Mendeley  

Zotero  

The Role of the Tomb Complex of Shah Nematollah Vali in the Development of Mahan’s Urban Life from the Buyid to Qajar Periods. athar https://doi.org/10.22034/Athar.1929
URL: http://journal.richt.ir/article-1-1929-fa.html

آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی، از شاهکارهای معماری عصر تیموری به‌شمار می‌رود که روند ساخت آن در گذر سده‌ها تا دورۀ پهلوی تداوم یافته است. این بنای شکوهمند، نه‌تنها نمادی از هنر ایرانی اسلامی است، بلکه هویت مذهبی و فرهنگی شهر ماهان را نیز در خود جای‌داده است. این مجموعه از قسمت‌های مختلفی چون: رواق‌ها، صحن‌ها، حمام، آب‌انبار، کاروانسرا و کتابخانه تشکیل‌شده و به یکی از شاخص‌های هنر و معماری ماهان تبدیل شده است. براساس منابع مکتوب و گمانه‌زنی‌های انجام‌شده در محوطۀ لنگر واقع‌در فاصلۀ ۴ کیلومتری ماهان شواهدی به‌دست آمده که نشان می‌دهد سکونت در این منطقه دست‌کم به دورۀ آل‌بویه بازمی‌گردد؛ هرچند داده‌های باستان‌شناختی حاکی از آن است که این منطقه در آن مقطع تاریخی از رونق اقتصادی و جمعیتی چشم‌گیری برخوردار نبوده، با روی‌کار آمدن شاه نعمت‌الله ولی در عصر تیموری، ماهان حیاتی تازه یافت. این پژوهش می‌کوشد علاوه‌بر بررسی مباحث تاریخی در مجموعۀ شاه نعمت‌الله ولی به جایگاه و تعامل این آرامگاه با شهرسازی ماهان از دوران آل‌بویه تا قاجار بپردازد. روش پژوهش در این جستار تحلیلی-تاریخی است و جمع‌آوری اطلاعات ازطریق مطالعات کتابخانه‌ای چون استفاده از منابع مکتوب تاریخی، کتب، مقالات، پایان‌نامه‌ها و تحقیقات میدانی چون مشاهدات مستقیم و تصویربرداری از بنا و محوطه صورت گرفته است. این پژوهش درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش است که آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی چگونه بر سازمان‌دهی و ساختار شهر ماهان مؤثر است؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد علاوه‌بر مسئله آب به‌عنوان یک عنصر حیاتی، وجود مقبرۀ شاه نعمت‌الله ولی و نفوذ ایشان در دستگاه سیاسی کشور و تردد امیران، حاکمان و مریدان به ماهان و موقعیت استراتژیک این منطقه در همسایگی کرمان، این شهر را به حلقه‌ای حیاتی در نظام خدمت‌رسانی به دارالملک تبدیل کرده و بخش زیادی از نیازهای ساکنان کرمان را فراهم می‌‌کرد؛ درنتیجه، این رفت‌وآمدها و به‌تدریج از دورۀ قاجاریه، شهر از مرکز به جنوب و به‌صورت متحدالمرکز حول این آرامگاه مقدس گسترش یافت.