[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 3، شماره 9 - ( 9-1398 ) ::
سال 3 شماره 9 صفحات 37-23 برگشت به فهرست نسخه ها
سلیمان‌تپه، تل بکسایه و سبعات‌کهریز (تلاش برای یافتن سه محوطۀ نخست ثبتی آثار ملی ایران)
محسن زینی‌وند1، فرشته شریفی2
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران ، zeynivand@gmail.com
2- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران
چکیده:   (5024 مشاهده)
حدود 90 سال از اقدام برای ثبت نخستین آثار تاریخی در ایران می‌گذرد. این اقدام به تلاش آندره گدار فرانسوی که به تازگی رئیس ادارۀ نوبنیاد عتیقات ایران شده بود، انجام پذیرفت. به‌نظر می‌رسد او و همکارانش، 9 اثر صدر فهرست ثبتی که همگی در محدودۀ پشتکوه لرستان واقع‌شده بودند را براساس گزارش ژاک دِ مُرگان، دیگر فرانسوی نام‌آشنای باستان‌شناسی ایران که از آن‌ها دیدن کرده بود، مستندنگاری کرده بودند. نکتۀ جالب این مسئله، آثار یک تا سه فهرست مدنظر است که به‌نام‌های «سلیمان‌تپه»، «تل بکسایه» و «سبعات خزیر» (سبعات کهریز) ثبت شده‌ و اطلاعی درستی از آن‌ها در دسترس نیست. موقعیت هر سه محوطه در اسناد نخست و به‌روز شدۀ دفتر ثبت آثار میراث‌فرهنگی، به‌طور کلی کشور عراق عنوان شده و گاه‌شناختی آن‌ها را دورۀ عیلامی پنداشته‌اند. نگارندگان در این نوشتار در تلاش هستند تا براساس گزارش دِ مُرگان، نقشه‌های دو قرن اخیر، عکس‌های ماهواره‌ای و اسناد کشمکش‌های مرزی ایران-عثمانی/عراق در اواخر دورۀ قاجار و اوایل دورۀ پهلوی سرنخ‌هایی از این محوطه‌ها به‌دست آورند. آنچه که مشهود است، این سه محوطه در سه نقطۀ مختلف کشور عراق و در نزدیکی مرز ایران (محدودۀ امروزین استان ایلام) واقع‌شده‌اند. از قرار معلوم، دِ مُرگان تنها از سلیمان‌تپه (تپه تورساق) و زیرزیر تپه که در استان دیاله قرار دارند، دیدن کرده است؛ و احتمالاً از دو اثر بکسایه و سبعات کهریز طبق شنیده‌ها و رجوع به والی پشتکوه و اطرافیان او و همچنین نقشه‌های منتشر شده از هیأت تحدید حدود مرزی ایران و عثمانی گزارش نموده است. پرسش‌ها‌ی پژوهش عبارتنداز:  آیا سه زیستگاه باستانی موردنظر قابل رصد و شناسایی هستند؟ آیا دِ مُرگان در موقعیت مکانی این سه محوطه در خاک ایران دچار اشتباه شده است؟ بر اساس اسناد ثبتی، تا چه اندازه عیلامی بودن این محوطه‌ها محتمل است؟ در این نوشتار علاوه‌بر این‌که به برخی از اسناد مهم در بازۀ زمانی مورد نظر رجوع خواهیم کرد؛ تلاش می‌شود با تلفیقی از متون، وارسی نقشه‌های تاریخی و سنجش از راه دور به پرسش‌های پیش‌گفته، پاسخ درخوری داده شود. ضمن این‌که به عکس‌های ماهواره‌ای امروزین (گوگل ارث) و قدیمی (کرونا) بسیار تکیه شده تا بهترین درک از ویژگی‌های ساختاری و محیطی مناطق مورد بحث به‌دست آید. درنهایت، طبق شواهد ارائه شده در این نوشتار، نگارندگان معتقدند که هیچ‌کدام از آثار فوق توالی گاه‌شناختی مربوط به دورۀ عیلام ندارند.  
واژه‌های کلیدی: فهرست ثبتی ایران، تورساق، بکسایه، سبعات کهریز، پشتکوه لرستان، سرزمین مرزی.
متن کامل [PDF 3752 kb]   (506 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/3/8 | پذیرش: 1398/5/28 | انتشار: 1398/9/28
فهرست منابع
1. - اکبری، مرتضی (1393). «روابط ایران و عراق در عصر پهلوی (با نگاهی به نقش مردم ایلام در روابط دو کشور)». فرهنگ ایلام، شمارۀ پیاپی 42 و 43، دورۀ 15، صص: 147-165.
2. - اکبری، مرتضی؛ سلیمانیان، مسلم؛ و یاری، سیاوش (1395). «روابط ایران و عثمانی در دوره‌ی قاجاریه (مورد مطالعه: نوار مرزی سومار)». مطالعات تاریخ انتظامی، سال سوم، شماره‌ی 11، صص: 51-82.
3. - صالحی، نصرالله (1396). «واکاوی اقدامات درویش پاشا در نخستین کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی 1268-1266 هجری قمری». پژوهش‌های علوم تاریخی. سال نهم، شمارۀ 2، صص: 71-90.
4. - گزیده اسناد سیاسی ایران و عثمانی، دورۀ قاجار (1369). دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی. دو جلدی، تهران: وزارت امور خارجه.
5. - مرادی‌مقدم، مراد (1385). تاریخ سیاسی-اجتماعی کردهای فیلی در عصر والیان ایلامی پشتکوه (ایلام). تهران: انتشارات پرسمان.
6. - نورائی، مرتضی؛ و مهمان‌نواز، محمود (1391). «بررسی اسنادی کشمکش‌های والیان پشتکوه (ایلام) با حکومت عثمانی، بر سر معادن نمک (1255-1347 هـ.ق./1838-1928 م.)». فصلنامۀ گنجینۀ اسناد، سال 22، دفتر سوم، صص: 20-40.
8. - Ates, S. (2013). The Ottoman-Iranian borderlands: making a boundary, 1843-1914. Cambridge University Press.
9. - Carter, E. & Stolper, M., (1984). Elam: survey of political history and archaeology. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Publications. Near Eastern Studies 25.
10. - De Morgan, J., (1895). Mission scientifique en Perse: Etudes Geographiques. Tome Premier. Paris: E. Leroux.
11. - Frayne, D., (1992). The early dynastic list if geographical names. New Haven: AOS 74.
12. - Harari, M., (1953). The Turco-Persian Boundary Question: A Case Study in the Politics of Boundary Making in the Near and Middle East. Ph.D. dissertation. Columbia University.
13. - Schofield, R. (2008). Narrowing the frontier: mid-nineteenth century efforts to delimit and map the Perso-Ottoman border. In: R. Farmanfarmaian (Ed). War and peace in Qajar Persia: implications past and present. New York. Routledge, Pp 149-168.
14. - Svanidze, M., (2009). “The Amasya peace treaty between the Ottoman Empire and Iran (June 1, 1555) and Georgia”. bulletin of the Georgian National Academy of sciences, Vol. 3, No. 1. Pp: 191-197.
15. - Potts, D. (2016). The Archaeology of Elam: formation and transformation of an Ancient Iranian State. second edition. Cambridge University Press.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Zeynivand M, Sharifi F. Sulaiman Tapa, Tel-e Baksaye and Seba’āt-e Kahriz (A quest to find Three Lost National Nominated Sites). Parseh J Archaeol Stud. 2019; 3 (9) :23-37
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-259-fa.html

زینی‌وند محسن، شریفی فرشته. سلیمان‌تپه، تل بکسایه و سبعات‌کهریز (تلاش برای یافتن سه محوطۀ نخست ثبتی آثار ملی ایران). مطالعات باستان شناسی پارسه. 1398; 3 (9) :37-23

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-259-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
سال 3، شماره 9 - ( 9-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.18 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4361