جستجو در:
دوره 38، شماره 79 - ( 10-1396 )
جلد 38 شماره 79 صفحات 28-17 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
اعراب علی، بهشتی سیدایرج. بررسی فلزگری کهن در بخش میمۀ اصفهان، با تکیه بر پتروگرافی سرباره های فلزی. فصلنامه علمی اثر. 1396; 38 (79) :17-28
چکیده: (4773 مشاهده)
کوه های کرکس در طول تاریخ جایگاه مهمی در تحولات فلزگری ایران داشته اند. بسیاری از معادن ایران از ادوار گذشته تاکنون در حوالی کوه های کرکس شکل گرفته اند. با وجود اهمیت این منطقه، تاکنون به صورت خاص بر روی فلزکاری دورا نهای تاریخی و اسلامی این ناحیه مطالعه ای صورت نگرفته است. در این پژوهش سعی بر آن است تا ابتدا با بررسی میمه به عنوان غربی ترین ناحیۀ کرکس از نظر تاریخی، محوطه هایی که در این بخش دارای شواهدِ فلزکاری بوده اند، شناسایی و معرفی شوند. طی بررسی انجا م شده در اردیبهشت ۱۳۹۵ ، پنج محوطۀ ذوب فلز از طریق فراوانی سربارههای فلزی بر سطح زمین شناسایی شد. از این رو پنج سربارۀ فلزی به صورت تصادفی از سطح محوطهها انتخاب شد. پس از آزمایش مشخص شد تمام سربارهها، سربارهی فلز آهن هستند. محوطه هایی که ذوب فلز در آ ن ها انجام شده بود با توجه به سفالهای آن ها متعلق به دوره های تاریخی و اسلامی فرض شدند. پس از انجام آزمایش پتروگرافی بر روی سربارهها، مشخص شد سرباره های فلزی محوطۀ راونج که متعلق به دورۀ اشکانی ساسانی بودند با سربارههای فلزی محوطۀ ساسانی صدر اسلام گزرتو از نظر ظاهری و بافت شباهت بسیار زیادی دارند. که این موضوع تدوام تکنیک ذوب فلز در این محدوده در بازۀ زمانی اشکانی ساسانی تا صدر سلام را نشان می دهد. ضمن اینکه در محوطۀ ازان که از نظر زمانی با گزرتو هم زمان است، تکنیک ذوب فلز و جداسازی آهن از سنگ معدن بسیار ضعیف تر اجرا شده است. این موضوع را می توان از طریق سایر شواهد باستان شناختی تحلیل کرد. در این پژوهش سعی شده تا ابتدا به معرفی محوطه های فلزگری بخش میمه پرداخته شود و سپس نوع فلزات ذوب شده در ادوار تاریخی و اسلامی بخش میمه اصفهان مشخص شوند. در عین حال به دنبال پاسخ این پرسش بودهایم که آیا با مطالعات پتروگرافی میتوان به چگونگی شاخصهای عملکردی ذوب فلز در ناحیه مذکور پی برد؟ و دریافتن این که شاخص های عملکردی در کنار شواهد باستا ن شناسی، چگونه م ی تواند بر رونق استقرارهای دوره های تاریخی و اسلامی مبتنی بر تخصص ذوب فلز در بخش میمه اصفهان اثر داشته باشد؟ ضمن آنکه در این پژوهش سعی بر آن است تا سیر تحول فلزکاری دورۀ تاریخی و دورۀ اسلامی در بخش میمه اصفهان مورد مطالعه قرار گیرد و به فلزگری کهن در غرب کو ه های کرکس پرداخته شود.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |