«شبیه­ خوانی» از جمله میراث فرهنگی گرانقدری است که درباره‌ نسبت آن با نمایش، آیین و بازی بسیار سخن رفته است. شمار زیادی از پژوهشگران در این نظریه­ پردازی­ها، تعاریف ارائه شده در حوزه‌ آیین، بازی و به ویژه نمایش را فراگیر انگاشته و تفاوت­های فرهنگی ملت­ها را نادیده گرفته ­اند. نوشتار حاضر تلاشی در مسیر واکاوی نظرات ارائه شده با در نظر داشتن نگاه متفاوت فرهنگ شرق نسبت به فرهنگ غرب در مقوله‌های یاد شده است. بدین منظور؛ نخست مفاهیم نمایش، آیین و بازی بازخوانی شده اند. پس از بررسی و نقد مفهومی دیدگاه‌های شاخص در خصوص شبیه­ خوانی، تلاش شده تا روشن شود که شبیه‌خوانی به عنوان یک نمایش بومی با بازی همخوانی ندارد، اما از نظر کارکرد با آیین نسبتی نزدیک دارد و از جمله می‌توان به اجراهای نمایشی اشاره داشت که بهترین و موثرین بهره­گیری را از آیین کرده اند. همچنین شبیه‌خوانی توانسته است با به کار بستن عناصر نمایشی در چارچوب ارزش­های فرهنگی ایرانی، نظام نمایشی صحنه­ای یگانه­ای را شکل دهد.

• در ابیات شاهنامه، سه وجهِ ترس از مرگ، مرگ به عنوان یک واقعیّت، و نگاه فلسفی - اخلاقی به مرگ تجلّی یافته است که همه این نگرش‌ها با حکمت ایران باستان یا عقاید دوره اسلامی در ارتباط است.
• طرح مقوله مرگ در بسیاری از موارد با عقاید زروانی در ارتباط است؛ چرا که زروان و وجه مرگ‌آوری او و ارتباط زروان با زمان مرگ و اهریمنی بودن مرگ در برخی ابیات به روشنی نمایان است.
• در برخی موارد، از جمله در داستان سیاوش و کیخسرو، مرگ با آرکی‌تایپ ولادت مجدّد ارتباط می‌یابد که نمی‌توان آن را با مفهوم فرجام‌شناسی دوره قبل از اسلام یا دوره اسلامی مرتبط دانست؛ چرا که مفهوم نوزایی ناظر به زندگی و فرجام انسان ناظر به مرگ و معاد است. دوگانگی ارتباط مرگ با معاد در شاهنامه از برخی ابیات حماسۀ ملّی استنباط می‌شود.
• در برخی روایت‌های شاهنامه از جمله در داستان رستم و سهراب، مرگ سام، مرگ فریدون و مرگ ایرج، مرگ اسفندیار و وصیّت انوشیروان، بافت‌های متنی مرتبط با آیین تدفین در برون متن وجود دارد که اغلب، جنبه‌هایی از مردم‌شناسی اقوام زرتشتی ایران را تبیین می‌کند.