که بیان نماید در دورۀ صفویه قفل علاوهبر جنبۀ حفاظتی کاربردی) برخوردار از جنبۀ آئینی بوده و رابطۀ مستقیم و تنگاتنگ با سنت اسلامی داشته است. بنابراین با تحلیل نقوش و کتیبههای بهجای مانده بر قفلها میتوان دریافت که نقوش براساس کارکرد قفل، توسط هنرمند ابتدا انتخاب و سپس طراحی شدهاند. بر ایناساس میتوان کارکرد کاربردی، کارکرد مذهبی و کارکرد طلسمگونۀ برای قفلهای این دوره مطرح نمود.
شمارهی مقاله: 12
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1400/6/12 | پذیرش: 1400/10/4 | انتشار: 1401/12/1
دریافت: 1400/6/12 | پذیرش: 1400/10/4 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. - قرآنکریم.
2. - احسانی، محمدتقی، (1368). هفت هزار سال هنر فلزکاری در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
3. - احمدیان، محمد؛ و رشه، صمد، (1394). «بررسی تطبیقی گیاهی و حیوانی مشترک هخامنشی و صفوی». مجموعه مقالات اولین کنفرانس سالانۀ پژوهشهای معماری، شهرسازی و مدیریت شهری.
4. - افروغ، محمد، (1389). نماد و نشانهشناسی در فرش ایران. تهران: مؤسسه انتشاراتی جمال هنر.
5. - افروغ، محمد؛ و نوروزیطلب، علیرضا، (1389). «مفاهیم مذهبی در هنر عصر صفوی (قالیبافی، خوشنویسی و نگارگری با نگاهی تاریخی». نامه پژوهش فرهنگی، 11 (10): 49-7.
6. - انصاری، معصومه؛ و بشیرپور، حبیب، (1394). دایرهالمعارف مصور نمادها و نشانهها. تهران: نشر شایان.
7. - بحرگردنیکو، ملیحه؛ ساداتی، ناصر؛ و کریمی پورپور، محمدعلی، (1397). «بررسی عناصر نوشتاری در طلسمهای ایرانی در دورۀ صفویه و تأثیر آن در تایپوگرافی معاصر». همایش ملی جلوههای هنر ایرانی اسلامی در فرهنگ- علوم و اسناد: 1-19.
8. - بزرگبیگدلی، سعید؛ اکبریگندمانی، هیبتالله؛ محمدیکلهسر، علیرضا، ( 1386). «نمادهای جاودانگی: تحلیل و بررسی نماد دایره در متون دینی و اساطیری». پژوهشهای ادب عرفانی، 1: 97-79.
9. - بهار، مهرداد، (1381). از اسطوره تا تاریخ. گردآوری: ابوالقاسم اسماعیلپور، چاپ سوم، تهران: نشر چشمه.
10. - تاجبخش، احد، (1378). هنر و صنعت ادبیات و علوم سازمانها. شیراز: انتشارات نوید شیراز.
11. - تناولی، پرویز، (1386). قفلهای ایران. تهران: انتشارات بنگاه
12. - حیدرآبادیان، شهرام؛ و عباسیفرد، فرناز، (1388). هنر فلز کاری اسلامی. تهران: سبحان نور.
13. - دوبوکور، مونیک، (1376). رمزهای زنده جان. ترجمۀ جلال ستاری، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.
14. - دهخدا، علیاکبر، (1377). لغتنامه. تهران: سازمان لغتنامه.
15. - زکی، محمدحسن، (1320). صنایع ایران بعد از اسلام. ترجمۀ محمدعلی خلیلی، تهران: چاپخانه اقبال.
16. - سادات آلعلی، فاطمه، (1395). «فرمشناسی قفلهای فلزی عصر صفوی بهمنظور هویتبخشی به طراحی یراقآلات امروزی». پایاننامۀ کارشناسیارشد صنایعدستی، دانشگاه هنر اصفهان (منتشرنشده).
17. - شریعت، زهرا، ( 1387). «خط نگارههای قرآنی در قالیبافی و فلزکاری دورۀ صفویـه». مجلۀ کتاب ماه هنر، 120: 55-44.
18. - شوالیه، ژان؛ و گربران، آلن، (1387). فرهنگ نمادها. ترجمۀ سودابه فضایلی، جلد پنجم، تهران: انتشارات جیحون.
19. - صادقیپور، احد، (1390). «بررسی فرم قفلهای دورۀ صفوی و ساخت آثار سرامیکی معاصر با الهام از آن». پایاننامۀ کارشناسیارشد صنایعدستی، دانشگاه هنر اصفهان (منتشرنشده).
20. - صدر، ابوالقاسم، (1386). دایرهالمعارف هنرهای صنایعدستی و حرف مربوط به آن. تهران: سیمای دانش.
21. - عنبرییزدی، فائزه، (1395). هندسه نقوش 1. تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران.
22. - کریمی، حمیدرضا، (1394). «بررسی قفلهای موجود در موزۀ آستان قدس رضوی». فصلنامه آستان هنر (هنرنامه آستان قدس رضوی)، 14 و 15: 25-8.
23. - کلاگ، جی، و هیراموتو گلدک، سومی، (1355). سیری در صنایعدستی ایران. ترجمۀعلاء فیروز، تهران: بانک ملی.
24. - کمالیدولتآبادی، رسول، (1396). بازخوانی عرفانی مبانی هنرهای تجسمی. تهران: انتشارات سوره مهر.
25. - کوپر، جی سی، (1379). فرهنگ مصور نمادهای سنتی. ترجمۀ ملیحه کرباسیان، تهران: فرشاد.
26. - گرامینژاد، ابوالقاسم، (1392). گچبری. تهران: نشر اتحاد. چاپ چهارم.
27. - لیلنهاری، طیبه، (1388). «نمود بصری انرژی حروف فارسی». هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، 38: 52- 69.
28. - مبینی، مهتاب؛ و شافعی، آزاده، (1394). « نقش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر ساسانی (با تأکید بر نقوش برجسته، فلزکاری و گچ بری)». جلوه هنر، 14: 64-45.
29. - ملکوتیخواه، علی، (1391). قفل و رمز. تهران: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی.
30. - ملکوتیخواه، علی، (1392). آشنایی با انواع قفل(نمونه کاربردی). تهران: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی.
31. - ملیکیان، سورن؛ و شیروانی، اسدالله، (1385). «پژوهشی در پیوستگی فلزکاری در دورۀ صفوی». مجموعه مقالات اصفهان در مطالعات ایرانی، بهکوشش: رناتا هولد، ترجمۀ محمدتقی فرامرزی و سیدداوود طباطبایی، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
32. - موسویحجازی، بهار؛ و انصاری، مجتبی، (1381). «تحلیل زیباشناسانه نقوش فلزکاری ایران (دوران اسلامی تا حمله مغول در هنر)». مجلۀ مدرس هنر، 1 (2): 86-67.
33. - موسوی، راحیل، (1395). «قفلهای فلزی در ایران، کارکرد دیروز، قابلیت امروز». پایاننامۀ کارشناسی ارشد هنرهای کاربردی، دانشگاه تهران، (منتشرنشده).
34. - مولوی، غلامرضا، (1380). «اصناف و پیشهوران در عصر صفوی». پایاننامۀ کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه آزاد، واحد مشهد.
35. - ودایی،شادی، (1934). «بررسی نقوش تعویذها و طلسمها از دورۀ صفوی تا پایان دورۀ قاجار». پایاننامۀ کارشناسیارشد رشتۀ تصویرسازی، دانشکدۀ تجسمی، دانشگاه هنر، (منتشرنشده).
36. - وولف، هانس. ای، (1372). صنایعدستی کهن ایران. ترجمۀ سیروس ابراهیمزاده، تهران: آموزش انقلاب اسلامی.
37. - ویلسون، اوا، (1377). طرح های اسلامی. ترجمۀ محمدرضا ریاضی، تهران: انتشارات سمت.
38. - هال، جیمز، (1380). فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
39. - همپارتیان، تیرداد، (1382). «نقوش انسانی حیوانی و گیاهی سفالینههای نیشابور (قرون چهارم و پنجم هجری قمری)». پایاننامۀ کارشناسیارشد پژوهش هنر، دانشگاه تربیتمدرس (منتشرنشده).
40. - یاوری، حسین؛ منصوری، آنیتا؛ و سلطانی، شریفه، (1390). آشنایی با هنرهای سنتی ایران. تهران: انتشارات آذر با همکاری انتشارات سیمای دانش.
42. - Afrough, M. & Nowrozi Talab, A., (2019). “Religious concepts in the Art of Safavid era Historical view (carpet weaving, calligraphy and painting)”. Culture Studies - Communication (former cultural research letter). 11 (10): 7-49.
43. - Afrough, M., (2010). Symbols and semiotics in Iranian carpets. Tehran: Jamale Honar.
44. - Ahmadian, M. & Rasha, S., (2014). “A comparative study of common Achaemenid and Safavid plant and animal motifs”. The first annual conference on architecture, urban planning and urban management research: 1-15.
45. - Alebrahimi Dehkordi, S., (2017). “Studing the Role and Symbolic Meanings of Cypress Tree (sarv)” in Miniatures “Tahmasbi Shhname”. Bagh Nazar, 13 (45): 105- 114.
46. - Al-Obeidi , S. O., (2011). Metal works of the Mosul school in the Abbasid era. Translate: Mohammad Afrogh-Masoud Ahmadi, Tehran: jamalhonar.
47. - Anbari Yazdi, F., (2016). Pattern geometry book 1. Tehran: Iran Textbook Publishing Company.
48. - Asghar Moqtadaei, A., (2014). Recognizing and evaluating applied Islamic arts of Iran. Tehran: Payam Noor university
49. - Azami, Z.; Sheikhol Hokamae, M. A. & Sheikhol hokamaei, Taher., (2014). “A Comparative Study of Stucco Design and plants Motifs in Ctesiphon Palace and Early Iranian Mosques (Mosque of Naien Mosque of Ardestan, Mosque of Isfahan)”. Honar- HA- Ziba – Honar- HA- YE Tajassomi, 18 (14): 15-24.
50. - Bahar, M., (2002). From myth to history. Editor:Abulqasem Ismailpour, Tehran: Cheshmeh.
51. - Bozor Bigdali, S.; Akbari Gandmani, H. A. & Mohammadi Kale Sar, A., (2016). “Symbols of immortality (analysis and investigation of circle symbol in religious and mythological texts”. Research Journal of Persian Language and Literature, 1: 79- 97.
52. - BruceMitford, M., (2014). Illustrated encyclopedia of symbols and signs. Translators: Masoumeh Ansari, Habib Bashirpour, Tehran: Sayan.
53. - Chevalier, J. & Gerbran, A., (2008). Symbol Culture. Translator: Sudaba Fazali, Vol 5, Tehran: Jeihoon.
54. - Chevalier, J. & Gerbran, Alain., (2006). Symbol Culture. Translator: Sudaba Fazali, Vol. 4, Tehran: Jeihoon.
55. - Connell , E., (2005). Islamic art book. Translate: Hoshang Taheri, Tehran: Toos.
56. - Cooper, J., (2000). Illustrated culture of traditional symbols. Translator: Maleeha Karbasia, Tehran: Farshad.
57. - De Beaucoeur, M., (1977). Zindajan passwords. Translator: Jalal Satari, Tehran: Center Publishing.
58. - Dehkhoda, A. A., (1955). Dehkhoda dictionary. Dictionary (Volume 11), Tehran, University of Tehran Printing and Publishing Institute, Rozeneh.
59. - Ebrahimi Naghani., H. & Yazdan Panah, S., (2017). “more challenging lock, construction method, aesthetics and pathology”. Ketabe Mah Honar, 119: 84-91.
60. - Ehsani, M. T., (1989). Seven thousand years of metalworking art in Iran. Tehran: Scientific and cultural.
61. - Eliade, M., (2006). Symbolism, sacred matter and arts. Translator: Mani Salehi Allameh, Tehran: Nilofar.
62. - Emerald, H., (2003). Comparative criticism of religions and mythology in Ferdowsi's Shahnameh. Khamse Nizami & Logiq al-Tayr, Tehran: Zavar.
63. - Fazali, H., (2013). Line Atlas: Research in Islamic Lines. Tehran: Soroush.
64. - Foroghi, S., (2012). Crafts and tourism. Tehran: Charbagh.
65. - Garaminejad, A., (2013). Plastering. Tehran: Etehad.
66. - Glock, J. & Hiramoto Glock, S., (1976). Satiety in Iran's handicrafts. Translator: Yahya Zaka - Reza Alavi, Tehran: Bank Melli Publisher.
67. - Hall, J., (2001). Pictorial dictionary of symbols in Eastern and Western art. Translator: Rukia Behzadi, Tehran: Farhangmoaser.
68. - Hempartian, T., (2012). “Human, animal and plant motifs of Neishabur pottery (4th and 5th centuries AH)”. Master’s thesis, Supervisor: Dr. Mohammad Khazaei, Faculty of Arts, Tarbiat Modares University.
69. - Hyderabadian, S. & Abbasifard, F., (2009). The art of Islamic metalwork. Tehran: Subhan Noor.
70. - Ibn Abbasi, I. & Moqhtadaei, A. A., (2011). Handicrafts and its evolution in Iran. Tehran: Jamal Hanar
71. - Ismailpour, A., (1998). Mythology, symbolic expression. Tehran: Soroush.
72. - Kamali Dolatabadi, R., (2017). He book of mystical reading of the basics of visual arts. Tehran: Surah Mehr Publications
73. - Karimi, H. R., (2015). “Check The locks in the Astan Quds Razavi museum”. Astan River, 14 & 15: 8-25
74. - Khademi Kulayi, M., (2017). “Vegetative symbolism from the perspective of mythological criticism in Persian poetry”. Literary review, 1: 225- 246.
75. - Khairkhah Barzaki, S. & Vahidian, M., (2011). “Investigating the myth of the plant with the focus on the history of the Bal'ami”. Zibaiy shenasy Adabi, 3 (9): 93-116.
76. - Khazaei, M. & Qasim Hosseini, M., (2018). “Decorative motifs in the petroglyphs of the Atabaki court of the holy Astana of Hazrat Masoumeh (PBUH)”. The book of the month, 128: 26-33
77. - Leila, M., (2014). “Plant symbols and codes in Ferdowsi's Shahnameh”. Baharestan Sokhon, 28: 181-202.
78. - Malikian Shirvani, A., (2005). “A research on continuity in Safavid period metalwork”. Isfahan collection of articles in Iranian studies, edited by: Renata Hold, translated by: Mohammad Taghi Faramarzi, Tehran: Farhangistan Art.
79. - Malkoutikhah, A., (2012). A book about types of locks (practical examples). Tehran: Educational and Research Center of Martyr Lieutenant General Sayad Shirazi
80. - Mobini, M. & Shafei, A., (2016). “The role of mythological and Sacred Plants in Sassanid Art (With emphasis on relief, metalworking and stucco)”. Glory of Art, 14: 45- 64.
81. - Mohammadzadeh, M.; Fazel, A. & Samani, H., (2014). “Symmetry, Beauty and Hidden Geometry in Aghkand’s Pottery Patterns”. Negarineh Islamic Art, 1: 50-58.
82. - Moin, M., (1985). Certain Persian culture. Volume 2, Tehran: Amirkabir.
83. - Molavi, Gh., (2010). “Tradesmen and Craftsmen in the Safavid Era”. Supervisor: Dr. Abbas Ali Tafzali, Master's Thesis, Mashhad Branch Azad University.
84. - Mousavi Hijazi, B. & Ansari, M., (2011). “Aesthetic analysis of decoration in Iranian metalwork art (Islamic period until the Mongol invasion)”. The Modares Semiannual Art, No. 2: 67-86
85. - Mousavi, R., (2016). “Metal locks in Iran, yesterday's function, today's possibility”. Master's Thesis, Tehran University of Arts.
86. - Mousavinia, Z., (2009). “The circle of religious symbols in Mesopotamian civilizations Iran, Buddhism in India and China”. Ketab Mah Honar, 131: 108-113.
87. - Nass, J. B., (1964). The comprehensive history of religions. Translator: Ali Asghar Hekmat, Scientific and Cultural.
88. - Omid, H., (2009). Amid dictionary. Tehran: Rahpub.
89. - Pourhosseini, Z., (2007). “Study of Iranian traditional locks”. Bachelor's thesis, Semnan University, Semnan Faculty of Arts.
90. - Sadeghipour, A., (2011). “Investigating the form of Safavid period locks and making contemporary ceramic”. Master's thesis of Handicrafts, Faculty of Visual Arts, Isfahan University.
91. - Sarikhani, M., (2014). “An Analytical Rresearch on the Flaunts of Quran Verses on Iranian Metallurgy During Safavid and Qajar era, According to the Metal Works of National Museum of Iran”. Archaeological Researches of Iran (Archaeological Journal), 3 (5): 158- 166.
92. - Satari, J., (1988). Mysticism and sacred art. Tehran: Nashre markaz
93. - Seyyed S, S. A., (2009). Encyclopaedia of handicraft arts and related articles. Tehran: Simayedanesh.
94. - Shariat, Z., (2008). “Qur'anic calligraphy in carpet weaving and metalwork during the Safavid period”. Ketab Mah Honar, 120: 44-55
95. - Tajbakhsh, A., (1999). Safavid history: Arts and crafts, literature and sciences, Organization. Tehran: Navid Shiraz.
96. - Tanavoli, P., (2006). Talisman: Traditional Iranian graphics. Tehran: Ben Gah.
97. - Tanavoli, P., (2007). Iranian Locks. Tehran: Ben Gah.
98. - The Holy Quran.
99. - Tomsen, M. & Afshar Qochani, D., (2015). Traditional pattern design workshop. Tehran: Tebian Cultural and Information Institute.
100. - Wilson, E., (1998). Islamic designs. Translator: Mohammad Reza Math, Tehran: Samt
101. - Wulff, H., (2005). Ancient handicrafts of Iran. Translate: Cyrus Ebrahimzadeh, Tehran: Elmifarhangi.
102. - Yavar, H.; Mansouri, A. & Soltani, S., (2011). Getting to know the traditional arts of Iran. Tehran: Azar, Simai Danesh.
103. - Zaki, M. H., (1941). History of Iranian Industries after Islam. Translator: Mohammad Hassan Khalili, Tehran: Iqbal.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |