جستجو در مقالات منتشر شده
1 نتیجه برای کرچک.
اردشیر آخوندی سورکی،
دوره 38، شماره 77 - ( 6-1396 )
چکیده
عصارخانه نوعی «آسیا » برای خرد کردن دانههای ریز و درشت روغنی بوده که در منطقۀ چهارمحال و بختیاری آنها را«کارخانه » مینامند.گردش سنگ ضخیم و قطورِ عصاری با نیروی شتر و گاو و گاومیش، علاوه بر استخراج روغن از دانه های روغنی، آس کردن برگ و ساقۀ گیاه و درخت و خرد کردن سنگ های معدنی را نیز انجام می داده که بیانگر تنوع کشت، مشاغل متنوعِ وابسته، و تولید و تجارت دانههای مختلف روغنی و گیاهی یا وارد کردن آن از نقاط دوردست بوده است. ساختمان عصارخانه چون مخصوص کارگاه صنعتی و تولیدی ساخته میشد، از سبک معماری خاص خود تبعیت میکرد که باید آن را «معماری صنعتی» نامید. این بناها از نظر کاربرد مصالح و اصول معماری ایرانی)از جمله بهرهگیری از طاق و گنبدی و یا پوشش تخت( با سایر بناهای خصوصی و عمومی مشابهت دارند. ولی چون به منظور کاربری صنعتی و تولیدی ساخته میشدند، نقشه، وسعت، ارتفاع و کیفیات فضاهای داخلی آنها با سایر بناها متفاوت است. هدف اصلی این نوشتار پرداختن به عصاری و عصارخانه، نوع عملکرد آن، مراحل کار و تولید، معماری، اجزای فنی بنا، سابقۀ عصاری در چهارمحال و بختیاری و شهر فرخ شهر با تمرکز بر عصارخانۀ صالحی به عنوان یگانه بازماندۀ کامل و سالم این گونه و اجزا و عناصر فنی آن است. در این عصاری از دانه های گیاهی روغنی از جمله بَزَرَک، کنجد، خشخاش، کلزا، و بیدانجیر روغن گرفته می شده است.