جستجو در مقالات منتشر شده
22 نتیجه برای معماری
سمیه پودات،
دوره 39، شماره 83 - ( 10-1397 )
چکیده
جَگ با نام علمی دالبرجا سیسو (dalbergia sissoo) و نام فارسی شیشَم، و نامهای محلی ساسَم، جَگ، جَغ، و سیسو، درختی است متوسط که اغلب در ارتفاعات و در مسیر رودخانههای کوهستانی میروید، زیستگاههای این گونۀ گیاهی در هندوستان، بنگلادش، مالزی، بوتان، میانمار، نپال، پاکستان و افغانستان و در جنوب شرقی ایران در ارتفاعات مکران، سسلسله جبال بارز و بشکرد گزارش شده است. چوب جگ یکی از مقاومترین چوبهاست و در عین حال، کار با آن از جهت برش و شکلدهی سهولت دارد. از این رو علاوه بر استفادۀ خوراکی و دارویی، از دیرزمان در ساخت لوازم مختلف و نیز در معماری کاربردهای فراوانی داشته است.
در مطالعات زبانشناسی و باستانشناسی، شواهدی از کاربردهای تاریخی این درخت وجود دارد. در متون آشوری و فارسی باستان، نام این درخت و استفاده از چوب آن به میان آمده و نیز در کاوشهای باستانشناسی درهاراپا، موهنجودارو، مهرگاره، تل ابرق، و شهر سوخته قطعاتی از آن به دست آمده است. مهمتر از همه، در کتیبۀ داریوش به کاربرد چوب جَگ در ساخت کاخهای آپادانای شوش اشاره شده است.
این نوشتار تلاشی است برای معرفی این گونۀ ارزشمند گیاهی به جامعۀ باستانشناسی، ذکر اجمالی منابع تاریخی که در آن به کاربرد جگ اشاره شده، شواهد و مدارک استفاده از آن در دوران تاریخی و اسلامی در منطقۀ بشکرد، احتمال وجود ارتباط بین شوش و بشکرد، و انتقال چوب جگ از بشکرد به آنجا برای ساخت کاخهای داریوش.
الهام ویسه،
دوره 39، شماره 83 - ( 10-1397 )
چکیده
بقعۀ شیخ صفیالدین اردبیلی شامل بناهایی از دورههای مختلف است که نخستین بار شاه طهماسب آنها را به صورت مجموعه واحدی درآورد. بعدها شاه عباس [اول] بناهای مهمی به این مجموعه افزود و اصلاحاتی در آن کرد. اهمیت این مجموعۀ تاریخی به طور کلی در رابطهای که با سلسلۀ خاندان سلاطین صفویه دارد، جلوهگر میشود. دروازۀ اول مجموعۀ شیخ صفی معروف به سردر عالیقاپو است. این بنا با توجه به توصیفات آن در سفرنامهها و نوشتههای سیاحان و مورخان و همچنین با استناد به عکسها و مستندات باقیمانده از آن، معماری باشکوه و منحصربهفردی داشته است. متأسفانه بخشهای بهجاماندۀ این اثر به دلایل مختلف از جمله فرسودگی و آسیبهای وارده از جنگ و زلزله و خسارتهای آگاهانه و ناآگاهانه انسانی، و... در اوایل آبانماه ۱۳۲۱ش، به دستور فرماندار وقت و توسط اسماعیل دیباج نمایندۀ وقت باستانشناسی آن زمان بعد از برداشتن باقیماندههای تزیینات و کتیبۀ کاشی معرق تخریب شد. حال اگر چه به دلایلی سردر عالیقاپو، میدان و فضای اولیۀ مجموعه از بین رفته است و بر حجم فضایی مجموعه و اصالت آن خدشه وارد آمده است، امروز لزوم بازسازی این اثر تاریخی و جبران این ضایعه و رفع آسیب آن و رسیدن به هویت شهری و تاریخی و تکمیل مجموعه امری اجتنابناپذیر و ضروری است و [بازنمایی] قطعات باقیمانده از کاشیهای این اثر تاریخی از مهمترین اهداف و انگیزههای بازسازی سردر است.
