Mendeley  

Zotero  

Analysis of the Stages of Dynamism Religious Sites in Pre-Islamic Iran (Ritual Place In Ancient Iran). athar https://doi.org/10.22034/Athar.1769
URL: http://journal.richt.ir/article-1-1769-fa.html

در این پژوهش شکل‌گیری و پویش مکان‌های آئینی در ایران پیش از اسلام از آغاز تا انقراض ساسانیان، به‌مثابه تحلیل فرآیندهای مکان‌مند شدن امر آئینی مورد بررسی قرار می‌گیرد. برای این‌منظور از روش تحلیل ابعاد کیفی به‌عنوان راهبرد پژوهش استفاده خواهد شد. بر این‌مبنا جهت دست‌یابی به تحلیلی از پویش مکان آئینی، نخست چیستی امر آئینی براساس نتایج پژوهش‌های علوم اجتماعی بررسی می‌شود و دو تعریف کلی از امر آئینی به‌دست می‌آید که آئین را بازتاب عقاید و فرهنگ یا یک امر استعاری و سیستم انضباطی یا الگوی رفتاری تعریف می‌کند. این دو تعریف مبنایی را به‌دست می‌دهد که براساس آن می‌توان داده‌های تاریخی درمورد تأثیر سنت‌های دینی (زرتشتی، میترائی و ...) و نظام‌های سیاسی و اجتماعی را بر مکان‌های آئینی، دسته‌بندی و از آن‌ها مفاهیم نظری لازم جهت حصول هدف پژوهش را استخراج کرد. این پژوهش توضیح خواهد داد که شکل‌گیری مکان آئینی در ابتدا در گرو ارزش‌های ازلی نهفته در عناصر طبیعی بود (کیفیت ازلی-بودن) و تنها در بستر طبیعت مکان‌یابی می‌شد (کیفیت طبیعی‌بودن). گسترش فعالیت‌های آئینی سازمان‌یافته و به‌کارگیری آئین به‌عنوان سیستم انضباطی جهت کاهش تنش‌های اجتماعی با رسمی‌شدن دین زرتشتی در دورۀ ساسانی سبب شد بازارگاه‌های شهری نیز به‌عنوان مکان آئینی مورداستفاده قرار گیرند و از درهم‌آمیزی آتشگاه‌ها با یک‌دیگر یا با بازارگاه‌ها مجموعه‌های موسوم به «ایوان نوروز» شکل‌گرفتند که نمایان‌گر تاریخی‌شدن و شهری‌شدن مکان آئینی هستند و واپسین حلقۀ تکامل در فرآیند مکانی‌شدن امر آئینی در ایران پیش از اسلام به‌شمار می‌روند.