logo
دوره 48، شماره 1 - ( 3-1405 )                   جلد 48 شماره 1 صفحات 146-115 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/Athar.1998.3041.9

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Soufi S, Raie H, Mehdizadeh Saraj F. (2026). Review of the Balov Vineyards House: Architectural Analysis of Vineyard House-Gardens within the Agricultural Heritage Context, Case Study of Balov Village, Urmia. Athar. 48(1), 115-146. doi:10.66224/Athar.1998.3041.9
URL: http://athar.richt.ir/article-2-1998-fa.html
صوفی شکیلا، راعی حسین، مهدیزاده‌سراج فاطمه.(1405). تحلیل گونه‌شناسی معماری خانه‌باغ‎های انگور به‌عنوان بخشی از میراث کشاورزی روستای بالو ارومیه بررسی خانۀ باغ‌های انگور بالو فصلنامه علمی اثر 48 (1) :146-115 10.66224/Athar.1998.3041.9

URL: http://athar.richt.ir/article-2-1998-fa.html

تحلیل گونه‌شناسی معماری خانه‌باغ‎های انگور به‌عنوان بخشی از میراث کشاورزی روستای بالو ارومیه بررسی خانۀ باغ‌های انگور بالو
شکیلا صوفی1 ، حسین راعی*2 ، فاطمه مهدیزاده‌سراج1
1- گروه مرمت، دانشکدۀ مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2- گروه مرمت، دانشکدۀ مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. (نویسندۀ مسئول). ، hoseinraie@iust.ac.ir
چکیده:   (748 مشاهده)
شمال‌غرب ایران محل شکل‌گیری باغات انگورتاریخی از دورۀ قاجار تا دورۀ پهلوی بوده است. در این اقلیم و در جریان پژوهش، 14 خانۀ باغ تاریخی انگور در روستای بالو ارومیه انتخاب و مستندنگاری شده‌اند. این باغات دارای قابلیت‌های کالبدی و کارکردی ویژه هستند و بخشی از نظام زیست و معیشت جامعۀ محلی را شکل داده‌اند. آن‌ها از سه بخش باغ انگور، وَرَزَن و چَرَز در هم‌کناری با عناصر دیگری چون منابع آبی تشکیل‌شده و قابل بررسی هستند. مسئله پژوهش، شناخت ویژگی‌ها و تبیین مورفولوژی کالبدی و معماری خانه‌باغ‌های انگور است. بسیاری از آن‌ها به‌دلایل متعدد اقلیمی و انسانی در معرض تخریب قرار دارند. هدف پژوهش، معرفی خانه‌باغ‌های تاریخی انگور به‌عنوان بخشی از میراث کشاورزی بالو است. بر این‌اساس دو پرسش دربارۀ ویژگی‌ها‌ی کالبدی و کارکردی خانه‌باغ‌ها مطرح شده و جهت پاسخ به آن‌ها از راهبرد کیفی و پارادایم تفسیری-تاریخی استفاده می‌گردد. یافته‌ها نشان داده است، آن‌ها مجموعه‌های کشت‌خوانیِ معیشتی بوده‌اند که در دورۀ پهلوی و قاجار توسط کشاورزان محلیِ مسلمانان و آشوری‌ ساخته شده و اغلب کوچک مقیاس و رعیتی بوده‌اند. خانه‌باغ‌های تاریخی برأساس نوع ویژگی‌هایی که در آن‌ها وجود دارد، قابل دسته‌بندی و گونه‌بندی هستند. هر ویژگی‌ چه از منظرکالبدی و چه از منظرکارکردی به معرفی یک گونه منجر می‌شود. این پژوهش با بررسی ویژگی‌های هشت‌گانۀ کالبدی و کارکردی در خانه‌باغ‌های انگور از قبیل؛ استقرارِ عناصر، دورۀ ساخت، جهت‌گیری خانه‌باغ‌ها و باور مذهبی، ساختار، مالکیت، وسعت، حجم، تنوع محصولات از آن‌ها به‌عنوان معیارهایی برای دست‌یابی به گونه‌بندی استفاده کرده است.
واژه‌های کلیدی: کولا، میراث کشاورزی، روستا بالو، خانه‌باغ، معماری.
متن کامل [PDF 4190 kb]   (173 دریافت)    
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: میراث ایران
دریافت: 1404/4/19 | پذیرش: 1404/8/3 | انتشار: 1405/3/31
فهرست منابع
1. - ادوارد پولاک، یاکوب، (1361). سفرنامه پولاک «ایران و ایرانیان». ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
2. - احمدی‌ملکی، رحمان، (1379). «چارتاق» های خشتی ملکان یا (باغ‌ها و خانه‌باغ‌های ملکان)». اثر، 21 (31 و 32): 305-316. http://journal.richt.ir/athar/article-1-197-fa.html
3. - بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان آذربایجان غربی، (1400). بازنگری طرح هادی روستای بالو.
4. - پسندیده، محمود، (1394). اسناد و موقوفات مدارس تاریخی حوزه علمیه مشهد. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
5. - توانگرمروستی، مجید، (1394). قلعه روستاهای تاریخی منطقه هرات و مروست استان یزد. تهران: انتشارات سبحان نور.
6. - حبیب‌آبادی، محمدعلی، (1364). مکارم الآثار در احوال رجال دورۀ قاجار. اصفهان: انتشارات نفایس مخطوطات.
7. - زارع‌شاهمرسی، پرویز، (1388). فرهنگ شاهمرسی ترکی فارسی. تبریز: نشر اختر.
8. - سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان غربی، (1402). عکس هوایی سال‌های 1353- 1361-1368.
9. - شفق‌نولوئی، مهسا؛ و عباس‌زاده، مظفر، (1395). «بررسی معماری خانه‌باغ‌های، (کولا) شهرستان ارومیه». چهارمین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، استان آذربایجان غربی، ارومیه.
10. - شفق‌نولوئی، مهسا؛ و عباس‌زاده، مظفر، (1401). باغ و خانه‌باغ، (کولا) در دارالنشاط ارومیه. تبریز: پروژه ترجمه حسنلو.
11. - شفق‌نولوئی، مهسا؛ عباس‌زاده، مظفر و شهری، کاووس، (1397). «بررسی ویژگی‌های معماری خانه‌باغ‌های جلگه ارومیه با تمرکز بر چند نمونه از خانه‌باغ‌ها». مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی معماری و شهرسازی معاصر پیشرو در کشورهای اسلامی، مشهد. https://civilica.com/doc/809375/
12. - شفیعی، محمدرضا، (1380). «قلعه نهچیر؛ میراثی از اوایل قاجار». فرهنگ اصفهان، 20: 53-59. https://ensani.ir/fa/article/232851/
13. - شیخ‌الحکمایی، عمادالدین، (1388). اسناد معماری ایران، دفتر اول. تهران: مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری.
14. - طهوری، دلشاد؛ و عزتی، فاطمه، (1399). «جشن انگور؛ آیین شکرگزاری در میان اقوام ارومیه». فرهنگ مردم ایران، 60. https://ensani.ir/fa/article/444263/
15. - عباس‌زاده، مظفر؛ و بهجت، حمید، (1399). «واکاوی ساختار معماری خانه‌های تاریخی و سنتی روستای سپورغان شهرستان ارومیه». مسکن و محیط روستا، 170. http://jhre.ir/article-1-1930-fa.html
16. - عقلمند، سهیلا؛ پاکند، سینا؛ و خرم، شیدا، (1391). «باغ‌های تاریخی ارومیه و علل نابودی آن‌ها». همایش هم اندیشی شهر ایرانی، شهر تاریخی، فرهنگی، مذهبی ارومیه، مهر و آبان 1391، فرهنگستان هنر، تهران، ایران https://www.academia.edu/5008407/Traditional_gardens_of_urmia_and_destruction_reasons_of_them_Urmia_Iran
17. - علائی، علی، (1393). «آشنایی و تحلیل باغ‌های تاریخی روستایی ایران». مسکن و محیط روستا، 149. http://jhre.ir/article-1-792-fa.html
18. - فوران، جان، (1378). مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفوی تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی. ترجمۀ احمد تدین ،چاپ دوم. تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا.
19. - مازیار، سپیده؛ زلقی، علی؛ و حیدری، رضا، (1397). «بررسی روشمند باستان شناختی و تهیه نقشه توپوگرافی و مدل سه بعدی تپه بالو، آذربایجان غربی». مجموعه مقالات کوتاه هفدهمین گردهمایی سالانه باستان‌شناسی، جلد دوم، (1113): 385- 390.
20. - سازمان جغرافیایی کشور، (1330). فرهنگ جغرافیائی ایران، (آبادی‌ها).
21. - مصاحبه‌های شفاهی، (گفت‌و‌گو‌های شخصی)
22. - امانی، خالد، (1404)، بّنا قدیمی و باغ‌دار ساکن روستا.
23. - پورمند، اسماعیل، (1404)، پژوهشگر آزاد ارومیه.
24. - شافعی، تحسین، (1403)، باغ‌دار و ساکن روستا.
25. - صوفی،خسرو، (1404)، باغ‌دار و ساکن روستا.
26. - نوکرعلی، سعید، (1403)، باغ‌دار زیسته در خانه‌باغ تاریخی انگور روستای بالو.
28. References
29. - Abbaszadeh, M. & Behjat, H., (2020). “Analysis of the Architectural Structure of Historical and Traditional Houses in Sopurghan Village of Urmia City”. JHRE., 39(170): 67-82. http://jhre.ir/article-1-1930-fa.html (in Persian).
30. - Agricultural Jihad Organization of West Azerbaijan Province, (2025). Aerial photo from 1353-1361-1368. (in Persian).
31. - Ahmadi Maleki, R., (1990). “The "Chartaqs" of the Malekans or (Gardens and Houses of the Malekans' Gardens)”. Athar, 21 (31-32): 305-316. http://journal.richt.ir/athar/article-1-197-fa.html (In Persian).
32. - Alai, A., (2015). “An Introduction to Research on Rural Historical Gardens of Iran”. JHRE., 34(149): 15-36. http://jhre.ir/article-1-792-fa.html (in Persian).
33. - Aqlmand, S., Pakand, S. & Khorram, Sh., (2012). “The Historical Gardens of Urmia and the Rea-sons for Their Destruction”. Iranian City Thinking Conference, Historical, Cultural, Religious City of Urmia, October and November 2012, Academy of Arts, Tehran, Iran. https://www.academia.edu/5008407/Traditional_gardens_of_urmia_and_destruction_reasons_of_them_Urmia_Iran. (in Persian).
34. - Castillo Ruiz, J. & Martinez Yanez, C., (2014). “THE AGRARIAN HERITAGE: DEFINITION, CHARAC-TERIZATION AND DEGREE OF REPRESENTATION ON THE UNESCO FRAMEWORK”. Bulletin of the Association of Spanish Geographers, 66: 457-4. https://bage.age-geografia.es/ojs.
35. - Edward Pollock, J., (1982). Pollock's Travelogue "Iran and Iranians". Translated by Kikavos Ja-handari. Tehran: Kharazmi Publications. (in Persian).
36. - Foran, J., (1999). The fragile resistance of the history of social changes in Iran from the Sa-favids to the years after the Islamic Revolution. Translated by Ahmad Tadayin, second edition. Tehran: Rasa Cultural Services Institute. (in Persian).
37. - Geographical Organization of the Country, (1955). Geographical Culture of Iran (Abadiha). Publications of the Geographical Organization of the Country, Volume 4. (In Persian).
38. - Google Earth, (2024).
39. - Habibabadi, M. A., (1985). Makarim Athar in the Life of the Men of the Qajar Period. Isfahan: Nafais Manuscripts Publications. (in Persian).
40. - Islamic Revolution Housing Foundation of West Azerbaijan Province, (2021). Review of the Balo Village Guide Plan. (in Persian).
41. - Amani, Kh., (2025). An old builder and gardener living in the village. (Oral interviews), (in Persian).
42. - Nokarali, S., (2024). A gardener living in the historic grape garden house in the village of Balo (Oral interviews), (in Persian).
43. - Pourmand, I., (2025). An independent researcher in Urmia (Oral interviews), (in Persian).
44. - Shafei, T., (2024). A gardener and resident of the village (Oral interviews), (in Persian).
45. - Soufi, Kh., (2025). A gardener and resident of the village (Oral interviews), (in Persian).
46. - Maziar, S., Zalaghi, A. & Heydari, R., (2018). “Methodological archaeological survey and prepa-ration of topographic map and 3D model of Tepe Balu, West Azerbaijan”. Collection of short papers of the 17th Annual Archaeological Conference, 2 (1113): 385-390. (in Persian).
47. - Pasandideh, M., (2015). Documents and endowments of historical schools of Mashhad Sem-inary. Mashhad: Islamic Research Foundation. (in Persian).
48. - Koohafkan, P., (2009). “The conservation and adaptive management of globally important agricultural heritage systems (GIAHS)”. Journal of Resource Science, 31(1): 4-9.
49. - Shafaq Nolui, M., Abbaszadeh, M. & Shahri, K., (2018). “Studying the architectural features of garden houses in the Urmia Plain with a focus on a few examples of garden houses”. Proceed-ings of the International Congress of Contemporary Architecture and Urban Planning in Islam-ic Countries, Mashhad, https://civilica.com/doc/809375 (In Persian).
50. - Shafaq Nolui, M. & Abbaszadeh, M., (2016). “Study of the architecture of the garden houses (Kola) in Urmia city”. Fourth Congress of the History of Architecture and Urban Planning of Iran, West Azerbaijan Province, Urmia (In Persian).
51. - Shafaq Nolui, M. & Abbaszadeh, M., (2022). The Garden and the Garden House (Kola) in Dar-e-Nashasht Urmia. Tabriz: Hassanloo Translation Project. (In Persian).
52. - Shafiee, M. R., (2001). “Nahchir Castle; A Legacy from the Early Qajar Period”. Isfahan Culture, 20: 53-59. https://ensani.ir/fa/article/232851/ (in Persian).
53. - Sheikh-ul-Hokmaei, E., (2009). Documents of Iranian Architecture. First Edition, Tehran: Insti-tute for the Compilation, Translation and Publication of Artistic Works. (in Persian).
54. - Tahouri, D. & Ezzati, F., (2019). “Grape Festival; Thanksgiving Ritual among the Tribes of Ur-mia”. Iranian Folklore, 60. https://ensani.ir/fa/article/444263/ (in Persian).
55. - Tavangar Marosta, M., (2015). Castles of Historical Villages in Herat and Marosta Regions of Yazd Province. Tehran: Sobhan Noor Publications. (in Persian).
56. - The Food and Agriculture Organization (FAO), (2018). GIAHS Information Sheet. https://www.afghanaid.org.uk/faqs/the-food-and-agriculture-organization-fao/1000
57. - Zare Shahmorsi, P., (2009). Shahmorsi Turkish-Persian Dictionary. Tabriz: Akhtar Publishing.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.