[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 3، شماره 9 - ( 9-1398 ) ::
سال 3 شماره 9 صفحات 76-59 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعات زمین‌باستان‌شناختی محدودۀ باستانیِ کافرستان یسن، جنوب‌شرقی دیلمان، گیلان
خه‌بات درفشی1، صارم امینی2، ناصر رضایی3، حسام امینی4
1- استادیار گروه میراث طبیعی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، khabat.derafshi@gmail.com
2- کارشناس‌ارشد زمین‌شناسی، گروه پژوهشی زمین‌باستان‌شناسی، شرکت زمین‌ریزکاوان، تهران، ایران
3- استادیار گروه میراث طبیعی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
4- کارشناس باستان‌شناسی، گروه پژوهشی زمین‌باستان‌شناسی، شرکت زمین‌ریزکاوان، تهران، ایران
چکیده:   (4955 مشاهده)
در زمین‌باستان‌شناختی، با تشخیص و بررسی محتوای رسوبی و چینه‌نگاری لایه‌ها و مواد فرهنگی-باستانی می‌توان درک کامل و صحیحی از تاریخچۀ تحول‌های طبیعی-فرهنگی مکان‌های باستانی به‌‌دست آورد. پژوهش حاضر، نتایج مطالعات زمین‌شناختی اولیه در محدودۀ باستانی کافرستان یسن را ارائه می‌کند که با هدف شناخت کلی زمین‌شناسی محلی و زمین‌ریخت‌شناسی محدودۀ موردنظر انجام گرفته است. مکان‌های باستانی محدودۀ باستانی کافرستان یسن عمدتاً برروی تراس‌های فرسایشی دامنه‌ای احداث شده‌اند. در محدوده‌های استقراری مانند گردکولیسی، به‌نظر می‌رسد که سازه‌های معماری باستانی به‌عنوان تله‌های رسوبی برای انباشت رسوبات واریزه‌ای و آبرفت‌های دامنه‌ای عصر هولوسن روی سطح تراس‌های دامنه‌ای عمل کرده‌اند. محدودۀ زرگولسی برخلاف دیگر محدوده‌های باستانی در محدودۀ یسن، برروی یک برجستگی طبیعی (Natural Ridge) منفرد متشکل از سنگ‌های سیلتی و ماسه‌ای مشرف به رودخانۀ اشکول‌دره بنا شده است. مطالعۀ نهشته‌های رسوبی سطحی در نیم‌رخ‌های طبیعی و دیوارۀ ترانشه‌های حفاری نشان می‌دهد که در اغلب محدوده‌ها دو بخش رسوبی شامل رسوبات گراولی بسیار درشت درحدّ تخته‌سنگ و رسوبات گراولی ریزدانه در زمینۀ غنی از رس قابل‌تفکیک است. آثار معماری باستانی گاهی به‌صورت هم‌سطح با رسوبات گراولی درشت دیده می‌شود و در برخی از نقاط توسط رسوبات آبرفتی ریزدانه پوشیده است. پژوهش حاضر براساس فعالیت‌های میدانی و به‌روش توصیفی- تحلیلی، به‌دنبال پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی هم‌چون: 1) چگونی ارتباط میان محیط زمین‌شناسی و زمین‌ریخت‌شناسی محدودۀ باستانی کافرستان یسن با ویژگی‌های فرهنگی محدوده‌های باستانی؛ و 2) میزان تأثیر ویژگی‌های محیطی محدودۀ مزبور بر کاربری و مکان‌گزینی محدوده‌های باستانی کافرستان است. به‌‌نظر می‌رسد رسوبات درشت‌ تخته‌سنگی مربوط به یک مرحلۀ رسوب‌گذاری قدیمی‌تر باشد که احتمالاً در یک نیم‌رخ دامنه‌ای متفاوت با وضعیت کنونی ته‌نشست یافته است. رسوبات آبرفتی ریزدانه عمدتاً محدود به لایه‌های سطحی است و احتمالاً نمایانگر رسوبات تاریخی (Historical Deposits) است که در یک نیم‌رخ دامنه‌ای مشابه با وضعیت کنونی ته‌نشست یافته است. در برخی از نقاط این رسوبات توسط یک سامانۀ آبراهه‌ای جدیدتر بریده شده است.
واژه‌های کلیدی: زمین‌باستان‌شناسی، زمین‌ریخت‌شناسی، دیلمان گیلان، کافرستان یسن.
متن کامل [PDF 1358 kb]   (511 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/2/24 | پذیرش: 1398/4/28 | انتشار: 1398/9/28
فهرست منابع
1. - امینی، صارم؛ ساعدموچشی، امیر؛ و نوید، صالحوند، (1390). «زمین‌باستان‌شناسی: تعاریف تکنیک‌ها و کاربردهای آن در باستان‌شناسی ایران». باستان‌شناسی ایران، شمارۀ 2، صص: 1-17.
2. - جهانی، ولی؛ همرنگ، بهروز؛ مجتبایی‌ثبوتی، رقیه؛ و کوهی، مجید، (1391)، «کاوش در محوطه کافرستان یسن». یازدهمین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، ص: 129.
3. - جهانی، ولی؛ رامین، شهرام؛ و مجتبایی‌ثبوتی، رقیه، (1393). «گزارش مقدماتی گمانه‌زنی به‌منظور تعیین حریم محوطۀ اسکولک شهرستان رودبار». سیزدهمین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 75-70.
4. - خاکپور، معصومه؛ رمضانی، الیاس؛ ثیاب قدسی، علی‌اصغر؛ زارع، حبیب؛ و یوستن، هانس، (1392). «بازسازی پالینولوژیک 1500 سال تاریخچه پوشش گیاهی ویسر در شمال ایران». رستنی‌ها. سال دوم، شمارۀ 14، صص: 148-135.
5. - رمضانی، الیاس، (1392). «بازسازی پالینولوژیک (گرده‌شناختی) تاریخچه پوشش گیاهی تغییرات آب‌وهوایی و فعالیت‌های انسان در اواخر هولوسن در منطقۀ کلاردشت». فصل‌نامۀ تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، سال 21، شمارۀ 1، صص: 62-48.
6. - رهنمایی، محمدتقی، (1371)، توان‌های محیطی ایران. تهران: انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
7. - صادق‌کوروس، هند، (1356). «رسوب‌ها و خاک‌های سگزآباد». مارلیک، نشریۀ مؤسسه و گروه باستان‌شناسی و تاریخ هنر، شمارۀ 2، صص: 108-99.
8. - فتح‌الله‌زاده، طاهره، (1389). «جاذبه‌های گردشگردی شهرستان سیاهکل و دیلمان گامی درجهت توسعۀ گردشگری». فصل‌نامه جغرافیای سرزمین، سال 7، شمارۀ 27. صص: 127-111.
9. - ملاصالحی، حکمت‌الله، (1387). باستان‌شناسی در بوتۀ معرفت‌شناسی. تهران: مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم‌انسانی.
11. - Akeret, Ö. & Rentzel, P., (2001). “Micromorphology and plant macrofossil analysis of cattle dung from the Neolithic lake shore settlement of Arbon Bleiche”. Geoarchaeology, 16, Pp: 687–700.
12. - Amini, S.; Saed, M. A. & Salehvand, N., (2011). “Archaeological geology: definitions, methods and it’s applications in archaeology of IRAN”. Archaeology of IRAN, 2. Pp : 3-22.
13. - Amos, F.; Shimron, A. & Rosenbaum, J., (2003). “Radiometric dating of the Siloam Tunnel, Jerusalem”. Nature. 425. Pp: 169–171.
14. - Arpin, T.; Mallol, C. & Goldberg, P., (2002). “A new method of analyzing and documenting Micromorphological thin sections using flatbed scanners: applications in geoarchaeological studies”. Geoarchaeology, 17. Pp: 305–313.
15. - Ashley, G. M. & Driese, S. G., (2000). “Paleopedology and paleohydrology of a volcaniclasticpaleosol interval; implications for early Pleistocene stratigraphy and paleoclimate record, Olduvai Gorge, Tanzania”. Journal of Sedimentary Research, 70. Pp: 1065–1080.
16. - Bewley, R., (1984). “Excavations in the Zagros Mountains. The Cambridge University Archeological Expedition to Iran. Houmian, Mir Malas and BradeSpid”. IRAN, 22. Pp: 1-38.
17. - Brown, A. G., (2008). “Geoarchaeology, the four dimension (4D) fluvial matrix and climatic causality”. Geomorphology, 101. Pp: 278-297.
18. - Chilardi, M.; Fouache, E. & Chiverrell, R., (2009). “Geoarchaeology: Human environment Connectivity, an approach at the interface between environmental reconstruction and human settlement”. Géomorphologie, relief, processusetenvironnement, 4. Pp: 227-323.
19. - Fuchs, M. & Lang, A., (2001). “OSL dating of coarse-grain fluvial quartz using single-aliquot protocols on sediments from NE Peloponnese, Greece”. Quaternary Science Reviews, 20. Pp: 783-787.
20. - Goldberg, P. & Macphail, R. I., (2006). Practical and Theoretical Geoarchaeology. Department of Archaeology, Boston University and Institute of Archaeology, University College London, Blackwell Publishing.
21. - Jahani, V., (2010). Report of survey and exploration of the Kafiristan archaeological site in Yasen village. Guilan Province of Ministry of Cultural and Heritage, Tourism and Handicrafts Organization.
22. - Macphail, R. I., (2000). “Soils and microstratigraphy: a soil micromorphological and micro-chemical approach”. In: Potterne 1982–5: Animal Husbandry in Later Prehistoric Wiltshire (Ed A.J. Lawson), Archaeology Report, Wessex Archaeology, Salisbury, 17. Pp: 47–70.
23. - Ramezani, E.; Marvie Mohadjer, M. R.; Knapp, H. D.; Ahmadi, H. & Joosten, H., (2008). “The late-Holocenevegetation history of the Central Caspian (Hyrcanian) forests of northern Iran”. The Holocene, 18. Pp: 305-319.
24. - Rink, W. J., (2001). “Beyond 14C dating”. In: Earth Sciences and Archaeology, (Eds P. Goldberg, V.T. Holliday and C.R. Ferring), Kluwer Academic/Plenum, New York, Pp: 385-417.
25. - Rink, W. J.; Bartoll, J.; Goldberg, P. & Ronen, A., (2003). “ESR dating of archaeologically relevant authigenic terrestrial apatite veins from Tabun Cave, Israel”. Journal of Archaeological Science, Pp: 1127-1138.
26. - Sageidet, B., (2009). “Late Holocene land use at Orstad, Jæren, southwestern Norway, evidence from pollenanalysis and soil micromorphology”. Catena, Vol. 78. Pp:198-217.
27. - Sharifi, A.; Pourmand, A.; Canuel, E. A.; Ferer-Tyler, E.; Peterson, L. C.; Aichner, B.’ Feakins, S. J.; Daryaee, T.; Djamali, M.; Naderi Beni, A.; Lahijan, H. & Swart, P. K., (2015). “Abrupt climate variability since the last deglaciation based on a high-resolution, multi-proxy peat record from NW Iran: The hand that rocked the Cradle of Civilization?”. Quaternary Science Reviews, 123. Pp: 215-230.
28. - Shaw, I. & Jameson, R., (1999). A Dictionary of Archaeology. Massachusetts. Blackwell Publishing.
29. - Shumilovskikh, S. L.; Hopper, K.; Djamali, M.; Ponel, P.; Demory, F.; Rostek, F.; Tachikawa, K.; Bittmann, F.; Golyeva, A.; Guibal, F.; Talon, B.; Wang, L. C.; Nezamabadi, M.; Bard, E.; Lahijani, H.; Nokandeh, J.; OmraniRekavandi, H.; Beaulieu, J. L.; Sauer, O. & Ponel, V. A., (2016). “Landscape evolution andagro-sylvo-pastoral activitieson the Gorgan Plain (NE Iran) in the last 6000 years”. The Holocene, Pp: 1-16, DOI: 10.1177/0959683616646841.
30. - Thomas, J., (2000). “Introduction: the polarities of post-processual archaeology”. Interpretative Archaeology a Reader, Julian Thomas (ed.). London and New York, Leicester University Press, Pp: 1-18.
31. - Wright, H. E., (1960). “Climate and prehistoric man in the Eastern Mediterranean”. Prehistoric investigation in Iraqi Kurdistan, R. Braidwood and B. Howe (eds.), studies in ancient oriental civilization, the University of Chicago Press, 31. Pp: 71-98.
32. - Zeuner, F. E., (1946). Dating the past, an introduction to geochronology. Methuen and Co. Ltd., London.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Derafshi K, Amini S, Rezaei N, Amini H. The Geoarchaeological Studies of the Archaeological Area of Kafiristan Yasen, Southeast of Deylaman, Guilan. Parseh J Archaeol Stud. 2019; 3 (9) :59-76
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-261-fa.html

درفشی خه‌بات، امینی صارم، رضایی ناصر، امینی حسام. مطالعات زمین‌باستان‌شناختی محدودۀ باستانیِ کافرستان یسن، جنوب‌شرقی دیلمان، گیلان. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1398; 3 (9) :76-59

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-261-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 3، شماره 9 - ( 9-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.19 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361