دوره 8، شماره 4 - ( 12-1404 )                   جلد 8 شماره 4 صفحات 112-92 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Haji Nili E, Esfanjary Kenari E. A Systematic Method for Integrated Damages Assessment of Historic Structures: A Case Study of the Conservation of the Izadkhast Historic Bridge –Dam. , KCR. 2026; 8 (4) :92-112
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-391-fa.html
حاجی نیلی الهام، اسفنجاری کناری عیسی. روشی نظام‌مند برای آسیب‌شناسی ترکیبی بناهای تاریخی: تجربه‌ای در ارتباط با مرمت پل-بند تاریخی ایزدخواست. ، دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1404; 8 (4) :92-112

URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-391-fa.html


دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان
چکیده:   (2318 مشاهده)
در نیم قرن اخیر، بناهای تاریخی با بحران‌های متعددی مواجه بوده‌اند. دامنه وسیع آسیب‌های ناشی از عوامل درونی، طبیعی و انسانی، چالش‌های جدیدی را پیش روی حفاظت و مرمت این آثار قرار داده و بیش‌ازپیش ضرورت تشخیص دقیق آسیب‌ها با بهره‌گیری از روش‌های ترکیبی را روشن ساخته است. با این حال، مطالعاتی که در زمینه آسیب‌شناسی بناهای تاریخی در ایران انجام شده‌اند، همچنان یا دارای رویکردی توصیفی-تحلیلی با ماهیتی عمدتا کیفی هستند و یا صرفا بر تحلیل‌های کمی تکیه دارند. ازآنجاکه که تشخیص و ارزیابی صحیح علل بروز آسیب‌ها، نقش اساسی در تعیین حد، سطح و اولویت مداخلات مرمت ایفا می‌نماید، این پژوهش به‌دنبال توسعه روشی جامع برای آسیب‌شناسی ترکیبی و همه جانبه یک بنای تاریخی است. همانگونه که وضعیت آسیب‌های فعلی بنا در تعیین میزان و شیوه مداخله تأثیرگذار است، درک دگرگونی‌های بنا در طول تاریخ، شناخت تعمیرات و تغییرات گذشته، بررسی ویژگی‌های ذاتی و ساختاری مصالح، تحلیل کمی و کیفی رفتار سازه در برابر تنشهای وارده و بحران‌های طبیعی همچون زلزله و سیل نیز مؤثر بوده و می‌بایستی به‌صورت توامان مورد ارزیابی قرار گیرند. این پژوهش با تمرکز بر آسیب‌های پل- بند تاریخی ایزدخواست به یک روش ترکیبی سازنده دست یافته که می‌تواند برای ارزیابی آسیب‌شناسانه سایر بناهای تاریخی دیگر الهام‌بخش باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر با تعریف یک متدولوژی شش مرحله‌ای، شامل: (1) تحلیل تاریخی و بررسی سیر تحول بنا، (2) مشاهده مستقیم و تحلیل کیفی وضعیت فعلی در محل، (3) تحلیل کیفی و نیمه‌کمی مالت‌ها و تحلیل کیفی مصالح، (4) تحلیل سازه و بررسی رفتار کلی بنا، (5) ارزیابی ایمنی و انجام تحلیل‌های کمی و آزمون‌های سازه‌ای و (6) قضاوت نهایی و ترکیب داده‌ها؛ به تشخیص و داوری دقیق علل بروز آسیب‌ها پرداخته است. این روش در ارتباط با پل- بند تاریخی ایزدخواست به‌کار گرفته شده و نتایج آن مبنایی برای تعیین حدود مداخلات مرمتی و اقدامات استحکام‌بخشی فراهم آورده است. از نظر هدف، پژوهش حاضر کاربردی است و از لحاظ روش تحلیل، ماهیتی کمی و کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی دارد. متغیرهای به‌کاررفته ترکیبی از داده‌های کمی و کیفی بوده و از منظر زمانی، شامل بررسی گذشته و وضعیت کنونی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق نظام‌مند تحلیل تاریخی، آسیب‌شناسی کیفی وضعیت فعلی، تحلیل مالت‌ها و مصالح، تحلیل سازه‌ای و تحلیل کمی رفتار سازه، ضمن روشن ساختن سازوکارهای پایداری پل- بند ایزدخواست، امکان اتخاذ راهکارهای مرمتی حداقلی، سازگار با اصالت و توان بنا و قابل تعمیم به بناهای تاریخی مشابه را فراهم می‌آورد.
واژه‌های کلیدی: آسیب‌شناسی، مرمت، حفاظت، پل، ایزدخواست.
متن کامل [PDF 3937 kb]   (543 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: ارزیابی روش‌های درمانی و بهینه‌سازی مواد و مصالح سنتی در حفاظت و مرمت.
پذیرش: 1404/12/12 | انتشار: 1404/12/12

فهرست منابع
1. Abdollahi, M & Mohseni, I. (2007). Numerical modeling and finite element analysis of historical bridges. Proceedings of the National Conference on Earthquake Engineering and Structural Retrofitting. Behbahan, Iran. https://civilica.com/doc/35224 (In Persian)
2. [عبداللهی، محمد و محسنی، ایمان. (1386). مدلسازی عددی و تحلیل اجزای محدودی پل های تاریخی. همایش ملی زلزله و مقاوم سازی ساختمان. بهبهان.]
3. Abdoli, M & Eslami, R. (2012). Historical and hydrostatic analysis of Dezful Bridge. National Conference on Archeology and Architecture of Dezful Water Structures. Dezful, Iran. https://civilica.com/doc/164994 (In Persian)
4. [عبدلی، محمد و اسلامی، راحله. (1390). بررسی تاریخی و هیدرو استاتیکی پل دزفول. همایش ملی باستان شناسی و معماری سازه های آبی دزفول. دزفول.]
5. Alizadeh, A. (2004). Principles of Applied Hydrology. Mashhad: Imam Reza University Press. )In Persian(
6. [علیزاده، امین. (1383). اصول هیدرولوژی کاربردی. مشهد: انتشارات دانشگاه امام رضا.]
7. An international collection of architectural photography. (2016). Izadkhast. Retrieved May 10, 2020, from https://www.larryspeck.com.
8. Archnet. (2003). Qal'ah-i Izadkhvast. Retrieved May 10, 2020, from https://archnet.org.
9. Bayat, R, Pashabandpuri, M.A & Ghorbi, E. (2012). Implementation of special railway bridges with a focus on Izadkhast Bridge (Isfahan-Shiraz railway). In Proceedings of the National Conference on Applied Civil Engineering and New Achievements. Karaj, Iran. https://civilica.com/doc/255636 (In Persian)
10. [بیات، رامین، پاشاباوندپوری، محمدعلی و قربی، احسان. (1392). اجرای پل های خاص راه آهن با نگاهی به پل ایزدخواست (راه آهن اصفهان - شیراز). همایش ملی مهندسی عمران کاربردی و دستاوردهای نوین. کرج.]
11. Brugsch, H. (1988). A journey to the court of Sultan Sahibqaran. M. Kordbacheh, Trans. Tehran: Ettelaat Publication. )In Persian(
12. [بروگش، هینریش. (1367). سفری به دربار سلطان صاحبقران. ترجمه مهندس کردبچه. تهران: انشارات اطلاعات.]
13. Building and Housing Research Center (BHRC). (2013). Iranian code of practice for seismic resistant design of buildings (Standard No. 2800). Tehran. (In Persian (
14. [مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی. (1393). آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله (استاندارد 2800). تهران.]
15. Croci, G. (2018). The Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage. B. Ayatollahzadeh Shirazi & M. Hejazi, Trans. Tehran: Cultural Research Bureau. )In Persian(
16. [کروچی، جورجو. (1395). حفاظت و مرمت سازه ای میراث معماری. ترجمه باقر آیت ا... زاده شیرازی و مهرداد حجازی. تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.]
17. E--manuscripta. (1982). Persien, Jesdegad (Jäz-de-chast, Jesdichast). Retrieved August 15, 2022, from https://www.e-manuscripta.ch
18. Esfanjary, E. (2017). Project of documenting, identifying, and introducing the historical-cultural complex of Izadkhast. Fars Province: General Department of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism. (In Persian)
19. [اسفنجاری، عیسی. (1396). پروژه مستندسازی، شناسایی و معرفی مجموعه تاریخی-فرهنگی ایزدخواست. استان فارس: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس. ]
20. Esfanjary, E & Sotoodeh, E. (2024). Cultural landscape of Izadkhast. In R. Vatan-Doust (Ed.), About conservation (pp. 350-372). Tehran: Dadkhin Publications. (In Persian
21. [اسفنجاری، عیسی و ستوده، احسان. (1403). منظر فرهنگی ایزدخواست. رسول وطن‌دوست (به کوشش)، درباره مرمت (صص. 372-350). تهران: انتشارات دادکین.]
22. Eslami, Sh, Rahimnia, R & Khanjari Mianeh, M. (2021). Structural Analysis and Vulnerability on Historical Structures; An Experience for Preventive Conservation in Small Tower of Semiran. Journal of Structural and Construction Engineering, 8(9), 337-352. )In Persian(
23. [اسلامی، شادی، رحیم نیا، رضا و خنجری میانه، میلاد. (1400). تحلیل رفتار سازه و تشخیص آسیب پذیری در ساختارهای تاریخی؛ تجربه ای برای اقدامات پیشگیرانه در برج ‌کوچک سمیران. مهندسی سازه و ساخت، 8 (9)، 337-352. ]
24. Fars Meteorological Organization. (2020). Monthly statistical report of Fars Province. Retrieved March 7, 2020, from www.farsmet.ir. (In Persian)
25. [اداره کل هواشناسی استان فارس.(1399) . گزارش آمار ماهانه استان فارس. بازیابی‌شده از www.farsmet.ir.]
26. Fayyazi, M, Heydari Bani, D & Iman Talab, H. (2015). Geometrical analysis in the construction of the historical Banosahra Bridge. The First International Conference on Arts, Crafts and Tourism. Shiraz, Iran. https://civilica.com/doc/543506 (In Persian)
27. [فیاضی، مرال، حیدری بنی، داریوش و ایمان طلب، حامد. (1394). بررسی هندسه در ساخت پل تاریخی بانوصحرا. اولین کنفرانس بین المللی هنر، صنایع دستی و گردشگری. شیراز.]
28. Fayyazi, M, Heydari Bani, D & Iman Talab, H. (2016). Technological analysis of mortars used in the Banoo-Sahra Bridge based on XRF and XRD analyses. Athar Quarterly, 36(71), 109-114. (In Persian)
29. [فیاضی، مرال، حیدری بنی، داریوش و ایمان طلب، حامد. (1394). فن شناسی ملات‌های پل بانوصحرا با استفاده از آزمایش‌های XRF , XRD. فصلنامه اثر، 36 (71)، 114-109].
30. First consulting engineers of Tehran. (2000). Synthesis of comprehensive studies on revitalization and development of agriculture and natural resources in Fars province (surface water). Tehran. )In Persian(
31. [مهندسین مشاور یکم تهران. (1379). سنتز مطالعات جامع احیاء و توسعه کشاورزی و منابع طبیعی در استان فارس (آبهای سطحی). تهران.]
32. Flandin, E. (1977). Travel in Iran. H. Mirsadeghi, Trans. Tehran: Eshraghi Publications. )In Persian(
33. [فلاندن، اوژن. (1356). سفر به ایران. ترجمه حسین نورصادقی. تهران: انتشارات اشراقی.]
34. Flickr. (2009). Izadkhast. Retrieved May 10, 2020, from https://www.flickr.com
35. Field, H. (1964). Anthropology of Iran. A. Faryar, Trans. Tehran: Ibn Sina Library Publications. )In Persian(
36. [فیلد، هنری. (1343). مردم شناسی ایران. ترجمه عبدالله فریار. تهران: انتشارات کتابخانه ابن سینا.]
37. General Department of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism of Fars Province. (1975). Registration file of Izadkhast Bridge (Registration No. 1110). Fars, Iran. (In Persian(
38. [اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس. (1354). پرونده ثبتی پل ایزدخواست (شماره ثبت 1110). فارس. ]
39. General Department of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism of Fars Province. (2017). Safavi bridge restoration report. Fars, Iran. (In Persian (
40. [اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس. (1396). گزارش مرمت پل صفوی.]
41. Hashemi Esfahanian, M & Heydari, M. (2017). Geological report of the Izadkhast historical-cultural complex. Fars Province: General Department of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism. (In Persian)
42. [هاشمی اصفهانیان، محمود، و مجتبی حیدری. (1396). گزارش زمین شناسی مجموعه تاریخی-فرهنگی ایزدخواست،. استان فارس: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس. ]
43. Heydari, D. (2016). Analysis of cracks caused by foundation settlement in historical brick walls (Doctoral dissertation). Art University of Isfahan, Iran.)In Persian(
44. [حیدری، داریوش. (1396). تحلیل ترک‌های ناشی از نشست شالوده در دیوار‌های آجری تاریخی. پایان‌نامه دکتری رشته مرمت بناهای تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان.]
45. ICOMOS. (1964). International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites (Venice Charter). Venice: ICOMOS.
46. ICOMOS. (1994). The Nara Document on Authenticity. Nara: ICOMOS.
47. ICOMOS. (1999). Bura Charter for the Conservation of Historic Towns and Urban Areas. Bura: ICOMOS.
48. ICOMOS. (2003). Principles for the Analysis, Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage. Paris: ICOMOS.
49. ICOMOS. (2015). Iranian Caravanserais: Nomination dossier for the World Heritage List. UNESCO World Heritage Centre.
50. ICOMOS. (2017). Principles for the conservation and management of water-related heritage. Paris: International Council on Monuments and Sites.
51. International :union: of Railways. (2011). Recommendations for the inspection, assessment and maintenance of masonry arch bridges. Paris: UIC.
52. Khayat Rostami, B & Hasanzadeh, Y. (2014). Investigating the effect of floodwater on the transformation of span geometry in the architecture of historical bridges. First National Conference on Sustainable Development in Geography and Planning, Architecture and Urban Planning. Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/336798 (In Persian)
53. [خیاط رستمی، بابک و حسن زاده، یوسف. (1393). بررسی تاثیر خیزاب بر تحول هندسه دهانه در معماری پل های تاریخی. اولین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم جغرافیا و برنامه ریزی، معماری و شهرسازی. تهران. ]
54. Management and Planning Organization of Iran. (2002). Guidelines for determining erosion depth and mitigation methods in bridge areas. Tehran. (In Persian)
55. [سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. (1381). راهنمای تعیین عمق فرسایش و روش‌های مقابله با آن در محدوده پل. تهران: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.]
56. Management and Planning Organization of Iran. (2012). Guidelines for seismic rehabilitation of existing buildings (Publication No. 360). Tehran. (In Persian (
57. [سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. (1392). دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود (نشریه 360). تهران: انتشارات معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور.]
58. Mirdarikvandi, M, Haj Ebrahim Zargar, A & Heydari Bani, D. (2016). Identification of ancient mortars of the Shapouri Bridge in Khorramabad and feasibility assessment of their use in bridge conservation through laboratory methods. Iranian Journal of Restoration and Architecture, 5(9), 45-58. (In Persian)
59. [میردریکوندی، محدثه، حاج ابراهیم زرگر، اکبر و حیدری بنی، داریوش. (1394). شناسایی ملات های باستانی پل شاپوری خرم آباد و امکان سنجی استفاده از آن در مرمت پل از طریق روش های آزمایشگاهی. نشریه مرمت و معماری ایران، 5 (9)، 58-45.]
60. Mokhlesi, M. (2000). Ancient bridges of Iran. Tehran: Iran Cultural Heritage Organization. (In Persian (
61. [مخلصی، محمد‌علی. (1379). پل‌های قدیمی ایران. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.]
62. Mostafanejad, A, Karimi, AH & Montazeralghaem, M. (2019). Investigation of mortars used in historical bridges of Lorestan Province. Proceedings of the 3rd National Conference on Modern Academic Research in Art, Architecture and Civil Engineering. Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/1255232 (In Persian)
63. [مصطفی نژاد، علی، کریمی، امیرحسین و منتظرالقائم، مهدی. (1398). بررسی ملات پل های تاریخی در استان لرستان. سومین همایش ملی پژوهش‌های نوین دانشگاهی در هنر، معماری و عمران. تهران.]
64. National Library and Archives of Iran. (1956). Restoration of Izadkhast Bridge and construction of an adjacent road. Retrieved July 25, 2022, from http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4407159 (In Persian)
65. [سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. (1335). مرمت پل شهر ایزدخواست و ساخت جاده‌ای در مجاورت آن. بازیابی‌شده از http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/4407159].
66. Negaristan Mahur Consulting Engineers. (2013). Comprehensive-detailed plan of Izadkhas city (Vol. 2). Fars Province. )In Persian(
67. [مهندسین مشاور نگارستان ماهور. (1391). طرح جامع-تفصیلی شهر ایزدخواست (جلد 2). فارس.]
68. Pirhayati, M. (2024). Interpreting construction techniques and indigenous knowledge in the architecture of historical bridges of Lorestan during the flourishing period of the Hasanwayhid dynasty (the era of Badr ibn Hasanwayh). Iranian Journal of Indigenous Knowledge, 11(22), 254-291. (In Persian)
69. [پیرحیاتی، مهدی. (1403). خوانش تکنیک های و دانش بومی معماری پل های تاریخی لرستان در دوران شکوفایی آل حسنویه (دوران بدرابن حسنویه). دوفصلنامه دانش بومی ایران، 11 (22)، 291-254.]
70. Pirzadeh Naini, M. (1963). Haji Pirzadeh Naini's travelogue. Tehran: Tehran University Press. )In Persian(
71. [پیرزاده نائینی، محمدعلی. (1342). سفرنامه حاجی پیرزاده نائینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.]
72. Ranjbar, H, Izadi, M & Amini, A. (1994). Land and culture of the people of Izadkhast. Tehran: Ayat Cultural Institute. )In Persian(
73. [رنجبر، حسین، ایزدی، محمدرضا و امینی، ابوالقاسم. (1373). سرزمین و فرهنگ مردم ایزدخواست. تهران: انتشارات موسسه فرهنگی آیات].
74. Tahouni, Sh. (2018). Bridge design. Tehran: University of Tehran Press. )In Persian(
75. [طاحونی، شاپور. (1397). طراحی پل. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.]
76. UNESCO World Heritage Centre. (2005). Operational guidelines for the implementation of the World Heritage Convention. Paris: UNESCO.
77. Varjavand, P. (1972). The Ancient Castle of Izadkhast and its Historical Monuments. Journal of Historical Studies, 1 (7), 57-72. )In Persian(
78. [ورجاوند، پرویز. (1351). قلعه باستانی ایزدخواست و آثار تاریخی آن. مجله بررسی های تاریخی، 7 (1)، 72-57.]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.