fa نویافته‌های کاوش لایه‌نگاری در محوطۀ قلعه یئری کورائیم، اردبیل تخصصی باستان‌شناسی Special Archeology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">محوطه‌های باستانی دشت اردبیل شواهدی بنیادین برای شناخت توالی‌های فرهنگی شمال‌غرب ایران و بررسی تعاملات این منطقه با فلات ایران، قفقاز جنوبی و آناتولی شرقی فراهم می‌کنند. درمیان این محوطه‌ها، تپۀ قلعه‌یئری کورائیم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. نتایج نخستین فصل کاوش‌های لایه‌نگارانه این محوطه در ۱۴۰۲ه&zwj;.ش. براساس داده‌های کاوش دو گمانه حاصل شده است. گمانۀ I با هدف دستیابی به توالی کامل استقراری محوطه و گمانۀ II با تمرکز بر نهشته‌های مرتبط با افق عصر مفرغ قدیم ماوراءقفقاز (کورا-ارس) ایجاد شد. کاوش‌ها شواهد باستان‌شناختی قابل‌توجهی شامل بقایای معماری سنگ‌چین خشک و خشت‌گلی، تأسیسات صنعتی نظیر کوره‌ها، شواهد فلزکاری و مجموعه‌های گستردۀ سفالی را آشکار ساخت. در گمانۀ I توالی لایه‌نگاری منسجم و نسبتاً کاملی به ضخامت حدود ۱۴٫۶متر مستند شد که دربرگیرندۀ لایه‌های متوالی و گاه متناوب دارای سفال‌های دوران اسلامی، تاریخی و عصر مفرغ است. این توالی یکی از پیوسته‌ترین شواهد لایه‌نگاری شناخته‌شده در بخش شرقی شمال‌غرب ایران به‌شمار می‌رود. در گمانۀ II شواهد مهمی از فعالیت‌های فلزکاری شامل: بقایای کوره، سرباره، قطعات سنگ معدن مس، قالب‌های سفالی و بوته‌های فلزگری به‌دست آمد که نشان‌دهندۀ ذوب، پالایش و تولید اشیائ فلزی در عصر مفرغ قدیم است؛ هم‌چنین بقایای جانوری، عمدتاً گوسفند و گاو، و بقایای گیاهی به‌ویژه گندم و جو، بیانگر اقتصادی مبتنی‌بر کشاورزی و دامداری است. یافته‌های ویژه‌ای هم‌چون ابزارهای ابسیدینی، سردوک‌ها، سنگ‌ساب‌ها، ابزارهای استخوانی و پیکرک‌های سفالی نیز گویای فعالیت‌های معیشتی، اقتصادی و نمادین جوامع ساکن محوطه از عصر مفرغ تا دوره‌های تاریخی و اسلامی هستند. باتوجه به فقدان تاریخ‌گذاری مطلق، چارچوب گاهنگاری محوطه برپایۀ گاهنگاری نسبی و گونه‌شناسی سفال استوار است. نتایج پژوهش، تداوم بلندمدت استقرار را نشان می‌دهد که با دو وقفۀ عمدۀ سکونتی، احتمالاً درنتیجه فعالیت‌های زمین‌ساختی مرتبط با گسل سنگاور و نیز تحولات محیطی و تاریخی منطقه، همراه بوده است.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">The archaeological sites of the Ardabil Plain provide essential evidence for understanding the cultural sequences of northwestern Iran and its interactions with the Iranian Plateau, the South Caucasus, and eastern Anatolia. Among these sites, the mound of Qaleh Yeri&ndash;Kuraim is of particular significance. This paper presents the results of the first season of stratigraphic excavations conducted in 2023, based on two test trenches. Test Trench I (TTI) was opened to establish a comprehensive cultural sequence at the site, while Test Trench II (TTII) targeted deposits associated with the Transcaucasian/Kura Araxes Early Bronze Age horizon. The excavations revealed substantial archaeological evidence, including dry stone and mudbrick architectural remains, industrial installations such as kilns, metallurgical evidence, and extensive ceramic assemblages. In TTI, a long and well defined stratigraphic sequence of approximately 14.6 meters was documented, containing successive and occasionally alternating layers with Islamic, historical, and Bronze Age pottery. This sequence represents one of the most continuous stratigraphic records in the eastern sector of northwestern Iran. TTII yielded significant evidence of metallurgical activities, including furnace remains, slag, copper ore fragments, ceramic molds, and crucibles, indicating metal smelting, refining, and production during the Early Bronze Age. Eco-factual evidence, including animal remains (primarily sheep and cattle) and plant remains (notably wheat and barley), reflects a subsistence economy based on mixed farming and animal husbandry. Special finds such as obsidian tools, spindle whorls, grinding stones, bone implements, and clay figurines demonstrate a range of domestic, economic, and symbolic activities from the Bronze Age through the historical and Islamic periods. In the absence of absolute dating, the site&rsquo;s chronology currently relies on relative dating and ceramic typology. The results indicate long term occupation interrupted by two major hiatuses, likely linked to tectonic, environmental, and historical changes.</div> دشت اردبیل, کاوش لایه‌نگاری,قلعه‌یئری کورائیم, توالی لایه‌های فرهنگی, دورۀ مفرغ قدیم, فلزگری کهن. Ardabil Plain, Stratigraphic Excavation, Qaleh Yeri–Kuraim, Cultural Layer Sequence, Early Bronze Age, Ancient Metallurgy. 71 107 http://journal.richt.ir/mbp/browse.php?a_code=A-10-383-3&slc_lang=fa&sid=1 Rahmat Abbasnejad Seresti رحمت عباس‌نژادسرستی r.abbasnejad@umz.ac.ir 0000000313658904 Yes Department of Archaeology, Faculty of Arts and Architecture, University of Mazandaran, Babolsar, Iran (Corresponding Author). گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسندۀ مسئول). Sheyda Ashrafi شیدا اشرفی sheyda.ash67@gmail.com 0009000440609985 No Department of Archaeology, Faculty of Arts and Architecture, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. Narjes Heydari نرجس حیدری narges.heydari@gmail.com 0009000085919187 No Department of Archaeology & Art, Nima University, Mahmoudabad, Iran. گروه باستان‌شناسی، مؤسسه آموزش‌عالی نیما، محمودآباد، ایران.