دوره 7، شماره 1 - ( 3-1403 )
جلد 7 شماره 1 صفحات 54-41 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shervani Tabar F, Nejad Ebrahimi A, Chenaghlou M R. The Structural System of Karbandi: Definition, Formation and Influential Factors. KCR 2024; 7 (1) :41-54
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-189-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-189-fa.html
شِروانیتبار فاطمه، نژادابراهیمی احد، چناقلو محمدرضا. نیارش کاربندی: تعریف، شکلگیری و مؤلفههای تأثیرگذار بر آن. دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1403; 7 (1) :41-54
عضو هیئت علمی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. & عضو هیئت علمی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
چکیده: (1893 مشاهده)
کاربندی، یک عنصر طاقی برای پوشش سقف با ظرفیت بالای عملکردی و فرمی و کارکرد سازهای و تزئینی، متعلق به معماری تاریخی ایران است. این عنصر تزیینی در طول مدت رواج خود تغییراتی داشته است که موجب شکلگیری انواع مختلف از آن با ویژگیهای گوناگون شده است. از این رو، هدف از این تحقیق دستیابی به پاسخ این سؤالات است که روند شکلگیری کاربندی چه مسیری را طی کرده است؟ و مؤلفههای مؤثر بر کاربندی در این مسیر و در ادامه تبدیل آن به انواع موجود، چه بوده است؟ در این تحقیق کیفی، اطلاعات به روش میدانی و کتابخانهای جمعآوری و سپس تحلیل و بررسی شدهاند. در این راستا، ضمن اینکه روند تغییر تدریجی دستگاههای سازهای رایج در معماری تاریخی ایران به سمت ایجاد کاربندی، موردبررسی قرار گرفته است، مفهوم کاربندی نیز از دیدگاه پژوهشگران بررسیشده تا دقیقترین تعریف کاربندی ارایه شود. در ادامه مفاهیم مطرح در حوزه کاربندی بیان و دستهبندی خواهند شد. بررسیها نشان داد که کاربندی از باریکهی طاقهایی با هندسه وتری و هماهنگ ایجاد میشود و دارای هر دو نقش باربری و تزئینی است. هندسه وتری، اتصالات منظم و رویهم قرارگیری نقاط اصلی زمینه و کاربندی روی دایرهی مبنا، از خصوصیات اصلی کاربندی هستند. مؤلفههای ساختار کاربندی را میتوان ذیل دو بخش هندسه نظری و عملی بررسی نمود؛ باید دقت داشت که ارتباط این دو هندسه یک ارتباط تعاملی و دوطرفه است که دارای مؤلفههای مشترک نیز هستند. هر یک از این مؤلفهها بر روند شکلگیری این عنصر طاقی تأثیر داشته و نیز در این روند، خود دچار تغییر شدهاند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
کاربرد علوم، فناوریها، تجهیزات، مواد و روشهای نوین
دریافت: 1402/11/7 | پذیرش: 1403/2/25 | انتشار: 1403/3/31
دریافت: 1402/11/7 | پذیرش: 1403/2/25 | انتشار: 1403/3/31
فهرست منابع
1. [آیینهچی، شهرزاد؛ و حسینیفوجردی، سیدمحسن. (1390). «بازبینی و بررسی پوشش تیمچه امیر جنوبی در بازار تبریز». فصلنامه اثر، (53): 14-5].
2. [آیینهچی، شهرزاد؛ و ولیبیگ، نیما. (1400). «تحلیل معماری و فرآیند ساخت کاربندیهای ویژه تیمچههای بازار تاریخی تبریز». پژوهه باستانسنجی، 6(2): 89-73].
3. [امیرعشایری، سواره؛ بلیلان اصل، لیدا؛ ستارزاده، داریوش؛ و حبیب، فرح. (1401). «واکاوی نقش هندسه معقول و محسوس در معماری گنبد سلطانیه». نشریه مطالعات هنر اسلامی، 19(45): 49-27].
4. [امجدمحمدی، امیر. (1396). «پژوهشی در هندسه کاربندیهای بازار تاریخی تبریز برای کاربست در طراحی سطوح آزاد». پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر اسلامی تبریز].
5. [بزرگمهری، زهره؛ و پیرنیا، کریم. (1385). هندسه در معماری. چاپ اول، سبحان نور و سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران.].
6. [فرامرزی، سینا؛ و تهرانی، فرهاد. (1401). «ویژگیهای هندسی و سازهای در کاربندیهای دوره قاجار نور». گلستان هنر، 7 (2): 48-60].
7. [گودرزیسروش، خلیل؛ و پیرنیا، کریم. (1394). گرهسازی و کاربندی. تهران: دانشگاه پیامنور.].
8. [لیلیان، محمدرضا. (1390). «چگونگی تعاملات فضای معماری و سازه در کاربندیهای با نقش سازهای در بازار تبریز». فصلنامه اثر، (53): 126-111].
9. [مکینژاد، مهدی. (1385). گزیده آثار استاد اصغر شعرباف: گره و کاربندی. تهران: موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار متین].
10. [معماریان، غلامحسین. (1367). نیارش سازههای طاقی در معماری اسلامی ایران. تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه علم و صنعت].
11. [محدثخراسانی، علی؛ هورفر، حمید؛ و گودرزی، مرجان. (1390). «درآمدی بر هندسه معماری». چهلو ششمین کنفرانس ریاضی ایران، یزد].
12. [محمدیانمنصور، صاحب؛ و فرامرزی، سینا. (1390). «گونهشناسی و تدوین ساختارهندسی کاربندی در معماری ایران.» نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی (48): 109-97.].
13. [معتمدیشفیق، شیوا؛ و ذوالفقارزاده، حسن. (1394). «بررسی جایگاه نیارش در معماری گذشته و معاصر ایران.» اولین کنفرانس تخصصی معماری و شهرسازی ایران، موسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی، شیراز.].
14. [نظری، سهیل؛ مظاهریان، حامد؛ معماریان، غلامحسین؛ و کاظمپور، حمیدرضا. (1396). «گونهشناسی و تحلیل هندسی و سازهای یزدی بندی در معماری ایران.» نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 22(1): 64-53.].
15. [نژادابراهیمی، احمد؛ شهبازی، یاسر؛ و امجدمحمدی، امیر. (1396). «گونهشناسی ساختاری کاربندی و رسمیبندی در معماری ایران برمبنای ساختگاه و کاربست.» فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 3(4): 25-41.].
16. [نیستانی، جواد؛ و رحیمیان، فرشاد. (1396). گنبد و چپیره در معماری اسلامی ایران(از آغاز قرن پنجم تا پایان قرن نهم هجری): نظریهها، رویکردها و سبکها. تهران: آرمانشهر.].
17. [پیرنیا، محمدکریم. (1394). سبکشناسی معماری ایرانی. تهران: سروش.].
18. [پورنادری، حسین. (1379). شعرباف و آثارش، جلد دوم گره و کاربندی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.].
19. [رئیسزاده، مهناز؛ و مفید، حسین. (1374). احیای هنرهای ازیادرفته و معماری سنتی در ایران به روایت استاد حسین لُرزاده. تهران: مولی.].
20. [رئیسی، مهدی؛ بمانیان، محمدرضا؛ و تهرانی، فرهاد. (1392). «بازنگری در مفهوم هندسه کاربندی برمبنای هندسه نظری، عملی و نقش ساختمانی.» نشریه مرمت و معماری ایران 3(5): 54-33].
21. [صلواتی، عباس. (1393). «بررسی روشها و جزییات پوششهای کاربندی با تاکید برباریکه طاقهای باربر در برخی از نمونههای معاصر و تاریخی.» فصلنامه اثر (62): 68-53].
22. [سالوادوری، ماریو. (1374). سازه در معماری. ترجمه محمود گلابچی، تهران: دانشگاه تهران.].
23. [شعرباف، اصغر. (1385). گره و کاربندی. تهران: سبحان نور.].
24. [تهرانی، فرهاد. (1390). «نگرشی دوباره برکاربندی و معرفی کاربندی ویژه در بازار تبریز.» فصلنامه اثر (53): 85-96].
25. [وفایی، سمانه؛ و فربود، فریناز. (1390). «جایگاه عناصر تزئینی تیمچه بزرگ بازار قم در عصر قاجار.» نشریه کتاب ماه هنر (161): 50-59].
26. [ضیاءآبادی، آرش. (1387). «کاربندی خاستگاه سازههای فضاکار.» فصلنامه اثر (46): 33-54].
27. [زمرشیدی، حسین. (1377). معماری ایران-مصالحشناسی سنتی. تهران: زمرد.].
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |