دربارۀ معماری ایران در پیش از دوران جدید منابع نوشتاری بسیار اندک است. مطالبی که دربارۀ معماری در متون ادبی و تاریخی پراکنده است معمولاً دربارۀ معماری فاخر، و آن هم بی شتر مربوط به آثار است و از معماری مردم، معماری روستایی، و نیز مسیر ساختن، سازوکار و عاملان معماری کمتر سخن رفته است. با این حال، از احوال گوناگون زندگی و روابط جمعی ایرانیان اسنادی به جا مانده است که آکنده از اطلاعات معماری است؛ اسنادی از قبیل وقف نامه ها و قراردادها. برخی از این اسناد، به ویژه اسناد سلطانی و دیوانی، در آرشیوهای دولتی نگهداری می شود؛ اما هزاران سند در دست اشخاص و خانواد ه ها و گاه آرشیوهای خصوصی است. از جملۀ آ ن ها، مجموعۀ اسناد خانوادگی خانواده های گرگانی )استرآبادی)  است. این مقاله با تکیه بر دو سند از مجموعۀ اسناد خانوادگی استرآباد و به روش توصیفی  تحلیلی نوشته شده است. در این مقاله، به معرفی دو سند می پردازیم که هردو مربوط است به استخدام معمار برای ساختن حمام در دو روستای گناره و قرق از توابع استرآباد در اواخر دورۀ قاجاریان. از این سندها، نکاتی مهم دربارۀ طرز واگذاری کار به معمار، اجزای حمام ها، ویژگی های کالبدی این اجزا، و زبان مشترک بانی و معمار به دست می آید.