آرامگاهها در معماری و فرهنگ ایران دوره اسلامی اهمیت بسیاری دارند. این بناها با توجه به تناسب شکل و کارکرد خود نامهای گوناگونی دارند، از جمله برج، گنبد، بقعه، مزار، امامزاده، قدمگاه، زیارتگاه، آرامگاه، مدفن، روضه و الفاظ مشابه که ممکن است به ساختمانی نهاده بر گور اشاره داشته باشد. در قدیم برای گور واژه «نهفت» و واژههایی مانند گورگاه و گورجای نیز استفاده میشد که شامل فضایی سرپوشیده روی قبر بود. گورخانه میرحیدر اسفندقه یکی از این فضاهاست که روی مقبره میرحیدر از عارفان و بزرگان ایل مهنی و از نوادگان ابوسعید ابوالخیر بنا شده است. این بنا در روستای دولتآباد اسفندقه از توابع شهرستان جیرفت قرار دارد و متعلق به دوره صفوی است. نقشه بنا از داخل چلیپایی است که در بالا به هشت ضلع و هشت طاقنما تبدیل شده است و سپس گنبد مدور را روی آن ساختهاند. این آرامگاه دارای تزئینات گچبری، نقوش هندسی و اسلیمی با نقش شاهعباسی بهصورت نقاشی روی گچ است. سؤال اصلی این است که عناصر معماری و تزئینی گورخانه میرحیدر چگونه است و از نظر ساختار فضایی و پلان به کدام بناهای آرامگاهی شباهت دارد؟ هدف این مقاله، بررسی ساختار معماری، عناصر تزئینی و هنری گورخانه میرحیدر است. نتایج نشان میدهد این بنا از نظر پلان با بناهای آرامگاهی مانند مقبره ملاحسن کاشی و آخوند کوهبنانی، فارفان اصفهان، نسک و کشیت گلباف شباهت دارد. برای رسیدن به این هدف، شناسایی، معرفی و تحلیل معماری و جزئیات این آرامگاه صورت گرفت. اطلاعات نیز بهصورت میدانی و کتابخانهای جمعآوری و تحلیل دادهها براساس استدلال استقرایی انجام شد.

اضلاع کوچکتر گورخانه میرحیدر در اسفندقه جیرفت کرمان، ایران
(حق کپی رایت این عکس صرفا در اختیار نویسندگان است)
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
مختلف دریافت: 1397/6/22 | پذیرش: 1397/12/10 | انتشار: 1398/1/10