fa وِلِم؛ گورستانی نویافته از دورۀ اشکانی در مازندران تخصصی باستان‌شناسی Special Archeology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">&nbsp;محوطۀ وِلِم در حدود 500متری روستای ولم در 36کیلومتری شهرستان بهشهر در شرق استان مازندران قرار دارد. این محوطۀ گورستانی در سال 1399ه&zwj;.ش. در جریان ساخت جاده‌ای نزدیک به روستا به شکل تصادفی شناسایی و یک سال بعد کاوش‌های نجات‌بخشی در محوطه آغاز شد. طی نخستین فصل کاوش، تدفین‌هایی از دوران پیش از اشکانی و به‌ویژه تدفین‌های شاخصی از دورۀ اشکانی کشف شد که از این‌میان، 26 تدفین متعلق به دورۀ اشکانی و به شکل گورهای دخمه‌ای است. این پژوهش به تدفین‌های اشکانی در این محوطه در نخستین فصل کاوش اختصاص یافته است. با توجه به کمبود دانش ما از دوران تاریخی در شمال ایران و به‌ویژه استان مازندران، نتایج کاوش‌های محوطۀ ولم اهمیت دو‌چندانی می‌یابد؛ ضمن این‌که تنها تعداد کمی محوطۀ اشکانی در استان مازندران شناسایی شده و اطلاعات تاریخی ما از شمال ایران در این دوران نیز محدود است. در این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی و مطالعۀ یافته‌های نخستین فصل کاوش در ولم پرداخته شده است تا به این پرسش‌ها پاسخ داده شود؛ 1) ساختار گورها و شیوۀ تدفین در محوطۀ ولم چگونه است؟ 2) با توجه به رواج تدفین گوردخمه‌ای در شمال ایران، خاستگاه و علت پراکنش این شیوۀ تدفینی در این منطقه چیست؟ نتایج مطالعات میدانی نشان می‌دهد که گورهای اشکانی شناسایی شده در این محوطه به شکل گوردخمه‌هایی شامل دالان، ورودی و فضای تدفین هستند. هم‌چنین مقایسۀ تطبیقی گورهای این محوطه با نمونه‌های مشابه در شمال ایران و نیز خارج از ایران نشان می‌دهد که این نوع گورها درمیان اقوام کوچ‌نشین رواج بسیاری داشته است و با توجه به موقعیت جغرافیایی شمال ایران، احتمالاً با نفوذ اقوام کوچ‌رو ازجمله قوم داهه به منطقه مرتبط بوده و یا به‌دلیل تعاملات نزدیک بین اقوام کوچ‌نشین و ساکن در این منطقه پدید آمده است.</div> <div style="text-align: justify;">The site of Velem is located approximately 500m from the village of Velem, about 36km from Behshahr in the east of Mazandaran province. In 2020 during the construction of a road near the village, this cemetery site was accidentally discovered. In the following year, the rescue excavations were conducted, and burials from pre-Parthian and Parthian period were uncovered. In the first season of excavations twenty-six shaft burials from Parthian period were revealed. This study focuses on the Parthian burials. Since there is limited knowledge about the historical era of northern Iran, especially Mazandaran, the results of excavation at Velem are particularly significant. Furthermore, only a few Parthian sites have been identified in Mazandaran, and the historical knowledge of northern Iran during this period is also limited. In this article, with a descriptive-analytical approach, we try to study the findings from Velem in the first season of excavations to answer the following questions: 1) What is the structure of the graves and the burial methods at Velem? 2) Considering the prevalence of shaft burials in northern Iran, what is the origin and cause of the spread of this burial practice in this region? The field study results show that the Parthian funerary type identified at this site is shaft burial including a corridor, entrance, and burial space. Additionally, a comparative analysis of the graves at this site with similar examples in northern Iran and beyond suggests that this type of burial was common among nomadic peoples. Given the geographical location of northern Iran, it is very likely that this funerary tradition was penetrated to region by north-eastern nomadic population as the movement of a group of nomadic people of Dahae, or it was appeared as a result of the close interactions between nomadic and settled peoples.&nbsp;</div> اشکانیان, مازندران, وِلِم, گورستان, گوردخمه. Parthian, Mazandaran, Velem, Cemetery, Shaft Burial. 255 293 http://journal.richt.ir/mbp/browse.php?a_code=A-10-383-2&slc_lang=fa&sid=1 Rahmat Abbasnejad Seresti رحمت عباس‌نژاد‌سرستی r.abbasnejad@umz.ac.ir 0000-0003-1365-8904 No Associate Professor, Department of Archaeology, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. Rahele Koulabadi راحله کولابادی r.koulabadi@umz.ac.ir 0000-0002-2470-2408 Yes Assistant Professor, Department of Archaeology, Faculty of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism, University of Mazandaran, Babolsar, Iran (Corresponding Author). استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسندۀ مسئول).