کشور ایران، یکی از غنیترین مجموعههای فرهنگی و تاریخی نسخ خطی را در اختیار دارد که شامل متون دینی، علمی و ادبی است. این نسخ نهتنها بهدلیل محتوای غنی خود، بلکه بنا بر ارزشهای هنری مانند خوشنویسی و تذهیب، دارای اهمیت ویژهای هستند. شرایطی تحمیلی جنگی در کشور سبب بروز نگرانیهایی در این حوزه شده است و ارزیابی وضعیت نسخ خطی در ایران در چنین شرایطی میتواند ضمن روشنگری وضعیت دقیق این گنجینههای ارزنده به ارائۀ راهکارهای سیاستی در راستای حفظ بیشتر آنها منجر شود. بدینترتیب در مطالعۀ حاضر تلاش شده است با اتخاذ روش کیفی به ارزیابی وضعیت نسخ خطیِ ایران در شرایط جنگی پرداخته شود. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که وضعیت فعلی نسخ خطی در ایران در این وضعیت با چالشهای جدی مواجه است که میتوان آنها را ذیل هشت مقولۀ کلی ساماندهی و طبقهبندی کرد. امکان آسیبهای فیزیکی ناشی از شرایط محیطی، کمبود منابع مالی و کارشناسان متخصص، پراکندگی نسخ در مجموعههای خصوصی و عمومی و فقدان فهرستنویسی جامع ازجملۀ این چالشهای احصاء شده در پژوهش حاضراند. در ادامه راهکارهایی بهمنظور برونرفت از وضعیت فعلی ارائه شده است. این راهکارها شامل دیجیتالسازی نسخ، بهبود فهرستنویسی، آموزش متخصصان و تدوین سیاستهای ملی حفاظت است.
نسخ خطی، آسیبشناسی، میراثفرهنگی،جنگ نظامی.
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
اسناد و مدارک تاریخی دریافت: 1404/5/6 | پذیرش: 1404/7/2 | انتشار: 1404/10/1