به سبب تمرکز حمام های تاریخی شاخص عصر صفوی و قاجار در شهر اصفهان و تزیینات معماری منحصربه فرد در آنها، این شهر بهترین کانون پژوهش دربارۀ تزیینات وابسته به معماری در حمام های تاریخی است. هدف این پژوهش، مطالعۀ نقوش به کاررفته در کاشیکاری حمام های اصفهان، در محدودۀ زمانی اوایل عصر صفوی تا پایان عصر قاجار، طبق هبندی مضامین و بیان برخی شاخصه های آنها در مقایسه با سایر حما مهای ایران است. نتایج نشان می دهد موضوعات کاشیکاری حمام ها شامل نقوش گیاهی به میزان فراوان، نقوش انسانی و حیوانی به میزان متوسط و نقوش هندسی، کتیبه و مناظر معماری است. کاربرد مضامین متنوع ب ه ویژه نقوش گیاهی، رعایت اصول نگارگری اصفهان در کاش ی نگاری حمام ها، تداوم ویژگی های نقاشی صفوی در کاشی های قاجاری، استفادۀ محدود از نقوش جانوری، شناسایی نوآور یهایی نظیر ترسیم منظرۀ شهر روی کاشی با ابعاد بزرگ، برخی از نتایج این بررسی هستند. جهت تکمیل نتایج، مطالعات تطبیقی کاشیکاری حمام های اصفهان با کاشیکاری هفده حمام شاخص در سایر شهرها صورت گرفته است. احتمالاً وجود تفاوت هایی در نحوۀ ترسیم نقوش، رنگ آمیزی و مضامین پرکاربرد، حاکی از وجود سبکی محلی در کاشیکاری حمام های اصفهان در مقایسه با سایر شهرها است. این پژوهش با رویکرد توصیفی  تحلیلی و شیوۀ میدانی و کتابخانه ای انجام گرفته است.

دربارۀ معماری ایران در پیش از دوران جدید منابع نوشتاری بسیار اندک است. مطالبی که دربارۀ معماری در متون ادبی و تاریخی پراکنده است معمولاً دربارۀ معماری فاخر، و آن هم بی شتر مربوط به آثار است و از معماری مردم، معماری روستایی، و نیز مسیر ساختن، سازوکار و عاملان معماری کمتر سخن رفته است. با این حال، از احوال گوناگون زندگی و روابط جمعی ایرانیان اسنادی به جا مانده است که آکنده از اطلاعات معماری است؛ اسنادی از قبیل وقف نامه ها و قراردادها. برخی از این اسناد، به ویژه اسناد سلطانی و دیوانی، در آرشیوهای دولتی نگهداری می شود؛ اما هزاران سند در دست اشخاص و خانواد ه ها و گاه آرشیوهای خصوصی است. از جملۀ آ ن ها، مجموعۀ اسناد خانوادگی خانواده های گرگانی )استرآبادی)  است. این مقاله با تکیه بر دو سند از مجموعۀ اسناد خانوادگی استرآباد و به روش توصیفی  تحلیلی نوشته شده است. در این مقاله، به معرفی دو سند می پردازیم که هردو مربوط است به استخدام معمار برای ساختن حمام در دو روستای گناره و قرق از توابع استرآباد در اواخر دورۀ قاجاریان. از این سندها، نکاتی مهم دربارۀ طرز واگذاری کار به معمار، اجزای حمام ها، ویژگی های کالبدی این اجزا، و زبان مشترک بانی و معمار به دست می آید.