با توجه به نزدیکی زمانی دوره قاجار با دوران معاصر و درنتیجه وفور آثار بهجایمانده این دوره در مقایسه با دورههای قبل، شناخت بیشتری از تزئینات وابسته به معماری این دوره وجود دارد. این معماری و تزئینات درنتیجه شرایط فرهنگی خاص حاکم بر این دوره، بهویژه تأثیرگذاری هنرهای مغربزمین، ویژگیهایی خاص و گاه متفاوت با نمونههای اعصار قبل یافته است. میتوان گفت معماری قاجار ادامهدهنده معماری دوران صفوی است. یکی از بناهایی که در دوران قاجار از الگویی ثابت پیروی کرده و ادامهدهنده دورههای پیشین خود بوده، حمام است. حمامها علاوه بر جنبه کارکردی که محلی برای تطهیر و نظافت بودهاند، با توجه به ویژگیها و ظرفیتهای خود، کارکردهای اجتماعی و حتی سیاسی و بهنوعی نقش رسانهای نیز داشتهاند. امروزه در شهر سنندج بیش از چند حمام تاریخی وجود دارد که تاکنون پژوهشی بهطور کامل و جامع در زمینه بررسی تطبیقی آنها صورت نگرفته است. در همین راستا، این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات بهصورت بررسیهای میدانی و کتابخانهای برای دستیابی به وجوه اشتراک و افتراق حمامهای شاخص دوره قاجار شهر سنندج و تحلیل ارائه ساختار و کاربرد این حمامها صورت گرفته است. حمامهای مورد پژوهش حمام خان و حمام عمارت ملالطفالله شیخالاسلام است. نتایج پژوهش نشان میدهد، روش و منش بانی این مکان نقش بسیار زیادی در مردمواری بنا دارد. تا آنجا که بانی حمام خان به جهت سعی در توسعه فضاهای شهری و بهدلیل موقعیتی که در فضای حکومتی دارد، فضاهای شهری را در مناطقی که از لحاظ راهبردی موقعیتی بهتر دارند، بنا کرده است. بانی حمام ملالطفالله با استفاده از نمادها و تزئینات و آرایههای معماری این هدف را القا کرده که حامی مردم و حلقه ارتباطی بین مردم و حکومت است.
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
مختلف دریافت: 1399/2/11 | پذیرش: 1399/8/10 | انتشار: 1398/9/12