دوره 8، شماره 3 - ( 9-1404 )                   جلد 8 شماره 3 صفحات 15-1 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/kcr.8.3.1

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shirvani M. Identification of pigments in wall paintings from the Zand era in the Karim Khani Castle of Shiraz. KCR 2025; 8 (3) :1-15
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-369-fa.html
شیروانی مریم. شناخت رنگدانه‌ها در نقاشی‌های دیواری بجای مانده دوره زندیه در ارگ کریم خانی شیراز. دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1404; 8 (3) :1-15

URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-369-fa.html

شناخت رنگدانه‌ها در نقاشی‌های دیواری بجای مانده دوره زندیه در ارگ کریم خانی شیراز
مریم شیروانی*
استادیار، گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشکده معماری و مرمت، دانشگاه هنر شیراز، شیراز، ایران.
چکیده:   (502 مشاهده)
وران زندیـه، دوران کوتاهـی در حکومـت‌هـای شـکل گرفتـه در ایران اسـت که با فرماندهی در شـهر شـیراز به حیات خـود ادامـه داد. در این زمان خانـی اسـت. در این بنا بـا ویژگی خـاص معماری خـود از آرایه هـر چنـد کوتـاه آثـار مختلفی سـاخته شـد کـه یکی از مهمتریـن آن‌هـا، ارگ کریم‌هـای مختلـف تزیینـی اسـتفاده شـده و نقاشـی دیـواری یکی از آنهاسـت کـه متاسـفانه در دوران قاجار در زیـر الیه گچ مخفی شـده و دوبـاره روی‌هـای زندیـه از زیر گچ خارج شـده که تـا کنون‌هـا نقاشـی قاجـاری کشـیده شـده اسـت. امـروزه در برخـی بخش ها نقاشـی آن در برخـی قسـمت‌ها شناسـی و ساختارشناسـی رنگدانه‌هـای دوره زندیه صورت نپذیرفته اسـت. هدف در این پژوهش فن مطالعـات زیـادی بـر روی شناسـایی رنگدانه خانی اسـت. سـوال مطرح شـده این اسـت که ترکیـب این مواد رنگی شـامل چه نوع موادی اسـت. بادر نقاشـی دیـواری دوره زندیـه در ارگ کریـم دهندهبرای شناسـایی عنصری و ترکیبی مواد تشـکیل RAMAN و SSEM–ED، FT-IR توجـه بـه ایـن موضـوع، از روش آنالیزهای دسـتگاهی دارد که ترکیبات رنگدانه قرمز شـامل اکسـید سـرب (سـرنج) و احتماال اکسـید آهن های حاصل شـده بیان می شـده اسـت. یافته‌ها اسـتفاده رنگ (اخـرا)، رنگدانـه آبـی شـامل آبـی اولتاماریـن (الجـورد- الزولیـت) و رنگدانه سـبز شـامل مٌاالکیت (سـبز کوهی) بوده کـه بر روی بسـترهای گچی اجـرا شـده-اند و از یـک ترکیـب روغنـی بـه عنوان بسـت و بسـتر زیرین‌هـا دارای سـاختار معدنی بوده و بـا اینکه در اسـتفاده شـده اسـت. رنگدانه دوره قاجـار بـه طور کامـل در زیر الیه گـچ قرار گرفته ماندگاری مناسـبی شـود با وجود وارد شـدن انـد. همچنیـن دیده می‌داشـته و تخریـب نشـده هـای روغنـی اروپایـی در دوره زندیه در ایران از ایـن ترکیبات رنگی رنـگ در نقاشـی دیواری اسـتفاده نشـده است.
واژه‌های کلیدی: نقاشـی دیـواری، رنگدانـه، ارگ کریـم خـان، طیـف سـنجی مادون قرمز تبدیل فوریه، رامان، میکروسـکوپ الکترونی روبشـی.
متن کامل [PDF 1840 kb]   (297 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی.
دریافت: 1404/7/13 | پذیرش: 1404/9/9 | انتشار: 1404/9/30
فهرست منابع
1. [عباسی جواد، بهادری رویا، بزرگمهر محمدعلی، بهشتی ایرج و بحرالعلومی فرانک. شناسایی مواد و رنگ‏های به‏کاررفته در نقاشی‏های دیواری مجموعه باغ و عمارت تاریخی رحیم آباد بیرجند. پژوهه باستان‏سنجی. 1395؛ 2: 63-76.]
2. [علی محمدی اردکانی، جواد (1392). همگامی ادبیات و نقاشی قاجار، تهران: یساولی.]
3. [افخمی عمله قشقایی، پژمان. (1396). بررسی آداب و رسوم زندگی اجتماعی ایرانیان دوره زندیه با تکیه بر سفرنامه های اروپایی، فصلنامه تاریخ نو، 7 (20): 33-49.]
4. اسدپور، علی. (1399). سیر تحولات منظر میانسرای ارگ کریم خان شیراز بر اساس عکس ها و مستندات تاریخی. نشریه پژوهش های باستان شناسی ایران. 2(10): 241-260
5. [بهروزی، علینقی. (1354). بناهای تاریخی و آثار هنری جلگه شیراز، شیراز، اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس.]
6. [اتینگهاوزن، ریچارد و یارشاطر، احسان. (1379). اوج های درخشان هنر ایران، ترجمه رویین پاکباز و هرمز عبداللهی، تهران، آگه.]
7. [فرهمند بروجنی، حمید؛ عابد اصفهانی، عباس و شیشه بری، طاهره (1391). شناخت مواد و فنون دیوارنگاری 5 بنای دوره ایلخانی شهر یزد. مرمت و معماری ایران. 2 (4): 97-112.]
8. [قانونی، محسن؛ صدیقی، یاسین و سعیدی، سیده میترا (1401). بررسی ساختار رنگ های بکار رفته در یک قطعه نگارگری عهد تیموری با استفاده از روش های آنالیز غیر مخرب. نشریه فناوری آزمون های غیر مخرب. 3 (11): 64- 71.]
9. [قنبری، تابان؛ سلطان زاده، حسین و محمدرضا نصیر سلامی (1397). تطبیق نشانه سانه الگوی معماری ارگ کریم خان با درون مایه مایه های فرهنگ ایلاتی زندیه، نشریه معماری و شهرسازی ایران، دوره 9 (15): 193-209.]
10. [جتتنز، آر. ج و استات، جی. ال . (1378). فرهنگ فشرده رنگدانه های هنری. ترجمه حمید فرهمند بروجنی، انتشارات فرهمند بروجنی.]
11. [حکمت نیا امیرحسین، منبری سعیده. (1395). بررسی و تحلیل نقاشی های کاخ کریم خانی در دو دوره زندیه و قاجاریه بر اساس آنالیزهای آزمایشگاهی. مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی شرق شناسی، تاریخ و ادبیات پارسی.]
12. [جمالی، یوسف. (1385). تاریخ تحولات ایران عصر صفوی، اصفهان: دانشگاه آزاد نجف آباد.]
13. [کجباف، علی اکبر و سعید، نسیم (1397). تبیین و ارزیابی کالاهای وارداتی اروپایی در عصر صفوی، فصلنامه رهیافت تاریخی، 7 (23): 95- 112]
14. [کمالی، علیرضا (1385). دیوارنگاری در ایران، تهران: زهره.]
15. [کوچکزایی، علیرضا و یاسر حمزوی و فائزه شجاعی فر. شناسایی رنگدانه های قرمز، آبی و طلایی دیوارنگاره قاجاری شومینه خانه گوهریون تبریز. نشریه علوم و فناوری رنگ. 1400؛15(4): 278-299.]
16. [مبشر مقصود المیرا، کوچکزایی علیرضا (1401). مروری بر رنگدانه های سنتی: آبی اولتامارین و سبز زمردی. نشریه مطالعات در دنیای رنگ، 12(4): 385-369.]
17. [مصطفوی، سید محمد تقی (1343). اقلیم پارس، تهران، انجمن آثار ملی ایران.]
18. [میرشمسی، فرشته سادات؛ محمد صادق میرزا ابوالقاسمی و فتح الله زارع خلیلی (1396). تنوع نقوش گیاهی در نقاشی دیواری عصر زندیه در شیراز، نشریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، دوره 22 (1): 43-52.]
19. [نامی اصفهانی، محمد صادق (1363). تاریخ گیتی گشا در تاریخ زندیه، تهران: اقبال]
20. رازانی، مهدی؛ کردی، مهدی؛ مرتضوی، محمد و صدیقی، یاسین (1400). بررسی مواد رنگساز در نقوش تزیینی ایوان های شمالی و جنوب شرقی گنبد سلطانیه. پژوهش های باستان شناسی ایران. 31 (11): 265-288.
21. [رجبی ، غلامعلی. (1378). ایران و کریم خان زند ، انتشارات نیکتاب ، تهران]
22. [رحمان ستایش، مریم و معظم خسروجردی (1401). بررسی دیوارنگاره های دوره زندیه در شیراز. ماهنامه پژوهش در هنر و علوم انسانی. 2(41): 21- 31]
23. [سامی، علی (1363). شیراز شهر جاویدان، شیراز، نوید.]
24. [سیف، هادی (1379). نقاشی روی گچ. تهران: سروش]
25. [شایسته فر، مهناز و شهبازی، محبوبه (1395). زیبایی شناسی بصری و مفهومی نقاشی های رنگ و روغن بقعه هفت تنان شیراز. فصلنامه مطالعات هنر اسلامی 12( 24): ص 21-32].
26. [شریف زاده، عبدالمجید (1381). دیوارنگاری در ایران (دوره زند و قاجار)، تهران، موسسه صندوق تعاون سازمان میراث فرهنگی کشور.]
27. [شفیعی، فاطمه و هوشنگ اسفندیاری پور. جلوه گاه هنر و معماری در کاخ کریم خانی، شیراز: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس. 1384.]
28. [شیروانی مریم (1391). دیوانخانه یادگاری از هنر زندیه در شیراز. شیراز: تخت جمشید.]
29. [شیروانی، مریم (1398). شناخت رنگدانه ها در آرایه های گچی ایوان بیرونی ضلع جنوب غربی گنبد سلطانیه زنجان. پژوهه باستان سنجی 5 (1): 129-142.]
30. [شیروانی، مریم (1399). تاثیر فرهنگ جامعه و کارکرد اثر در شکل گیری کالبد و تزیینات معماری در بناهای زندیه با نگاهی بر عمارت دیوانخانه. نشریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، ش 25 (4)، صص27-34.] [وطن‌دوست، رسول؛ بهشتی، سید محمد و نیری پرستو (1392). سیری در مبانی بازسازی و مرمت سنتی نقاشی های دیواری در ایران با نگاهی به چند نمونه آثار شاخص. باغ نظر 27 (10): 71- 82.]
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.