fa بازخوانی و تحلیل تومولوس سلوکی تپۀ نقاره‌چی نهاوند (براساس گزارش کنکاش دورۀ قاجار و دو فصل کاوش باستان‌شناختی) میان‌رشته‌ای Interdisciplinary پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تپۀ نقاره‌چی در حاشیۀ جنوبی شهر نهاوند، ازجمله آثار برجای‌مانده از دورۀ سلوکی است که هرچند فاقد شواهد سطحی و مواد فرهنگیِ مشهود است، اما گزارشی مفصلی همراه با جزئیات از کنکاشِ دورۀ قاجار دربارۀ آن وجود دارد. براساس گزارش دکتر &laquo;فُوریه&raquo; و &laquo;محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه&raquo; (1309ه&zwj;.ق.) که ضمن توصیف و ترسیم ویژگی‌های ساختاری اثر، به‌درستی بر دورۀ زمانی آن نیز اشاره کرده است؛ بر پایۀ این گزارش، تپۀ نقاره‌چی می‌تواند مقبره یا گورتپه‌ای (تومولوس) متعلق به یکی از سرداران سلوکی باشد که بررسی دقیق آن، شیوه‌های تدفین و آئین‌های خاک‌سپاری جامعۀ سلوکی را روشن می‌سازد. این گورتپه در دو فصل به سال‌های 1398 و ۱۴۰۱ه&zwj;.ش. &nbsp;بار دیگر مورد کاوش علمی باستان‌شناختی قرار گرفت تا ساختار مدفون و همچنین گزارش توصیفی دورۀ قاجار دربارۀ این تپه بازخوانی دقیق شود تا بتوان از این رهگذر، شیوه‌های معماری و فرهنگ سلوکی در ایران را بهتر شناخت. پرسش‌های مطرح درخصوص کاوش تپۀ نقاره‌چی براساس فرضیات موجود بدین‌شرح است؛ آیا مقبرۀ مدفون در تپۀ نقاره‌چی ریشه در فرهنگ یونانی دارد؟ کم‌وکیف سازۀ معماری تپۀ نقاره‌چی چه ارتباطی با تومولوس‌های مشابه یونانی دارد؟ بر همین‌اساس، فرض‌بر این است که: تپۀ نقاره‌چی یک تومولوس است که احتمالاً گور یک سردار یا ساتراپ سلوکی این منطقه در آن دفن بوده است. با توجه به شواهد باستان‌شناختی و ویژگی‌های ساختاری به‌دست‌آمده از تپۀ نقاره‌چی و برپایۀ قیاس با آثار مشابه یونانی، به‌نظر می‌رسد که این مقبره معرف سنت و فرهنگ سلوکی است. روش پژوهش در این جستار، ازنظر روش‌شناسی مبتنی‌بر مطالعات ترکیبیِ میدانی و کتابخانه‌ای است؛ توصیف و تحلیل یافته‌ها به روش تاریخی-تحلیلی و با رویکرد مطالعات میدانی و براساس نتایج حاصل از دو فصل کاوش در تپۀ نقاره‌چی انجام شده است. برآیند پژوهش نشان می‌دهد که تپۀ نقاره‌چی از تمامی ویژگی‌های تومولوس‌های سنت یونانی (هلنی) برخوردار است؛ احداث بنایی منحصراً برای تدفین یک فرد و نیز اختصاص و تهیۀ تابوت سنگیِ تراش‌خورده، بیانگر اهمیت جایگاه اجتماعی و سیاسی فرد متوفی بوده است؛ جایگاهی که او را در ردیف سرداران، جنگاوران و حتی از جانشینان اسکندر قرار می‌دهد.&nbsp;<br> &nbsp;</div> <p data-end="999" data-start="252" style="text-align: justify;">The Naqqārechi Tepe, located on the southern outskirts of Nahavand, is among the surviving remains of the Seleucid period. Although it lacks visible surface evidence and recognizable cultural materials, a detailed account of its exploration during the Qajar era does exist. According to the report by Dr. Feuvrier and Moḥammad-Ḥasan Khan Eʿtemād-al-Salṭana (1309 AH), which accurately describes and illustrates the structural characteristics of the site and correctly identifies its historical period, the Naqqārechi Tepe may represent a tomb or tumulus belonging to one of the Seleucid commanders. A careful examination of this structure offers insights into the burial methods and funerary practices of Seleucid society. The Tepe was re-excavated in two archaeological seasons in 2019 and 2022 in order to reassess the buried structure and to critically re-read the Qajar-period descriptive account. This reconsideration aims to enhance our understanding of Seleucid architecture and cultural traditions in Iran. The main research questions, based on existing hypotheses, include: Does the buried tomb at Naqqārechi originate from Greek cultural traditions? How does the architectural design of the Tepe relate to similar Greek tumuli? Accordingly, the study proposes the hypothesis that the Naqqārechi Tepe is a tumulus, likely containing the burial of a Seleucid military commander or satrap of the region. Archaeological evidence and structural features obtained from the site, in comparison with similar Greek examples, suggest that this tomb reflects Seleucid cultural and architectural traditions. The research methodology is based on a combination of fieldwork and library studies. The description and analysis of the findings follow a historical-analytical approach and rely on the results of two excavation seasons at Naqqārechi. The findings indicate that the Naqqārechi Tepe exhibits all the key characteristics of Hellenic tumuli. The construction of a dedicated funerary monument for a single individual, along with the preparation of a carved stone sarcophagus, demonstrates the high social and political status of the deceased&mdash;status comparable to that of military commanders, warriors, or even successors of Alexander.</p> نهاوند, تپۀ نقاره‌چی, سلوکی, تومولوس, معماری. Nahavand, Naqqārechi Tepe, Seleucid, Tumulus, Architecture. 221 253 http://journal.richt.ir/mbp/browse.php?a_code=A-10-172-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Janjan محسن جانجان mohsenjanjan27@yahoo.com No Ph.D. student in Archaeology, Department of Archaeology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Behrouz Afkhami بهروز افخمی bafkhami@uma.ac.ir 0000-0003-0586-6949 Yes Professor, Department of Archaeology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran (Corresponding Author). استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران (نویسندۀ مسئول). Karim Hajizadeh کریم حاجی‌زاده باستانی karbastani@yahoo.com 0000-0002-4739-513X No Professor, Department of Archaeology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.