ناحیۀ باغ فیروزی در فضایی به وسعت بیش از ۱۳۰ هکتار گسترده شده که درون آن ۱۰ محوطۀ شناخته شدۀ هخامنشی وجود دارد. هفت عدد از این محوط ه ها دارای عناصر معماری سنگی، یک محوطه دارای بقایای آجر روی سطح، و ۲ محوطۀ دیگر تپه های مدور به ارتفاع ۳ متر هستند. تل آجری در حاشیۀ شرقی باغ فیروزی واقع شده و محوطۀ فیروزی در ۳۰۰ متری جنوب شرقی آن و تل جنگی ب در ۴۰۰ متری شمال غربی آن قرار دارد. این محوطه طی ۸ سال (۱۳۹۰- ۱۳۹۷ ش) بررسی و کاوش باستان شناسی، مورد مطالعه واقع شد. نتایج کاوش های باستان شناسی در این بخش از شهر پارسه نشان داد که محدودۀ معروف به باغ فیروزی و بنای مکشوفه در تل آجری می تواند به دور ه های آغازین و حتی پیش از ساخت بنای تختگاه تخت جمشید منسوب و تاریخ گذاری شود. بنای تل آجری یکی از یافته های ارزشمند باستان شناسی است که خلاء اطلاعاتی در خصوص شکل گیری شهر پارسه پیش از دورۀ داریوش اول را پر می کند. با توجه به آجرهای لعاب دار و نقش مایه های اسطورهای حیوانات ترکیبی به کاررفته در این بنا، قدمت ساختمان تل آجری به دورۀ پیش از ساخت آپادانای شوش و تخت جمشید بازمی گردد و بیشتر به بنای دروازۀ ایشتار در بابل در آغاز سدۀ ششم قبل از میلاد مشابهت دارد. از این منظر، مقایسۀ سبک ساخت، شیوه های معماری و مطالعات باستان سنجی در خصوص چگونگی ساخت و شناخت مواد آجرهای لعاب دار از سه محوطۀ تل آجری و شوش و بابل، نقش تعیین کنندهای در شناخت تاریخ و درک روابط فرهنگی این دوره در جنوب غرب ایران داشته است. بنای تل آجری همراه با بناهای پیرامونی آن در بافت مکانی خود در فاصلۀ۳/۵ کیلومتری تختگاه تخت جمشید، چشم انداز بافت شهری این قسمت را به عنوان کهن ترین مرحلۀ استقراری شهر پارسه حایز اهمیت ساخته است. این شناخت برای نخستین بار در پی کشفیات جدید باستان شناسی با اتکاء به روش های مطالعات پژوهشی چندرشته ای هیئت باستان شناسی مشترک ایرانی- ایتالیایی در شهر پارسه تخت جمشید و در چارچوب تفاهم نامه همکاری دانشگاه بولونیا و پژوهشکدۀ باستان شناسی و با همکاری سازمان میراث فرهنگی و دانشگاه شیراز و بنیاد میراث جهانی تخت جمشید انجام شده است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1397/2/25 | پذیرش: 1397/11/4 | انتشار: 1398/2/25