fa بازبینی داده‌های PXRF برای سکه‌های نقرۀ تیموری از موزۀ آرامگاه بوعلی‌سینا: تضمین دقت با تحلیل تخصصی میان‌رشته‌ای Interdisciplinary پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سکه‌های تیموری، آینه‌ای از وقایع اقتصادی و سیاسی مهم تیموریان هستند و مطالعۀ آن‌ها می‌تواند به فهم عمیق‌تر وضعیت اقتصادی و اجتماعی این دوره کمک کند. این پژوهش با استفاده از طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس به بررسی سکه‌های تیموری موزۀ آرامگاه بوعلی‌سینا پرداخته است. بازبینی تخصصی نتایج اولیۀ دستگاه طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس (PXRF) به‌ویژه در مطالعات سکه‌شناسی، از اهمیت بالایی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان یک گام اساسی در راستای کاهش خطا و افزایش دقت در تحلیل‌های میان‌رشته‌ای موردتوجه قرار گیرد. فناوری PXRF به‌عنوان یک روش غیرمخرب، قابلیت بررسی دقیق ترکیب شیمیایی و تعیین عنصرهای موجود در سکه‌ها را فراهم می‌آورد؛ اما بدون پایش دقیق و بازبینی جامع نتایج به‌دست‌آمده، ممکن است به تفسیر نادرست و عدم قطعیت در تحلیل‌های تاریخی منجر شود. پرسش‌های پژوهش دربارۀ ارزش بازخوانی و تفسیر داده‌های طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس و نقش آن‌ها در شناسایی سکه‌های جعلی و درک ویژگی‌های اقتصادی و فرهنگی در مطالعات سکه‌شناسی است. فرضیۀ کلیدی پژوهش می‌گوید که داده‌های خام طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس نتایج دقیقی ارائه نمی‌دهد و برای مطالعۀ دقیق سکه‌ها نیاز به واکاوی تخصصی توسط افراد متخصص وجود دارد. این پژوهش هم‌چنین به اهمیت بررسی دقیق طیف‌ها و چالش‌های فنی در بازخوانی داده‌ها پرداخته و شیوه‌های میان‌رشته‌ای را برای افزایش دقت نتایج به‌کار می‌بندد. یافته‌ها نشان‌دادند که بازخوانی ژرف‌تر داده‌های طیف‌سنجی فلورسانس اشعۀ ایکس، در شناخت بهتر ترکیب شیمیایی سکه‌ها و نگه‌داری از گنجینه‌های فرهنگی کارساز است و می‌تواند به درک عمیق‌تری از سیاست‌ها و کنش‌های اقتصادی دورۀ تیموری بینجامد.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">Timurid coinage functions as a material repository, mirroring the significant economic and political shifts characterizing the era, thereby offering crucial insights into the socio-economic structure of the Timurid Empire. This investigation critically examines a collection of Timurid numismatic artifacts housed in the Avicenna tomb Museum utilizing X-ray Fluorescence (XRF) spectroscopy. The meticulous re-evaluation of preliminary XRF spectroscopic data is paramount, particularly within the discipline of numismatics, as it constitutes a foundational requisite for mitigating analytical errors and augmenting the precision of interdisciplinary assessments. While XRF technology provides a non-destructive means for the precise determination of elemental composition within the coinage, a failure to implement rigorous monitoring and comprehensive data scrutiny risks introducing substantial historical misinterpretation and analytical uncertainty. This study addresses core research questions concerning the substantive value of re-analyzing and interpreting XRF spectral outputs, specifically concerning their utility in authenticity verification (counterfeit identification) and the delineation of underlying economic and cultural characteristics. The central hypothesis asserts that unprocessed XRF spectral data lacks inherent accuracy and necessitates expert-driven, in-depth analysis for conclusive artifact examination. Furthermore, the research underscores the necessity of detailed spectral profiling, acknowledges inherent technical complexities in data interpretation, and advocates for interdisciplinary methodologies to substantially enhance result validity. The findings conclusively demonstrate that a profound reinterpretation of XRF analytical data significantly advances the comprehension of material provenance, safeguards cultural heritage assets, and yields more nuanced understandings of Timurid economic governance.</div> فلورسانس پرتو ایکس, سکه‌های تیموری, مطالعات میان‌رشته‌ای, سکه‌شناسی, ترکیب عنصری سکه‌ها. X-Ray Fluorescence Spectroscopy, Timurid Coins, Interdisciplinary Studies, Numismatics, Elemental Composition. 313 327 http://journal.richt.ir/mbp/browse.php?a_code=A-10-818-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Hajivaliei مهدی حاجی‌ولیئی mhaji@basu.ac.ir 0000-0001-9118-4930 Yes Associate Professor, Department of Physics, Faculty of Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. دانشیار گروه فیزیک، دانشکدۀ علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.