fa jalali 1401 11 1 gregorian 2023 2 1 43 4 online 1 fulltext

fa گونه‌شناسی کاروان‌سراهای مسیر تهران- انزلی در دوره قاجار (با تکیه ‌بر اسناد و بررسی باستان‌شناسی) در دوره قاجار مناسبات میان ایران و کشورهای اروپایی رو به گسترش نهاد. از آنجا ‌که بزرگراه تجاری-سیاسی از سوی پایتخت دولت قاجار در تهران به بندرانزلی در مرز شمالی، معبری راهبردی در شبکۀ ارتباطی ایران با روسیه و اروپا به ‌حساب می‌آمد، ایجاد تحولات اساسی در اجرای عملیات راه‌سازی، اعم از تعمیر، توسعه، تأسیس و تجهیز اماکن بین‌راهی ضروری بوده است. در این میان قدیمی‌ترین و مهم‌ترین مکان خدماتی برای مسافران، کاروان‌سراها بوده‌اند. کاروان‌سراهای این مسیر، در آن بازۀ زمانی علاوه بر عملکردهای گذشته مبنی بر رونق امور اقتصادی و پیشبرد تبادلات فرهنگی، در روابط برون‌مرزی ایران نقش مؤثری ایفا نموده‌اند. هدف اصلی این پژوهش، گونه‌شناسی معماری، تأثیر نقش شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی در روند شکل‌گیری معماری کاروان‌سراهای مسیر تهران-انزلی است. یافته‌ها براساس منابع کتابخانه‌ای و روش بررسی میدانی (باستان‌شناسی) جمع‌آوری‌ شده و مورد پژوهش قرار گرفته است. شیوۀ تجزیه ‌و تحلیل اطلاعات از نوع کیفی بوده است. نتایج حاصل از داده‌ها نشان می‌دهد، بیشترین تعداد کاروان‌سراها به لحاظ گونه‌شناسی، برون‌شهری بودند. تنوع شرایط اقلیمی مسیر با فرم و ویژگی‌های معماری کاروان‌سراها انطباق نداشته است. با آنکه مکان‌گزینی متفاوت جغرافیایی، سبب تفاوت‌های جزئی در عناصر معماری تعدادی از آنها شده است، تمامی این‌گونه از کاروان‌سراها به تبعیت از الگوی مشابه معماری کاروان‌سراهای چهارایوانی-حیاط‌دار دوره صفویه ساخته شده‌اند. تعداد اندکی از سایر کاروان‌سراها، از گونۀ درون‌شهری بودند. ساختار و فرم معماری آنها، منطبق با جغرافیا و اقلیم مناطقی بود که در آن قرار داشتند. During the Qajar period, relations between Iran and Europe expanded. Since the commercial and political highway, from the capital of the Qajar state in Tehran to Bandar Anzali on the northern border, was considered a strategic passage in the communication network of Iran with Russia and Europe. It was necessary to make fundamental changes in the field of road construction, repair, development and establishment of inter-road places. Among them, the oldest and most important service places were caravanserais. The caravanserais of this route, in addition to their functions of economic prosperity and cultural exchange, also played an effective role in Iran's foreign relations. The main purpose of this research is the typology of architecture, the influence of the role of climate and geographical location in the architectural formation process of these caravanserais. The findings have been collected and researched based on library sources and field investigation method. The method of data analysis was qualitative.The results show that the largest number of caravanserais were outside the city. The variety of climatic conditions in this route has not been adapted to the architectural form of caravanserais. Although the different geographical location has caused minor differences in the architectural elements of some of them, all these types were built similar to the architecture of four-evans caravanserais with courtyards of the Safavid period. A small number of other caravanserais were of the inner-city type. And their architectural form was in accordance with the geography and climate of the regions where they were located. Caravanserai, Route, Tehran, Anzali, Qajar کاروان‌سراها, مسیر, تهران, انزلی, قاجار 610 629 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3196-1&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/17 1401/3/27 2022/11/2 1401/8/11 Fatemeh Abedi PhD Student in Archeology, Department of Archeology, Faculty of Humanities and Social Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran فاطمه عابدی fsp.abedi@gmail.com No دانشجوی دکتری باستان‌ شناسی، گروه باستان‌ شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ahmad Chaichi Amirkhiz Assistant Professor, Department of Archeology, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism, Tehran, Iran احمد چایچی امیرخیز chaychi1392@gmail.com Yes استادیار، گروه باستان‌ شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران Kamal Aldin Niknami Professor, Department of Archeology, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran کمال‌الدین نیکنامی kniknami@ut.ac.ir No استاد، گروه باستان‌ شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Hayedeh Khamseh Associate Professor, Department of History and Archeology, Faculty of Humanities and Social Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran هائیده خمسه khamseh72@yahoo.com No دانشیار، گروه تاریخ و باستان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

fa مقایسه تحلیلی معماری مکشوفه از غار اسپهبد خورشید شهرستان سوادکوه با دیگر آثار معماری به دست آمده از دوره ساسانی غار اسپهبد خورشید یکی از بزرگ‌ترین طاق‌های طبیعی دنیا محسوب می‌شود که دارای آثار شگفت‌انگیزی از معماری اواخر دوره ساسانی است. در داخل این طاق با آثار معماری دوره ساسانی مواجه می‌شویم که از لاشه سنگ و ملاط ساروج ساخته شده است. هدف از این پژوهش، مطالعه آثار معماری این محوطه و مقایسه آن با دیگر آثار معماری دوره ساسانی در دیگر نقاط ایران است. پرسش مطرح‌ شده در این پژوهش این است که چه شباهت‌هایی بین آثار معماری به‌ دست‌ آمده از غار اسپهبد خورشید با دیگر آثار معماری مکشوفه از دوره ساسانی وجود دارد. فرضیه پژوهشی حاضر در پاسخ به این سؤال این است که استفاده از مصالح لاشه سنگ و ملاط ساروج، راهروهای طویل، طاق‌های گهواره‌ای و طاق‌های هلالی در غار اسپهبد خورشید نشان‌دهنده شباهت زیاد این بنا با آثار معماری دوره ساسانی است. در این تحقیق با استفاده از بررسی میدانی و مستندسازی آثار معماری مکشوفه از غار اسپهبد خورشید، به بررسی آثار معماری این غار پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهد که آثار معماری این غار به لحاظ نوع مصالح و نوع پلان شباهت زیادی به دیگر آثار معماری دوره ساسانی در دیگر نقاط ایران دارد؛ بنابراین می‌توان گفت آثار معماری مکشوفه از غار اسپهبد خورشید یکی از منحصرترین آثار معماری اواخر دوره ساسانی است که در منطقه مازندران کشف گردیده و به لحاظ نوع معماری، قدمت تاریخی و ارتفاع قلعه دارای اهمیت زیادی است. Espahbad Khorshid cave is one of the giant natural arches in the world, which has a fantastic architecture of the late Sassanid Age. Inside this arch, we encounter architectural works of the Sassanid Age, built of stone rubble and Saroj mortar. The purpose of this research is to study the architectural works of this site and compare them with other architectural works of the Sassanid Age in other parts of Iran. The question of this research is, what are the similarities between architectural works discovered in Espahbad Khorshid cave and other architectural works from the Sassanid Age? The research hypothesis in answering this question is the use of stone rubble, Saroj mortar, rocking arches, and crescent arches in Espahbad Khorshid cave shows the significant similarity of this architecture with Sassanid Age architecture. This research uses fieldwork and documentation of architectural works discovered in Espahbad Khorshid cave. The results show that the architecture in this cave is significantly similar to the architectural works of the Sassanid Age in other parts of Iran. One of them is Dokhtar castle in Firuzabad, Fars province. Therefore, we can say the architectural works discovered from the Espahbad Khorshid cave are one of the unique architectures of the late Sassanid Age found in the Mazandaran region, and in terms of architecture, historical Age, and height of the castle has significant importance. Espahbad Khorshid, Bavandian, Architecture, Sassanid, Castle غار اسپهبد خورشید, آل باوندیان, معماری, ساسانی, قلعه 630 643 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3191-11&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/4 1401/6/13 2022/11/22022/11/7 1401/8/16 Atefeh Rasouli Ph. D, Department of Archeology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran عاطفه رسولی atefeh.rasouli110@gmail.com Yes دکتری، گروه باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Meysam Miri Ahoodashti Ph. D, Department of Archeology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran میثم میری آهو دشتی Ahoodashti_110@yahoo.com No دکتری، گروه باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

fa مطالعه تطبیقی دوگانگی‌ مفاهیم و مضامین نقاشی دیواری‌های خانه شهشهانی در اصفهان دوران قاجاریان از شگفت‌انگیزترین دوره‌های تحول در هنر ایران است؛ زیرا ارتباط با غرب، ویژگی‌های خاصی به جامعه داد. قاجاریه به‌ واسطه ارتباطات با دنیای خارج، دستخوش تحول شده بود که جریان هنر از این تأثیرات بی‌بهره نماند؛ تقویت روابط با غرب، موجب ظهور برخی آثار هنری شد. نقاشی دیواری از هنرهایی است که در این دوران از مضامین غربی تأثیر پذیرفت و به اوج رسید. خانه شهشهانی در اصفهان، بنایی با نقاشی دیواری‌های چشمگیر است. با توجه به این موضوع و با هدف بررسی دلیل شکل‌گیری نقوش در خانه شهشهانی، پژوهش حاضر از نوع تفسیری- تاریخی، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، اسنادی و بررسی میدانی به ارائه نتایج می‌پردازد. در این راستا، پس از مطالعه ساختار جامعه ایرانی قاجار، به مدد نقاشی دیواری‌های خانه شهشهانی، به بررسی تحولات قاجار پرداخته ‌شده ‌است که پرسش‌های پژوهش بدین شرح است: تغییر و تحولات اجتماعی دوره قاجار چگونه نمودی بر نقاشی‌های دیواری خانه شهشهانی دارد؟ تصاویر در خانه شهشهانی، به چه دلیلی دارای دو مفهوم متفاوت در مضامین و مفاهیم نقاشی‌های موجود در آن است؟ از این‌ رو، مضامین نقاشی دیواری‌ها در دو طرح کلی، به چهار گروه تقسیم شد که پس از بررسی‌شان می‌توان نتیجه گرفت چگونه حکایت‌کننده تغییرات در ساختار جامعه ایرانی هستند. این تصاویر نشان‌دهنده تأثیرپذیری سنت‌های ایرانی از شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است که تنها در ظاهر نمود دارند و همچون تصوری از اروپا که مکانی رؤیایی برای ایرانیان بود، به شکل تغییر در پوشش و رفتارها حتی در نقوش اساطیری به تقلید از اروپاییان در کنار فرهنگ ایرانی صورت پذیرفت. Qajar period is one of the most amazing periods in the Iranian art. Because the relationship with West gave special features to the society. Qajar was transformed by new connections with outside world, and the flow of art also benefited from these influences; strengthening relations with West facilitated the appearance of some works of art. Mural painting is one of the arts that was influenced by western themes, and reached its peak. With regard to this issue and to aim of investigating the reason for the formation of designs in Shahshahani House, the present study is of interpretive-historical type, using library studies, documents and field studies to present the results. So, after studying the Iranian society of that time, the article has investigated the developments of that period with helping the mural paintings of the Shahshahani House, and the questions are: How do the social changes of Qajar have an effect on the mural paintings of Shahshahani House? And why do the pictures in Shahshahani House have two different concepts in themes? Therefore, the themes of the mural paintings were divided in, two general designs and four groups. After examining, we can conclude how they tell the changes in the Iranian society. These images show the influence of Iranian traditions from political, social and cultural conditions, which are only visible and as an image of Europe, in the form of changes in clothing and behaviors even in mythological motifs to imitate Europeans in Beside Iranian culture, it has been done. Duality, Meanings and Themes, Mural Paintings, Shahshahani House, Isfahan دوگانگی, مفاهیم و مضامین, نقاشی دیواری, خانه شهشهانی, اصفهان 644 661 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3250-1&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/25 1401/4/4 2022/11/22022/11/72022/11/19 1401/8/28 Samin Torkaman PhD Candidate, Department of Architecture, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran ثمین ترکمن S.Torkaman@qiau.ac.ir 0000000299420632 No پژوهشگر دکتری تخصصی، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران Jamaleddin Soheili Associate Professor, Department of Architecture, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran جمال الدین سهیلی soheili@qiau.ac.ir 0000000226458912 Yes دانشیار، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

fa بررسی بناهای آرامگاهی استان آذربایجان غربی آرامگاه را می‌توان بعد از مساجد از متداول‌ترین بناهای معماری اسلامی ایران به شمار آورد. با عنایت به کثرت تعداد آرامگاه‌ها، تاکنون پژوهش‌های متعددی در این خصوص انجام یافته است. در این پژوهش‌ها به پیشینه آرامگاه‌سازی در ایران و گونه‌های بناهای آرامگاهی پرداخته‌اند و به‌طور اعم و متفق‌ القول بناهای آرامگاهی ایران را به دو گونه برج مقبره و مقابر با پلان مربع گنبدپوش تقسیم نموده‌اند. پژوهش حاضر به بررسی بناهای آرامگاهی آذربایجان غربی پرداخته و پس از نگاهی اجمالی به سوابق پژوهش‌های فوق در گام اول اقدام به شناسایی بناهای آرامگاهی محدوده مورد مطالعه کرده و سپس ۱۵ مورد از آنها که به لحاظ کالبد، وضع موجود، ماهیت آرامگاه‌ بودن و پیشینه تاریخی واجد شرایط بودند، برای بررسی انتخاب شدند. در روند بررسی پس از شناخت و معرفی هر نمونه موردی و تکمیل مستندات، همه نمونه‌ها به لحاظ پیشینه، الگوی معماری و سایر ویژگی‌ها مقایسه شدند و نهایتاً همانند بناهای آرامگاهی دوران اسلامی ایران در دو دسته برج مقبره و الگوی چهارگوش گنبدپوش جای گرفتند. در نمونه‌های بررسی‌ شده الگوی برج مقبره در بازه تاریخی سلجوقی تا تیموری و الگوی چهارگوش گنبدپوش در دوره صفوی تا قاجار شکل گرفته است. After mosques, the tomb can be considered as one of the most common Islamic architectural buildings in Iran. Due to the large number of tombs, many researches have been done in this regard. In these researches, they have discussed the history of tomb building in Iran and different types of tomb buildings, and they have generally and unanimously divided Iran's tomb buildings into two types, tower tombs and tombs with a square dome plan. The present research examines the tomb buildings of West Azerbaijan province and after a brief look at the records of the above-mentioned researches, in the first step, it identifies the tomb buildings in the studied area and then 15 of them, which are tombs in terms of body, existing condition, nature and historical background, were eligible, have been selected for review. In the review process, after recognizing and introducing each case sample and completing the documentation, all samples are compared in terms of background, architectural pattern and other characteristics, and finally, like the tomb buildings of the Islamic era of Iran, they are divided into two categories; the mausoleum tower and the square domed pattern are placed. In the examined samples, the tomb tower pattern was formed in the historical range from Seljuk to Timurid period and the domed square pattern was formed from Safavid to Qajar period. Mausoleum, Tomb, Imamzadeh, Monument, West Azerbaijan آرامگاه, مقبره, بقعه, امامزاده, آذربایجان غربی 662 677 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3265-1&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/17 1401/4/26 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/30 1401/6/8 Nadereh Shojadel Research center for historical buildings and cities, Cultural Heritage and tourism Research Institute, Tehran, Iran نادره شجاع دل n.shojadel@gmail.com Yes پژوهشکده ابنیه و بافت های تاریخی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران

fa میراث جهانی لیورپول، مانع یا محرکی برای توسعه؟ جهانی‌ شدن میراث‌ فرهنگی و درنوردیدن مرزهای ملی، در هر کشوری از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که ضمن تمایزجویی فرهنگی در جهان، فرصت‌هایی برای توسعه نیز پیش‌روی آنها قرار می‌دهد. تجربه لیورپول اما زاویه دیگری از خوانش دولت-ملت‌ها در نسبتشان با میراث ‌جهانی را روایت می‌کند؛ تجربه‌ای که با اولویت قائل‌شدن برای امر توسعه، میراث ‌جهانی شهر را در محاق قرار می‌دهد. واکاوی و شناسایی نکات و مسائلی که در برساخت این تجربه نقش داشته، معطوف به این پرسش که «چرا در لیورپول منافع توسعه به حفاظت از میراث ‌جهانی شهر ارجح دانسته می‌شود؟» هدفی است که از طریق مطالعه‌ای اسنادی- تاریخی و متکی بر تحلیل محتوا، در این مقاله دنبال شده ‌است. نتیجه مطالعه نشان می‌دهد بروز این تعارض و گذر از میراث‌ جهانی به نفع اهداف توسعه، نخست متأثر از گفتمان نظری حاکم در سطح ملی و محلی است؛ گفتمانی با بن‌مایه‌های توسعه که در رویکرد مدیریتی و نظارتی و ویژگی محتوایی اسناد هدایت و نظام برنامه‌ریزی نیز رخنه کرده ‌است و در وهله بعد، تحت تأثیر ضعف رویه‌ای و محتوایی نهاد حفاظت در سطح بین‌المللی است. بر این اساس، تعدیل و تغییر گفتمانی از گفتمان صرف توسعه به گفتمان حفاظت ‌و توسعه توأمان در سطح ملی و محلی و اتخاذ رویکرد و نگرش مثبت و متعهدانه در ارتباط با میراث ‌جهانی و اصول یونسکو از سوی دول عضو، در کنار ارتقای جایگاه نهادی یونسکو و ویژگی‌های کاربردی اسناد تولیدی آن، راهکارهایی است که به حمایت جامع‌تری از میراث ‌فرهنگی و طبیعی بشر و جلوگیری از بروز چنین تجاربی منتج خواهد شد. World heritage is crucial importance to societies and the great potential to contribute to Development goals. Liverpool's experience, however, sheds light on other aspects of nation-states encounter with cultural heritage. This reflects conservation should be the catalyst for development, not an obstacle. According to this, main Question is, "why in Liverpool, the benefits of development are considered preferable to the protection of the world heritage of the city?”. To answer this question, research methods is Historical study by focusing on national and academic document that published in the research scope and data analyzing accomplished based on content analysis. The result of the study shows that the emergence of this conflict between Conservation and Development is firstly affected by the prevailing theoretical discourse at the national and local level; a discourse with the foundations of growth, which has penetrated into the managerial and supervisory approach and the content characteristics of the managing documents and the planning system. Second, it is influenced by the procedural and substantive weakness of the UNESCO. Based on this, changing the discourse from the mere development to the synchronicity of conservation and development at the national and local level, and adopting a positive attitude and committed approach in relation to the world heritage and UNESCO principles by the member states, along with improving the institutional status UNESCO and executive usability of its production documents are solutions that will lead to a more comprehensive support of the cultural and natural heritage and prevent such experiences. World Heritage, Development, Liverpool, UNESCO, Historical Urban Landscape میراث ‌جهانی, توسعه, لیورپول, یونسکو, منظر شهری تاریخی 678 698 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2609-5&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/172022/07/26 1401/5/4 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/302022/12/6 1401/9/15 Amir Mohammad Moazezi Mehr-e-terran Assistant Professor, Department of Conservation of Architectural Heritage, Imam Khomeini International University, Ghazvin, Iran امیرمحمد معززی مهرطهران a.moazezi@yahoo.com Yes استادیار، گروه مرمت و احیای بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران mitra arianfar Undergraduate Student, Department of Conservation of Architectural Heritage, Imam Khomeini International University, Ghazvin, Iran میترا آریان فر mitra.arianfar@hotmail.com No کارشناس مرمت بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

fa دژ سمیران پایتخت حکمرانان محلی دیلمیان در طارم (آل مسافر۳۳۰ ه .ق) مسافریان، آل مسافر، کنگریان یا سلاریان خاندانی محلی بودند که از اوایل قرن چهارم تا اواخر قرن پنجم هجری قمری بر منطقه طارم بخشی از محدوده جغرافیایی رشته‌ کوه البرز در دیلم فرمانروایی داشته‌اند. متون تاریخی آغاز حکومت این خاندان را هم‌ زمان با غلبه بر دژ سمیران و تسلط طارم عنوان می‌دارند. همچنین این اسناد حاکی از آن‌اند که رودبار و طارم دو مرکز مهم دیلم و نیز محل استقرار حکام منطقه محسوب می‌شده‌اند. گروهی از این خاندان بر بخش‌هایی از آذربایجان، استان زنجان، ابهر و سهرورد نیز تسلط یافتند. آل مسافر با تمایل به اسماعیلیان وجوه مشخصه‌ای از مقاومت در برابر سایر قدرت‌های محلی و حکومت‌های مرتبط با منطقه در قلمرو خلافت عباسی را نشان دادند. دژ سمیران که تحت عنوان دژ پادشاه دیلم خوانده می‌شده است، در واقع پایگاه این حکومت محلی به شمار می‌رفته است. این دژ به‌ نوعی یک پایگاه نظامی به شمار می‌رفته است. طارم نیز یک مرکز مهم سیاسی و امیرنشین در دوره دیلمیان شناخته می‌شود؛ لذا با توجه به اهمیت موضوع و نیز حضور خاندان آل مسافر در این منطقه، پژوهش حاضر تلاش دارد با هدف معرفی نقش سیاسی دژ سمیران، دلایل و علل انتخاب منطقه طارم از سوی مسافریان، به‌منزله پایگاهی مهم را مورد تحلیل قرار دهد. Masafaris, Al-Masafaris, Kangaris or Selaris were local families who ruled Tarem region, a part of the Alborz mountain range in Dilam, from the beginning of the 4th century to the end of the 5th century AH. The historical texts mention the beginning of the rule of this dynasty at the same time as the conquest of the Samiran fortress and the domination of Tarem.Also, these documents indicate that Rudbar and Tarem were considered two important centers of Dilam and also the residence of the rulers of the region. A group of this family also dominated parts of Azerbaijan, Zanjan, Abhar and Sohraward provinces. Al-Musafir, with their inclination towards the Ismailis, showed characteristic features of resistance against other local powers and governments related to the region in the territory of the Abbasid Caliphate. Dej Samiran, which is known as the fortress of the King of Dilam, is actually the base of this local government. This fort is a kind of military base. Tarem is also known as an important political center and emir seat during the Delamian period. Therefore, considering the importance of the issue and the presence of the Al-Masafir family in this area, the present study tries to introduce the political role of Samiran citadel, the reasons and reasons for choosing the Tarem region by the travelers, as an important base. Dilmian, Al-masafir, Samiran Citadel, Alborz mountains, Tarem شوادان, دیلمیان, آل مسافر, دژ سمیران, رشته‌کوه البرز, طارم 700 710 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3324-1&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/172022/07/262022/11/30 1401/9/9 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/302022/12/62022/12/20 1401/9/29 Arash Ziaabadi Member of the academic staff of the Research Institute of Buildings and Cultural and Historical Textures, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism,Tehran, Iran آرش ضیاءآبادی arash.arch@yahoo.com 000000020156644x Yes عضو هیئت‌علمی، پژوهشکده ابنیه و بافت‌های فرهنگی و تاریخی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران

fa تحلیلی بر گونه‌ شناسی سفالینه‌های عصر آهن و اشکانی محوطه- قلعه قره‌حسنلو، نمین قره‌حسنلو از جمله محوطه‌ای است که به‌واسطه قرارگیری در میانه دشت اردبیل، از اهمیت زیادی در مطالعات باستان‌شناسی منطقه برخوردار است. ضمن کاوش باستان‌شناسی در این محوطه، نمونه‌های متنوعی از یافته‌های سفالی به دست آمده که تاکنون پژوهشی در ارتباط با آنها صورت نگرفته است. در این راستا، پژوهش پیش‌ رو براساس مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی، در پی آن است تا از طریق مطالعه سفالینه‌های حاصل از نتایج کاوش قره‌حسنلو و مقایسه تطبیقی آنها با دیگر نقاط، به معرفی، گونه‌شناسی و گاه‌نگاری نسبی سفال‌های شاخص محوطه مذکور بپردازد. سؤال اصلی این پژوهش بدین‌صورت مطرح می‌گردد که با توجه به تنوع گونه‌های سفالی و تطبیق آنها با محوطه‌های دیگر، گاه‌نگاری سفال‌های این محوطه به کدام دوره می‌رسد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد سفال‌های آن شامل انواع کاسه، کوزه، سبو، دیگ و خمره بوده که در زمره سفالینه‌های آهن I و II و دوران تاریخی (اشکانی) قرار دارند. سفال‌های این محوطه دارای گونه‌های مشابهی با سایر محوطه‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای از جمله حوزه شمال و شمال غرب ایران هستند. در نهایت با توجه به سایر داده‌های فرهنگی به‌ دست‌آمده، می‌توان گاه‌نگاری نسبی محوطه را بدین شکل تفسیر نمود که این محوطه در طی عصر آهن I و II به احتمال برای نخستین بار مورد استقرار قرار گرفته و پس از یک دوره گپ زمانی، مردمان پارتی با بنا نهادن سکوی خشتی روی این تپه، این مکان را به محلی آیینی تبدیل نموده و به‌صورت موقت و در برخی از فصول، در این محوطه استقرار یافته‌اند. Qara-Hasanlu is an area that, due to its location in the middle of the Ardabil plain, is of great importance in the archaeological studies of the region. During the archeological exploration in this area, various examples of pottery finds were obtained, which have not been researched so far. Advanced research based on library and field studies; It seeks to introduce, typology and relative chronology of the pottery of the mentioned area through the study of pottery obtained from the results of Qara-Hasanlu excavation and their comparative comparison with other places. The main question of this research is posed as follows; According to the variety of pottery types and matching them with other areas, the chronology of the pottery of this area reaches which period? The research findings show that its pottery includes all kinds of bowls, jars, Cebu, pot and pot, which are among the pottery of Iron I and II and historical period (Ashkan). The pottery of this area has similar types with other regional and extra-regional areas, including the north and northwest of Iran. Finally, according to the other cultural data obtained, the relative chronology of the site can be interpreted in such a way that this site was probably settled for the first time during the Iron Age I and II and after a gap period. Once upon a time, Parthian people turned this place into a ritual place by building an adobe platform on this hill and settled in this area temporarily and in some seasons. Qara-Hasanlu Hill, Namin, Pottery, Iron Age, Parthian Era تپه قره‌حسنلو, نمین, سفال, عصر آهن, دوران اشکانی 712 734 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3303-1&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/172022/07/262022/11/302022/10/9 1401/7/17 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/302022/12/62022/12/202023/01/24 1401/11/4 Fariborz Tahmasbi PhD Student in Archeology, Department of Archeology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran فریبرز طهماسبی fariborz.tahmasebi@yahoo.com No دانشجوی دکتری باستان‌ شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Reza Rezaloo Professor, Faculty member of the Department of Archeology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran رضا رضالو r_rezaloo@uma.ac.ir Yes استاد، گروه باستان‌ شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Ardeshir Javanmardzadeh Associate Professor, Faculty member of the Department of Archeology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran اردشیر جوانمردزاده ajavanmard@uma.ac.ir No دانشیار، گروه باستان‌ شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Habib Shahbazi Shiran Associate Professor, Faculty member of the Department of Archeology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran حبیب شهبازی شیران habibshahbazi35@gmail.com No دانشیار، گروه باستان‌ شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

fa بررسی سنت ساختِ عمارت اربابیِ مزرعه قاضی‌بالا در قم مزارع مسکون به‌ عنوان یک مجتمع زیستی کوچک با عناصر وابسته‌ای چون عمارت اربابی توسط معماران محلی، طراحی ‌شده و سپس به‌ تدریج ساخته می‌شدند. به‌طور معمول معماری این عمارت‌ها به‌دلیل حضور ارباب و خانواده ایشان دارای تجمل بیشتری بود و از نظر مکان‌یابی در موقعیت بهتری نسبت به سایر عناصر قرار داشت. عمارت اربابی محمدحسین‌خان‌ خلج در مزرعه قاضی‌ بالا نیز یکی از دَه‌ها عمارت اربابی است که در مزارع اقلیم گرم‌ و خشک ایران شناسایی ‌شده و نیازمند بررسی کالبدی عمیق‌تری است. مسئله اصلی پژوهش، نیاز به شناخت بیشتر درباره معماری عمارت‌های اربابی متعلق به مزارع مسکون ایران است. بر این اساس دو پرسش اصلی با هدف معرفی یک عمارت اربابی دوره قاجار در بطن مزرعه قاضی‌ بالا مطرح می‌شود: ۱. عمارت اربابی محمدحسین‌خان‌خَلَج دارای چه ویژگی‌های کالبدی است؟ ۲. نوع مالکیت عمارت چه تأثیری در پیدایش آن ویژگی‌ها داشته است؟ در این مقاله و با توجه به ماهیت تاریخی موضوع، از رهیافت تفسیری و روش تفسیری- تاریخی استفاده می‌گردد. منابع مهمی چون اسناد تاریخی معتبر، تصاویر قدیمی مالکان و مصاحبه با بازماندگان در کنار مطالعات وسیع میدانی توانسته است به شناخت این موضوع کمک کند. این تحقیق با بررسی ویژگی‌های شکلی و محتوایی عمارت به این نتیجه رسیده است که معیارهایی چون آسایش، استحکام، تفرج و تجمل می‌توانند به‌عنوان اصول کلی در سنت ساخت عمارت اربابی محمدحسین‌خان‌ خَلَج قابل‌فهم و بازخوانی باشند. Residential farmsteads as small biological complexes with dependent elements such as; manors were designed by local architects and then gradually built. Because of the presence of the landlord and his family, the architecture of these buildings was usually more luxurious, and it was in a better location than other elements. The manor of Mohammad Hossein Khan Khalaj in Qazibala farmstead is also one of the dozens of manors that have been identified in the fields of the hot and dry climate of Iran and needs a deeper physical investigation. The moot point of the research is the need to know more about the architecture of manorial buildings belonging to residential farmsteads in Iran. Based on this, two main questions are raised with the aim of introducing a Qajar period manor in the heart of Qazibala farmstead: 1. what are the physical characteristics of the manor of Mohammad Hossein Khan Khalaj? 2 What impact has the manor's ownership had on physical characteristics? In this article, considering the historical nature of the subject, the interpretive approach and historical interpretive method are used. Authentic historical documents, old photographs of owners, interviews with survivors, and extensive field studies have all contributed to a better understanding of this issue. This research has come to the conclusion that criteria such as; comfort, strength, entertainment and luxury can be understood and read as general principles in the tradition of building the manor of Mohammad Hossein Khan Khalaj. Farmstead, Manor, Agricultural Heritage, Khalaj, Qazibala مزرعه مسکون, عمارت اربابی, میراث کشاورزی, خَلَج, قاضی‌بالا 736 755 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3041-3&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/172022/07/262022/11/302022/10/92022/09/28 1401/7/6 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/302022/12/62022/12/202023/01/242023/01/30 1401/11/10 Hosein Raie Assistant Professor, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran حسین راعی hoseinraie@iust.ac.ir Yes استادیار، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Mohsen Biglari Researcher, Qom, Iran محسن بیگلری mohsenbiglari1@gmail.com No پژوهشگر، قم، ایران

fa نماد پردازی نگاره گاو بر مهرهای ساسانی (با معرفی سه مهر از موزه بوعلی همدان) مهرها از مهم‌ترین منابع در واکاوی تاریخ هر دوره هستند. بررسی و مطالعه روشمند این آثار، اطلاعات ارزشمندی را درباره مسائل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دوره‌های مختلف تاریخی در اختیار ما قرار می‌دهند. نقوش روی مهرها افزون بر انتقال جنبه‌های زیبایی بصری به بیننده، اندیشه، باور و نگرش سازندگان آنها را نیز منتقل می‌کنند. هنرمندان مهرساز ساسانی توجه ویژه‌ای به نقوش حیوانی داشتند. در این میان ویژگی‌های خاص گاو، به‌عنوان پنجمین آفریده در اسطوره آفرینش اورمزد، از لحاظ اقتصادی و ارتباط آن با بن‌مایه‌های اساطیری و دینی باعث شده است که این جانور در مرکز توجه هنرمندان مهرساز و دارندگان مهرهای ساسانی قرار بگیرد؛ به‌طوری‌که بازتاب آن را می‌توان در فراوانی مهرها و اثر مهرهای منقوش به نقش گاو در دوره ساسانی مشاهده کرد. در این پژوهش، نویسندگان پس از نگاهی اجمالی به نقش‌ مایه گاو در اساطیر و متون باستانی ایران به بررسی آن بر مهرهای ساسانی، همچنین معرفی ۳ مهر منقوش به نقش گاو از موزه بوعلی سینا پرداخته‌اند که کتیبه‌های آنها نخستین بار توسط نویسندگان این مقاله خوانده شده‌اند. در پایان نیز مسئله دارندگی و مالکیت این مهرها و مفهوم کتیبه‌های سه مورد معرفی‌شده با نقش گاو مورد بررسی قرار گرفته ‌است. این مقاله به روش اسنادی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و پژوهش میدانی تنظیم شده‌ است. Seals are important sources in the analysis of the history of each era. Methodological study of these works plays an important role in clarifying the political, social & economic issues of different historical periods. The motifs on the seals show the belief & attitude of the people of that time to the world around them. In addition to conveying aspects of visual beauty to the viewer, these motifs also convey the thoughts of its creators. Animal motifs have been more efficient & of great interest to Sassanid artists. Bull, as the fifth creature of Ohrmazd, from an economic, mythological & religious point of view, was the center of attention of Sassanid seal artists & owners. In this research, the authors, after taking a brief look at the role of the bull in the mythology & ancient texts of Iran, have examined it on Sassanid seals, & also introduced three inscribed seals with the motif of bulls from Bu- Ali Sina Museum which have been read by the authors of this article for the first time. At the end, the issue of possession & ownership of these seals & the concept of the inscriptions of the three seals have been examined. This article is prepared in a documentary method based on library studies & field research. Seal, Sassanid, Bull, Myth, Buali Museum مهر, ساسانی, گاو, اسطوره, موزه بوعلی 756 768 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2273-2&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/172022/07/262022/11/302022/10/92022/09/282022/10/15 1401/7/23 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/302022/12/62022/12/202023/01/242023/01/302023/02/7 1401/11/18 Fariba Sharifian Assistant Professor of Ancient Languages & Old Texts Department, Linguistic, Inscriptions & Texts Faculty, Cultural Heritage & Tourism Institute, Tehran, Iran فریبا شریفیان sushansfar@gmail.com 0000000238978122 Yes استادیار، گروه زبان های باستانی و متون کهن، پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه ها و متون، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران Katayoun Fekripour Associate Professor of Ancient Languages & Old Texts Department, Linguistic, Inscriptions & Texts Faculty, Cultural Heritage & Tourism Institute, Tehran, Iran کتایون فکری پور katayoun_fek@gmail.com No دانشیار، گروه زبان های باستانی و متون کهن، پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه ها و متون، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران

fa واکاوی اسناد مرتبط یک‌صد سال اخیر با هدف بررسی رابطه ارزش و حفاظت در حوزه میراث فرهنگی میراث فرهنگی به‌ منزله ردپای انسان در بستر تاریخ، دارای ارزش‌های متعددی است که این موضوع متناسب با مقتضیات جوامع و فرهنگ‌های مختلف قابل ‌بررسی و باز تعریف است. یکی از روش‌هایی که امکان ریشه‌یابی این مسئله را امکان‌پذیر می‌کند، بررسی نوع نگاه به موضوع میراث فرهنگی در بستر زمان است که در این میان مطالعه اسناد مرتبط با موضوع در کشور و مرور فرایند توجه به میراث فرهنگی، به‌خصوص گونه‌های ارزش میراث در ارتباط با رویکردهای حفاظتی مورد نظر این پژوهش است. در همین راستا با بهره‌گیری از چهار منابع مطالعاتی در کنار هم (برنامه‌های عمرانی و توسعه، قوانین و آیین‌ نامه‌ها، اساسنامه سازمان‌ها و نهادهای مداخله‌گر و مصاحبه با صاحب‌نظران حوزه نظریه و اجرا) به بررسی فرایند حفاظت از منابع میراث پرداخت ‌شده است. مطالعه همزمان هر چهار ابزار و منبع مطالعاتی در کنار هم و توجه به گونه‌های ارزش و رویکردهای حفاظتی متصورشده در هر سند و هم‌پوشانی تقویم زمانی این ابزارها و منابع مطالعاتی، از نوآوری‌های این پژوهش است. روش تحقیق با توجه به سؤالات پژوهش، کاربردی- عملی است. نحوه گردآوری اطلاعات نیز کتابخانه‌ای، اسنادی و مصاحبه است. مطالعات صورت‌گرفته بر روی اسناد مذکور نشان می‌دهد که در بیشتر اسناد مطالعاتی می‌توان شاهد فقدان توجه به مفهوم ارزش، خاصه ارزش‌های میراث فرهنگی و به‌تبع آن رویکردهای حفاظتی بر پایه ارزش بود. این موضوع منجر به بروز مشکلات بسیاری شده است که لازمه مرتفع‌ شدن معضلات، پیشگیری از وقوع دوباره آن، نیاز به مطالعه ارزش‌محور و ارائه قوانین ارزش مبنا در این حوزه را به منصه ظهور می‌رساند. Cultural heritage, as a trace of human throughout history, has several values that can be explored and redefined subject to the requirements of different societies and cultures. Lack of attention to the values have led to several problems in the preservation process. One possible way to investigate the roots of this problem is to examine the attitudes of various stakeholders towards cultural heritage from the past to the present. The focus of this study is on the study of related documents in the country, the pathology of attitudes towards cultural heritage, and, in particular, the relation between types of heritage values and preservation approaches. To this end, five research instruments were uses to investigate the pathology of the process of heritage resources conservation. Simultaneous study of these five sources and investigation of the types of values and protective approaches in each document and their possible temporal overlap are among innovations of this study. The research methodology was applied-practical based on research questions. Data collection was carried out using library-based and documentary techniques, as well as interview. Studies on the documents indicated that in most of the documents, we can see the lack of attention to the concept of cultural heritage values and, consequently, value-based preservation approaches. This has led to many problems the solution and prevention of which requires planning to carry out value-driven studies and adopt value-based rules in this area. Value, conservation, Documents, Pathology, Cultural Heritage ارزش, حفاظت, اسناد, آسیب‌شناسی, میراث فرهنگی 770 796 http://athar.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2587-5&slc_lang=fa&sid=2 2022/06/172022/09/42022/06/252022/07/172022/07/262022/11/302022/10/92022/09/282022/10/152022/07/1 1401/4/10 2022/11/22022/11/72022/11/192022/08/302022/12/62022/12/202023/01/242023/01/302023/02/72023/02/11 1401/11/22 Mozaffar Abbaszadeh Assistant Professor, Faculty of Architecture, Urbanism and Art, Urmia University, Urmia, Iran مظفر عباس زاده mo.abbaszadeh@urmia.ac.ir Yes استادیار، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Asghar Mohammadmoradi Professor, Faculty of Architecture and Urbanism, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran اصغر محمد مرادی m_moradi@iust.ac.ir No استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران Masoumeh Ayashm Assistant Professor, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran معصومه آیشم m.ayashm@tabriziau.ac.ir No استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران