ارزیابی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽارﺷﺪ ﻣﺮﻣﺖ ﺑﻨﺎﻫﺎ و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی تاریخی: ﭘﯿﻮﻧﺪ آﻣﻮزش آﮐﺎدﻣﯿﮏ ﺑﺎ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﺣﺮﻓﻪای در ایران Master’s Curriculum in Heritage Restoration: Aligning Academic Education with Professional Requirements in Iran 1 1 ﻫﺪف این ﭘﮋوﻫﺶ، ارزیابی ﮐﯿﻔﯿﺖ و اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﻣﺤﺘﻮای آﻣﻮزﺷﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ دوره ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ» ﻣﺮﻣﺖ و اﺣﯿﺎی اﺑﻨﯿﻪ و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی تاریخی«در ایران اﺳﺖ. ﺗﻤﺮﮐﺰ اﺻﻠﯽ ﺑﺮ ﻣﯿﺰان آﻣﺎدﮔﯽ ﺣﺮﻓﻪای داﻧﺶآﻣﻮﺧﺘﮕﺎن و ﻣﯿﺰان اﻧﻄﺒﺎق ﺳﺎﺧﺘﺎر آﻣﻮزﺷﯽ این دوره ﺑﺎ ﺗﺤﻮﻻت نوین ﺑﺎزار ﮐﺎر، ﭘﯿﺸﺮﻓﺖﻫﺎی ﻓﻨﺎوراﻧﻪ و اﻟﺰاﻣﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻗﺮار دارد. ﭘﺮﺳﺶ اﺻﻠﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺎ ﭼﻪ اﻧﺪازه ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﻓﻌﻠﯽ ﺑﺎ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﺣﺮﻓﻪای و ﺗﺤﻮﻻ ت ﺟﺎری در ﺣﻮزه ﻣﺮﻣﺖ و اﺣﯿﺎی ﺑﻨﺎﻫﺎ و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی تاریخی ﻫﻤﺴﻮ اﺳﺖ. این ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮی از رویکردی ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺷﺎﻣﻞ روشﻫﺎی ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ. از یک ﺳﻮ، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی درﺳﯽ داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ در دﺳﺘﻮر ﮐﺎر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ؛ و از ﺳﻮی دیگر، دادهﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪﻫﺎی ﻧﯿﻤﻪﺳﺎﺧﺘﺎر یافته ﺑﺎ داﻧﺶآﻣﻮﺧﺘﮕﺎن، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮماﻓﺰار MaxQDA ﺗﺤﻠﯿﻞ گردید. این دو ﻣﺴﯿﺮ ﻣﮑﻤﻞ، زﻣﯿﻨﻪ را ﺑﺮای ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻣﺤﻮرﻫﺎی ﮐﻠﯿﺪی در ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ. یافته‌ها ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﮑﺎف ﻗﺎﺑﻞﺗﻮﺟﻬﯽ ﻣﯿﺎن آﻣﻮزشﻫﺎی داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ و ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﺣﺮﻓﻪای وﺟﻮد دارد. ﺷﺮﮐﺖﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮ ﺿﺮورت تقویت آﻣﻮزشﻫﺎی ﻋﻤﻠﯽ، ﺗﺠﺮﺑﻪﻣﺤﻮر ﺑﻮدن یادگیری از طریق ﮐﺎرﮔﺎهﻫﺎ و ﭘﺮوژهﻫﺎی واﻗﻌﯽ، ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮی از ﻓﻨﺎوریﻫﺎی نوین در ﻣﺴﺘﻨﺪﺳﺎزی و ﺗﺤﻠﯿﻞ، و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ارﺗﻘﺎء ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻧﺮم ﻧﻈﯿﺮ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺣﺮﻓﻪای و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺣﻘﻮق و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖﻫﺎی ﺷﻐﻠﯽ ﺗﺄﮐﯿﺪ داﺷﺘﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ، ﻟﺰوم ﮔﻨﺠﺎﻧﺪن دروس ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ پایدار، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ و رویکردﻫﺎی ﻣﯿﺎن‌رﺷﺘﻪای ﻧﯿﺰ ﻣﻄﺮح ﺷﺪ. ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮی ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮ ﺿﺮورت ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﻣﯿﺎن داﻧﺶ ﻧﻈﺮی و ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮدی، ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﺗﺤﻮﻻت ﺟﻬﺎﻧﯽ و ارﺗﻘﺎء ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﻄﺒﺎقﭘﺬیری ﻓﺎرغ‌اﻟﺘﺤﺼﯿﻼن در ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶﻫﺎی آینده ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد؛ ﻣﺴﯿﺮی ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮔﺎﻣﯽ ﻣﺆﺛﺮ در ﺟﻬﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻮ ی داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎی ﻧﺴﻞ ﭘﻨﺠﻢ ﺗﻠﻘﯽ ﺷﻮد. 2 This study evaluates the curriculum of the Master’s program in Architectural and Urban Heritage Restoration in Iran, focusing on its effectiveness in preparing graduates for professional practice. The research investigates the extent to which the program aligns with contemporary labour market needs, technological advancements, and international standards in heritage conservation. Employing a mixed-methods approach, the study combines comparative analysis of curricula from leading universities with alumni surveys and semi-structured interviews, analysed through MaxQDA. Findings indicate a marked gap between academic training and professional demands, particularly in practical experience, digital technologies, legal literacy, and interdisciplinary competencies. Respondents stressed the importance of experiential learning, integration of sustainable and environmental approaches, and enhancement of both soft and hard skills. The study concludes with recommendations for comprehensive curriculum reform, including context-based learning, updated course structures, and the establishment of specialised tracks such as material-based conservation, structural interventions, theoretical perspectives, and heritage crisis management. 1 15 2025/06/24 1404/4/3 2025/08/23 1404/6/1 فاطمه مهدی‌زاده سراج Fatemeh Mehdizadeh Saradj اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه ﻣﺮﻣﺖ ﺑﻨﺎﻫﺎ و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی تاریخی، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﻌﻤﺎر ی و ﺷﻬﺮﺳﺎزی، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻢ و ﺻﻨﻌﺖ ایران، ﺗﻬﺮان، ایران. mehdizadeh@iust.ac.ir آویده کامرانی Avideh Kamrani استادیار ﮔﺮوه ﻣﺮﻣﺖ ﺑﻨﺎﻫﺎ و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی تاریخی، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﻌﻤﺎری و ﺷﻬﺮﺳﺎزی، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻢ و ﺻﻨﻌﺖ ایران، ﺗﻬﺮان، ایران. Curriculum Evaluation Graduates’ Professional Competency Heritage Restoration Applied Skills Interdisciplinary approaches. ارزیابی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ آﻣﺎدﮔﯽ ﺣﺮﻓﻪای داﻧﺶآﻣﻮﺧﺘﮕﺎن ﻣﺮﻣﺖ و اﺣﯿﺎی ﺑﻨﺎﻫﺎ و ﺑﺎﻓﺖﻫﺎی ﺗﺎریخی ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮدی و ﻣﯿﺎن‌رﺷﺘﻪای ﺗﺤﻮﻻت ﺑﺎزار ﮐﺎر و ﻓﻨﺎوری. ## ##

ﺑﺮرﺳﯽ ارﺗﺒﺎط روشﻫﺎی ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺎ آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻧﻈﺮیهﻫﺎی یادﮔﯿﺮی Exploring the Relationship Between Artificial Intelligence Methods and Restoration Education Based on Learning Theories 1 1 ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان یکی از ﺣﻮزهﻫﺎی ﻧﻮین ﻓﻨﺎوری ﮐﻪ وﺟﻮه ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن را ﻣﺘﺤﻮل ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺸﯽ ﮐﻠﯿﺪی در ارﺗﻘﺎ آﻣﻮزش ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ایفا ﮐﻨﺪ. ﺑﺎ این ﺣﺎل ﻧﻘﺶ این ﻓﻨﺎوری در آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ ﭼﻨﺪان ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺳﻌﯽ دارد ﺗﺎ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﻧﻈﺮیهﻫﺎی یادگیری، وﺟﻮه اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ در آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار دﻫﺪ. در این ﭘﮋوﻫﺶ از روش اﺳﻨﺎدی و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﺎص روش ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺤﺘﻮای ﮐﯿﻔﯽ ﺟﻬﺖدار ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ده ﺳﺎل اﺧﯿﺮ (٢٠٢۵-٢٠١۵). اﺳﺘﻔﺎده و ارﺗﺒﺎط ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺎ ﺳﻪ ﻧﻈﺮیه یادگیری) یادگیری ﺗﺠﺮﺑﯽ، یادگیری سازنده‌گرا و یادگیری ارتباط‌گرا). بررسی می‌شود. ﮐﺪﮔﺬاری دادهﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻮﻟﻔﻪﻫﺎی ﻫﺮ یک از ﺳﻪ ﻧﻈﺮیه یادگیری اﺳﺖ و ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﺑﺮ این اﺳﺎس ﻣﻮرد ﺗﺠﺰ یه و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ. یاﻓﺘﻪﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ در ﺣﻮزه یادگیری ﺗﺠﺮﺑﯽ، ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻋﯿﻨﯽ، در ﺧﺼﻮص یادگیری ﺳﺎزﻧﺪهﮔﺮا، ﻣﺆ ﻟﻔﻪﻫﺎی ﺗﻌﺎﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺑﻌﺪ از آن یادگیری ﻓﻌﺎل، و ﺗﮑﯿﻪ ﺑﺮ داﻧﺶ ﻗﺒﻠﯽ ﺑﺎ اﻗﺒﺎل ﺑﯿﺸﺘﺮی ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﺧﺼﻮص یادگیری ارﺗﺒﺎطﮔﺮا، ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺮ ﺷﺒﮑﻪﺳﺎزی و ارﺗﺒﺎﻃﺎت، ﺗﺴﻬﯿﻞ ﻓﻨﺎوری، یادگیری ﻣﺪاوم، ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و ﻫﻤﮑﺎری دیجیتال ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ سایر ﻣﻮﻟﻔﻪﻫﺎ ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﺸﺘﺮی دارﻧﺪ. یاﻓﺘﻪﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺤﺪودیتﻫﺎی ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ در دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ داﻧﺶ ﻣﺮﻣﺖ، ﺑﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪﻫﺎیی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺘﻦ ﻣﺤﻮری ﮐﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﻪ داﻧﺶ زﻣﯿﻨﻪای اﺳﺖ اﺛﺮﮔﺬار اﺳﺖ و در آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ این ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪﻫﺎ ﮐﻤﺘﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ. یاﻓﺘﻪﻫﺎی ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﻠﻤﯿﻦ و ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد ﺗﺎ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ویژﮔﯽﻫﺎی دروس ﻣﺮﻣﺖ و ﻧﯿﺎزﻫﺎی یادگیری ﻫﺮ ﮐﺪام، روش ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ را اﻧﺘﺨﺎب یا ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ. 2 Artificial intelligence is rapidly transforming the landscape of education, yet its potential in restoration education has remained largely unexplored. This research investigates how various artificial intelligence tools intersect with the teaching and learning of restoration at the university level. Drawing on three major learning theories—experiential, constructivist, and connectivist—the study analyzes research from recent years to determine where AI aligns with or departs from effective pedagogical practices. The findings show that AI-driven technologies can significantly strengthen concrete experience, active learning, social interaction, and prior knowledge integration which are associated with experiential and constructivist learning, and also lifelong learning, technological facilitation, networking and communication, cognitive skills, and digital collaboration in connectivist. However, certain aspects, particularly those requiring in-depth contextual and textual understanding specific to heritage sites, present ongoing challenges for AI tools. These results provide valuable insights for educators and researchers seeking to implement AI solutions in restoration-related courses. 17 34 2025/06/242025/06/27 1404/4/6 2025/08/232025/08/23 1404/6/1 محمدعلی اشرف‌گنجوئی MohammadAli Ashraf Ganjouei دﮐﺘﺮای ﻣﻌﻤﺎری، داﻧﺸﯿﺎر، داﻧﺸﮑﺪه ﻫﻨﺮ و ﻣﻌﻤﺎری ﺻﺒﺎ، داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﯿﺪ ﺑﺎﻫﻨﺮ ﮐﺮﻣﺎن، ﮐﺮﻣﺎن، ایران. m_aganjouei@uk.ac.ir الهام شعبانی‌نیا Elham Shabaninia دﮐﺘﺮای ﻫﻮش ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ، اﺳﺘﺎدیﺎر، داﻧﺸﮑﺪه ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﺎور یﻫﺎی ﻧﻮیﻦ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺤﺼﯿﻼت ﺗﮑﻤﯿﻠﯽ و ﺻﻨﻌﺘﯽ ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ، ﮐﺮﻣﺎن، ایران. Artificial intelligence Restoration education Learning theory. هوش مصنوعی آموزش مرمت نظریه یادگیری. ## ##

تحلیل تطبیقی و ﻧﻘﺪ ﺳﺮﻓﺼﻞ کارشناسی ﻣﺮﻣﺖ آﺛﺎر تاریخی: از تدوین نخستین در ﺳﺎل ۱۳۶۴ ﺗﺎ بازنگری، تصویب و اﺟﺮا در ﺳﺎل 1401 Comparative Analysis and Critique of the Undergraduate Curriculum in Historic Monuments Restoration: From Its Inception in 1985 to the Revision, Approval, and Implementation in 2022 1 1 این ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﻪ تحلیل ﺗﺤﻮﻻت ﺳﺮﻓﺼﻞ رشته کارشناسی ﻣﺮﻣﺖ آﺛﺎر تاریخی در ایران می‌پردازد؛ از نخستین نسخه ﻣﺼﻮب آن در ﺳﺎل ۱۳۶۴ ﺗﺎ بازنگری اساسی آن در ﺳﺎل ۱۴۰۱. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ رویکردی تحلیلی ـ تطبیقی، اﺑﺘﺪا ﺑﻪ بررسی زمینه‌های نظری، تاریخی و اجرایی شکل‌گیری رشته ﻣﺮﻣﺖ در ﻧﻈﺎم آﻣﻮزش عالی ﮐﺸﻮر می‌پردازد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻧﻘﺪ ساختاری و محتوایی ﺳﺮﻓﺼﻞ پیشین ایﻦ رﺷﺘﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ. یافته‌هایﺣﺎﺻﻞ از این ﭘﮋوﻫﺶ، ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﻓﺼﻞ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ، ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ آﻣﻮزهﻫﺎی دینی، ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و آﻣﻮزش ﻣﻬﺎرتﻫﺎی پایه‌ای ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه ﺑﻮد اﻣﺎ ﺑﻪﻣﺮور زﻣﺎن ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺤﻮﻻت ﻋﻠﻤﯽ، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﻣﯿﺪاﻧﯽ و رﺷﺪ ﻓﻨﺎوریﻫﺎی نوین، ﻧﺎﮐﺎرآﻣﺪی‌هایی در اﺟﺮای آن نمایان ﺷﺪ. ﺑﺎزﻧﮕﺮی اﻧﺠﺎمﺷﺪه در ﺳﺎل ١٣٩٧، ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﻼش ﺟﻤﻌﯽ از ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺣﻮزه ﻣﺮﻣﺖ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﻪروزرﺳﺎﻧﯽ ﻋﻠﻤﯽ، ارﺗﻘﺎی آﻣﻮزش ﻋﻤﻠﯽ، ﺣﺬف دروس ﺗﮑﺮاری، اﻓﺰودن دروس ﮐﺎرﺑﺮدی و ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ. ﮐﺎﻫﺶ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﺗﻌﺪاد واﺣﺪﻫﺎی درﺳﯽ، اﺳﺘﺎﻧﺪاردﺳﺎزی ﻣﺤﺘﻮای آﻣﻮزﺷﯽ، تقویت ارﺗﺒﺎط ﻧﻈﺮی و ﻋﻤﻠﯽ و ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺑﺮ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻓﻨﺎوراﻧﻪ از مهم‌ترین ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﻧﺴﺨﻪ جدید ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد. اﻓﺰون ﺑﺮ آن، این ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶﻫﺎی اجرایی و ﮐﻤﺒﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺨﺼﺼﯽ در ﺳﺮﻓﺼﻞ ﭘﯿﺸﯿﻦ ﻧﯿﺰ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و راﻫﮑﺎرﻫﺎیی را ﺑﺮای ارﺗﻘﺎء ﮐﯿﻔﯽ آﻣﻮزش و ﮐﺎرآﻣﺪﺳﺎزی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ رﺷﺘﻪ ﻣﺮﻣﺖ اﺷﯿﺎی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و تاریخی ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ. در ﻣﺠﻤﻮع، این ﭘﮋوﻫﺶ ﺿﻤﻦ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﺿﺮورت پویایی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی آﻣﻮزﺷﯽ، ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﺣﯿﺎﺗﯽ ﻣﺮﻣﺖ در ﺣﻔﻆ هویت ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و تقویت سرمایه اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﺸﻮر ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد و ﭼﺎرﭼﻮﺑﯽ ﺑﺮای اﺻﻼﺣﺎت آینده در آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽﺳﺎزد. 2 This paper analyzes the evolution of the undergraduate curriculum in historic monuments restoration in Iran, from its initial approval in 1985 to its comprehensive revision in 2022. Adopting an analytical-comparative approach, the study first explores the theoretical, historical, and practical contexts of the discipline's emergence within Iran's higher education system. It then provides a structural and content-based critique of the earlier curriculum. The findings reveal that the original curriculum, which emphasized religious principles, cultural heritage, and basic technical training, gradually became less effective due to scientific developments, shifting field requirements, and the rise of new technologies. The 2018 revision resulted from a collaborative effort by university scholars and restoration professionals aiming to modernize the program, enhance practical training, eliminate redundant courses, add applied content, and align the curriculum with international standards. Key features of the revised curriculum include a purposeful reduction in course units, content standardization, improved integration of theoretical and practical learning, and a focus on technological competencies. Furthermore, the paper addresses the implementation challenges and resource shortages of the previous curriculum and proposes strategies to enhance the quality and efficiency of restoration education. Overall, this study emphasizes the necessity of dynamic educational planning, underlines the critical role of restoration in preserving cultural identity and strengthening social capital, and provides a framework for future curriculum reforms in the field of conservation of cultural and historical artifacts. 35 55 2025/06/242025/06/272025/06/30 1404/4/9 2025/08/232025/08/232025/08/23 1404/6/1 مهدی رازانی Mehdi Razani داﻧﺸﯿﺎر داﻧﺸﮑﺪه ﻫﻨﺮﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮدی، داﻧﺸﮕﺎه ﻫﻨﺮ اﺳﻼﻣﯽ ﺗﺒﺮیز. ایران. m.razani@tabriziau.ac.ir مسعود باتر Masoud Bater استادیار داﻧﺸﮑﺪه ﻫﻨﺮ، داﻧﺸﮕﺎه ﺑﯿﺮﺟﻨﺪ، ﺑﯿﺮﺟﻨﺪ، ایران. Historic Monuments Restoration Curriculum Educational Program Syllabus Revision Higher Education Cultural Heritage. ﻣﺮﻣﺖ آﺛﺎر تاریخی ﺳﺮﻓﺼﻞ درسی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ آموزشی بازنگری درسی آﻣﻮزش عالی ﻣﯿﺮاث فرهنگی. ## ##

آموزش مبتنی بر یادگیری سازنده‌گرا در حفاظت از بناهای تاریخی: ارائه و تحلیل تجربه آموزش مسئله‌محور در قالب تمرین‌های حفاظت Constructivist Learning in Heritage Conservation Education: An Analysis of Problem-Based Learning (PBL) in Conservation Practices 1 1 یادگیری، آﻣﻮزشﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ یادگیری ﺳﺎزﻧﺪهﮔﺮا و ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در دﻫﻪﻫﺎی اﺧﯿﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺤﻮل در فرایند آﻣﻮزش ﺷﺪه‌اﻧﺪ. یادگیری دانشجویان در ﮐﻼس درس ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺘﻮای آن ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﻫﻤﺴﺎﻧﯽ ﺑﯿﻦ ﺳﺒﮏ یادگیری ﺗﺮﺟﯿﺤﯽ داﻧﺸﺠﻮ و ﺳﺒﮏ آﻣﻮزش اﺳﺘﺎد درس دارد. این ﻣﻮﺿﻮع در دروس و واﺣﺪﻫﺎیی ﮐﻪ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻋﻤﻠﯽ دارﻧﺪ ﻧﻤﻮد ﺑﯿﺸﺘﺮی ﺧﻮاﻫﺪ یافت. از این رو در ﺣﻮزهﻫﺎیی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺑﻨﺎﻫﺎی تاریخی، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻣﻬﺎرت ﻣﺤﻮر آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ دیگر ﺷﯿﻮهﻫﺎی آﻣﻮزش ﺳﻨﺘﯽ و ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﮐﻼسﻫﺎی یک ﻃﺮﻓﻪ ﺟﻮاﺑﮕﻮی آﻣﻮزش در داﻧﺸﮕﺎه ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﮕﺎهﻫﺎ و رویﮑﺮدﻫﺎی ﺟﺪیﺪ ی را ﻣﯽﻃﻠﺒﻨﺪ. یکی از این دیدﮔﺎهﻫﺎ یادگیری ﺳﺎزﻧﺪهﮔﺮاﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ آﻣﻮزش ﺳﻨﺘﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در این راﺳﺘﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﮐﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش اﻗﺪامﭘﮋوﻫﯽ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﮐﻨﺎر ﻣﺮور ﭼﺎرﭼﻮب ﻧﻈﺮ ی ﻣﻮﺿﻮع، اﺑﻌﺎد ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ یک ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪﻣﺤﻮر در آﻣﻮزش داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ رﺷﺘﻪ ﻣﺮﻣﺖ از ﺑﻨﺎﻫﺎی تاریخی (ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان تمرین‌های ﺣﻔﺎﻇﺖ) را اراﺋﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ. ﺑﺎ این ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻼش دارد ﺑﻪ این ﭘﺮﺳﺶ ﮐﻪ روش آﻣﻮزش و تدریس ﭼﮕﻮﻧﻪ می‌تواند ﺑﻪ تقویت وﺟﻮه خلاقانه ﺑﺮای ﺣﻞ مسائل تخصصی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ؟ ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ. ﭘﺲ از در یافت ﺑﺎزﺧﻮردﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻪ اراﺋﻪ ﺷﺪه از ﮔﺮوه ﻣﻨﺘﺨﺒﯽ از ﻓﺎرغ‌اﻟﺘﺤﺼﯿﻼن ـــ ﮐﻪ در فرآیند آﻣﻮزش، این تمرین‌ها را ﺗﺠﺮﺑﻪ کرده‌اند. تحلیل محتوای ﻧﻈﺮات آنﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم‌اﻓﺰار MAXQDA اﻧﺠﺎم و نتایج آن اراﺋﻪ گردید. در نهایت ﻋﻼوه ﺑﺮ همسانی ﺑﺎزﺧﻮردﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﺎ ﻫﺪفﻫﺎی تبیین ﺷﺪه، ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﺎدار روش آﻣﻮزش ﻣﺬﮐﻮر ﺑﺎ یادگیری ﺳﺎزﻧﺪهﮔﺮا و مبتنی ﺑﺮ ﺣﻞ مسئله ﻣﺸﺨﺺ گردید. در ﻧﺘﯿﺠﻪ این اﻟﮕﻮ به‌عنوان نمونه‌ای ﺑﺮای تقویت مهارت‌های تخصصی دانشجویان ﺑﺮای الگوگیری در سایر دروس تخصصی این رشته پیشنهاد ﺷﺪه اﺳﺖ. 2 Heritage conservation education requires a balance between theoretical foundations and practical competencies. Traditional lecture-based instruction, while effective for content delivery, often fails to cultivate the problem-solving, creativity, and collaborative skills necessary for professional conservation practice. This study investigates the application of problem-based learning (PBL), grounded in constructivist pedagogy, within a course titled Conservation Practices. Grounded in action research methodology, the study combines theoretical analysis of constructivist principles with empirical evaluation of PBL’s efficacy. Over a semester, students worked in teams or single to address real conservation dilemmas, mirroring the complexities they would encounter in professional practice. Data was collected through structured reflections and post-course surveys from a purposively selected cohort of 21 graduates who completed the training. Qualitative feedback was analyzed using MAXQDA software to identify emergent themes, including skill development, confidence in decision-making, and perceived relevance of the pedagogical approach. The findings demonstrate that PBL enhanced students’ technical proficiency, critical thinking, decision-making confidence, and interdisciplinary collaboration. Thematic analysis confirmed strong alignment between PBL and constructivist outcomes, particularly adaptive expertise and metacognitive awareness. 57 75 2025/06/242025/06/272025/06/302025/06/25 1404/4/4 2025/08/232025/08/232025/08/232025/08/23 1404/6/1 رضا رحیم‌نیا Reza Rahimnia استادیار ﮔﺮوه ﻣﺮﻣﺖ و احیاء ﺑﻨﺎﻫﺎی تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، داﻧﺸﮕﺎه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. rahimnia@arc.ikiu.ac.ir Conservation Constructivist Learning Active Learning Problem-Based Learning (PBL) Conservation Practices. حفاظت یادگیری سازنده‌گرا یادگیری فعال حل مسئله تمرین‌های حفاظت. ## ##

روشی نوین و تعمیم‌پذیر در آموزش ترسیم «ده کُند» A New and Generalizable Method for Teaching of Drawing of the "Gereh-e-Dah-e-Kond" 1 1 «دَ ه کُند» یا «ﮐُﻨﺪ دوﭘﻨﺞ»، مهم‌ترین گره در بین گره‌های ایرانی اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻈﺮ به قدر و اهمیتی ﮐﻪ دارد، «اُ ّم اﻟﮕﺮه» (گره مادر) نامیده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز، روش‌های مختلفی ﺑﺮای ترسیم این ﮔﺮه، ﺑﯿﺎنﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮐﺪام ﺑﻪ نحوی، اﻣﮑﺎن رﺳﻢ «واﮔﯿﺮه» یا زمینه کامل‌تری از آن را ﻓﺮاﻫﻢ می‌آورد. این در حالی اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم روش‌های ذﮐﺮﺷﺪه، ﻋﻤﻼً ﺑﻪ نسخه‌ای از رﺳﻢ متوالی ﺧﻄﻮطِ دستوری ﺑﺪل شده‌اند ﮐﻪ ﺑﺪون آنﮐﻪ دلیل و مبنایشان روﺷﻦ ﺷﻮد، ﺑﻪ شکلی کورکورانه تقلید و ﺗﮑﺮار ﺷﺪه اﺳﺖ. اتفاقی ﮐﻪ به‌طو اﺧﺺ، در ﺑﺎب آﻣﻮزش روش‌های ترسیم، مسئله‌ساز و ﭼﺎﻟﺶبرانگیز ﺷﺪه اﺳﺖ و اﻏﻠﺐ، ﺑﻌﺪ از کوتاه‌مدتی، از ذﻫﻦ و یاد ﻣﺨﺎﻃﺐ می‌رود. این ﻣﻘﺎﻟﻪ در پی آن اﺳﺖ ﺗﺎ به‌جای ﺧﻄﻮط و ﻓﻮاﺻﻞ رمزگونه، ﺑﺎ خوانشی هندسی از محتوای واگیره، ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت و ﻣﻨﻄﻖ هندسی آن را در روندی ﺧﻮاﻧﺎﺗﺮ و آﻣﻮزش‌پذیرتر از ترسیمات، اﺳﺘﺨﺮاج و ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ. این ﻣﻬﻢ، ﺑﺎ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺑﺮ ﺷﮑﻞ پنج‌ضلعی آﻟﺖ «ﭘﻨﺞ ﮐُﻨﺪ» ﮐﻪ در این ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮای اولین ﺑﺎر «ﻣﻨﺘﻈﻢ ﺑﻮدن» آن در این ﮔﺮه اﺛﺒﺎت ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻫﺪف اصلی مقاله را ﺑﺎ یافتن روشی جدید از رﺳﻢ ﮔﺮه، ﻣﺤﻘﻖ می‌سازد. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ وﺟﻮد آنﮐﻪ روندی از یک تحقیق کیفی را در محتوای کلی ﺧﻮد، یعنی یافتن و ارائه راه‌حلی جدید از ترسیم گره ده کُند، ﺑﺎﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﮑﺘﻮب دﻧﺒﺎل می‌کند، درعینﺣﺎل، نتایج ﺣﺎﺻﻞ از یک آزﻣﻮن تجربی، بین دو ﮔﺮوه از داﻧﺸﺠﻮیان را نیز در بیان کارایی آﻣﻮزشی روش پیشنهادی ﺧﻮد در قیاس ﺑﺎ روش ﻣﻌﻤﻮل، ارائه ﮐﺮده اﺳﺖ. درنهایت، ﻣﺎﺣﺼﻞ این تحقیق، شیوه‌های جدید از آﻣﻮزش ترسیم ﮔﺮه ده ﮐُﻨﺪ (ﮐُﻨﺪ دوﭘﻨﺞ) را تبیین می‌کند ﮐﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد آﻧﭽﻪ ﮐﻪ در ﻣﺘﻦ پیش رو آﻣﺪه اﺳﺖ، ﻋﻼوه ﺑﺮ قابلیت فراگیری ﺑﻬﺘﺮ، وجوهی از «تعمیم‌پذیری» را نیز در ﻗﺒﺎل آﻣﻮزش ترسیم گره‌های دیگر آﺷﮑﺎر می‌سازد. 2 "Dah-e-Kond" or "Kond-e-Dopanj" is the most important geometric pattern among Iranian patterns, which has been called"Ommul Gereh" (mother pattern) due to its importance.Until today, various methods have been proposed for drawing this pattern, each of which in some way allows for the drawing of a "generator" or a more complete context for it. This is while all the methods mentioned have practically become a version of drawing consecutive grammatical lines that are imitated and repeated parrot-like without clarifying their reason and basis. This has become problematic and challenging, especially when it comes to teaching drawing methods, and often, after a short period of time, it is forgotten by the audience. This article seeks to extract and express, through a geometric reading of the generator content, its geometric relationships and logic for more readable and teachable process in drawings, instead of mysteriouslines and distances. The focus of this article is on the pentagonal shape of the "Panj-e-Kond" components, which has been proven for the first time in this research to be "regular" in this pattern, achieves the main goal of the article by finding a new method of drawing pattern. Although the present study follows a qualitative research process in its entirety, namely finding and presenting a new solution to the drawing of th Ten-Kond pattern, by studying written sources, at the same time, it also presents the results of an experimental test between two groups of students to express the effectiveness of its proposed educational method compared to the usual method. Finally, the results of this research explain a new method of teaching how to draw the Dah-e-kond (Kond-e-Dopanj) pattern, which, based on what has been mentioned in the preceding text, in addition to better learning ability, also reveals aspects of "generalizability" towards teaching how to draw other geometric pattern. 77 92 2025/06/242025/06/272025/06/302025/06/252025/07/5 1404/4/14 2025/08/232025/08/232025/08/232025/08/232025/08/23 1404/6/1 حجت گلچین Hojat Golchin استادیار ﮔﺮوه ﻣﺮﻣﺖ بناهای تاریخی، دانشکده ﻫﻨﺮ و معماری ﺻﺒﺎ، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران. h_golchin@uk.ac.ir Dah-e-Kond geometric pattern circumscribed pentagon drawing method for geometric pattern generalizability. گره ده‌کُند پنج‌ضلعی محاطی روش ترسیم گره تعمیم‌پذیری. ## ##

آﻣﻮزش نوین ﻣﺮﻣﺖ از اﻧﺘﻘﺎل داﻧﺶ فنی ﺗﺎ تربیت ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن شایسته: دانشکده ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﻫﻨﺮ اﺻﻔﻬﺎن Modern Conservation Education: From Technical Knowledge Transfer to Training Competent Specialists – Faculty of Conservation and Restoration, Isfahan University of Art 1 1 در ﻧﻈﺎم آموزشی ﻣﺮﻣﺖ، ﺗﻤﺮﮐﺰ اصلی ﻫﻤﻮاره ﺑﺮ اﻧﺘﻘﺎل داﻧﺶ فنی و تخصصی در زمینه ﺳﺎﺧﺘﺎر، ﻓﻨﻮن و ﻣﺪاﺧﻼت حفاظتی ﺑﻮده اﺳﺖ. اﮔﺮﭼﻪ این بنیان علمی ﺑﺨﺶ جدایی‌ناپذیر آﻣﻮزش در این رﺷﺘﻪ ﻣﺤﺴﻮب می‌شود، ﺗﺤﻮﻻت نوین در ﺣﻮزه ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺷﺎیستگی‌های اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻧﺮم، ﮐﺎر ﺗﯿﻤﯽ و اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪای ﻧﯿﺰ ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛﺮ ی در ارﺗﻘﺎی ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن دارﻧﺪ. داﻧﺸﮕﺎه ﻫﻨﺮ اﺻﻔﻬﺎن ﺑﺎ ﭘﯿﺸﯿﻨﻪای دیرینه در آﻣﻮزش ﻋﺎﻟﯽ ﻫﻨﺮ، یکی از ﻣﺮاﮐﺰ ﭘﯿﺸﺘﺎز و ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار ﮐﺸﻮر در ﺣﻮزه ﺣﻔﻆ و اﺣﯿﺎی ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﺗﺎریخی اﺳﺖ. این ﻧﻬﺎد ﻋﻠﻤﯽ ﮐﻪ در ﺑﯿﻦ ﺳﺎل ۱۳۵۶ ﺑﺎ ﺗﺄﺳﯿﺲ «پردیس اﺻﻔﻬﺎن» واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ «داﻧﺸﮕﺎه ﻓﺎراﺑﯽ» ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ، از اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﻫﺪف ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻧﯿﺮوﻫﺎی ﻣﺘﺨﺼﺺ در ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ آﺛﺎر تاریخی و ﻣﻌﻤﺎری سنتی فعالیت ﮐﺮده و ﺑﻪ مرکزی بی‌بدیل در ﺳﻄﺢ ﮐﺸﻮر تبدیل ﺷﺪه اﺳﺖ. این ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ تاریخچه ﺗﺎﺳﯿﺲ داﻧﺸﮑﺪه ﻣﺮﻣﺖ و نیز ﺳﺎﺧﺘﺎر فعلی آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ در داﻧﺸﮑﺪهﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼﯽ و ﺿﺮورت ﺗﻠﻔﯿﻖ آﻣﻮزشﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺑﺎ ﺣﻮزهﻫﺎی ﻣﮑﻤﻞ ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد و راﻫﮑﺎرﻫﺎیی ﺑﺮای ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی آﻣﻮزﺷﯽ ﺟﻬﺖ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺮﻣﺘﮕﺮاﻧﯽ ﻣﺴﺌﻮل و شایسته اراﺋﻪ ﻣﯽدﻫﺪ. 2 In the educational system of conservation, the main focus has always been on the transfer of technical and specialized knowledge regarding structures, techniques, and conservation interventions. Although this scientific foundation constitutes an inseparable part of training in this discipline, recent developments in the field of cultural heritage conservation demonstrate that social competencies, soft skills, teamwork, and professional ethics also play an effective role in improving the quality of specialists’ performance. The Isfahan University of Art, with a long-standing tradition in higher education in the arts, is one of the pioneering and influential centers in the country in the field of safeguarding and revitalizing cultural and historical heritage. Established in 1977 with the foundation of the “Isfahan Campus” affiliated with “Farabi University,” this academic institution has, from the outset, aimed to train experts in the conservation and restoration of historical monuments and traditional architecture, and has become an unparalleled center at the national level. This paper reviews the history of the establishment of the Faculty of Restoration as well as the current structure of conservation education in specialized faculties, emphasizes the necessity of integrating technical training with complementary domains, and proposes strategies for revising educational programs in order to train responsible and competent conservators. 93 100 2025/06/242025/06/272025/06/302025/06/252025/07/52025/06/15 1404/3/25 2025/08/232025/08/232025/08/232025/08/232025/08/232025/08/23 1404/6/1 حمیدرضا بخشنده‌فرد Hamidreza Bakhshandeh-Fard دانشیار ﮔﺮوه ﻣﺮﻣﺖ اشیاء تاریخی و فرهنگی ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ، دانشگاه ﻫﻨﺮ اﺻﻔﻬﺎن، اﺻﻔﻬﺎن، ایران. hr.bakhshan@aui.ac.ir training. Conservation education technical knowledge professional ethics cultural heritage preservation Faculty of Conservation and Restoration – Isfahan University of Art conservator training. آﻣﻮزش ﻣﺮﻣﺖ داﻧﺶ فنی اﺧﻼق حرفه‌ای ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﯿﺮاث فرهنگی داﻧﺸﮑﺪه ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻣﺮﻣﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﻫﻨﺮ اﺻﻔﻬﺎن تربیت ﻣﺮﻣﺘ‌‌ﮕﺮ. ## ##

تجزیه و تحلیل ریزساختار ناخالصی در سکه‌های زرین ایلخانی (مطالعه موردی سه عددسکه زرین ابوسعید بهادر) Analysis of the microstructure and impurity in Ilkhani gold coins(case study of three gold of abu saeed bahadur) 1 1 سکه‌های طلا از مهم‌ترین مواد باستان‌شناختی است که از دوران تاریخی در مناطق مختلف ایران ضرب شده‌اند. با مطالعات روشمند ساختار بیرونی و درونی سکه‌ها، علاوه بر احراز هویت تاریخی و تعیین اصالت، در زمینه‌ی کاربرد رویکردهای تحلیلی در رفع ابهامات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی دوره‌های مختلف تاریخی اهمیت فراوانی دارد. در این پژوهش، سه عدد سکه‌ی طلا از ضرابخانه‌های مختلف از مجموعه سکه‌های زرین سلطان ابوسعید بهادر، فرمانروای ایلخانی، موجود در مخزن موزه ملی مورد مطالعه باستان‌شناختی و باستان‌سنجی قرار گرفت. در گام نخست، با هدف دسترسی به مستندات احراز هویت و شناسایی عناصر تشکیل‌دهنده سطح بیرونی، مراحل مستندنگاری و خوانش نقوش و خط‌نگاره‌ها و توزین و اندازه‌گیری قطر سکه‌ها انجام شد. در گام بعدی و در مهم‌ترین مرحله پژوهش، به‌منظور شناسایی ساختار درونی سکه‌های مورد مطالعه، آنالیز عنصری فلز سکه به‌منظور شناسایی ساختار متالورژیکی سکه‌ها انجام شد. در این مرحله بر روی نمونه‌ها آزمایش غیرمخرب پیکسی انجام شد. این آزمایش روشی غیرمخرب با حساسیت تحلیلی بالا و همچنین ابزاری علمی، دقیق و کاربردی برای تجزیه‌وتحلیل سکه‌های تاریخی می‌باشد. آنالیز با کاربرد شتاب‌دهنده و اندوگراف پژوهشکده فیزیک و شتابگرها در آزمایشگاه انرژی اتمی ایران انجام شد. پس از دستیابی به داده‌های ریزساختار اصلی، از آن‌جا که درصد ناخالصی نقش مهمی در تعیین عیار سکه‌های طلا دارد، بنابراین با هدف تعیین میزان خلوص، با تمرکز بر داده‌های ریزساختار ناخالصی، درجه خلوص و تغییرات عیاری در هر سه سکه با کاربرد روش آمار تحلیلی- استنباطی و بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS مدل واریانس یک‌طرفه داده‌ها استخراج و به‌منظور دقت بالا در نتایج حاصله، تفاوت در شاخص‌های توصیفی با انجام آزمون توکی داده‌های به‌دست‌آمده آزمایش گردید. 2 Coins are among the most significant archaeological and historical data, which—beyond their economic value-can play a crucial role in resolving historical ambiguities, understanding economic conditions, political structures, and even trade and cultural relations of the studied period. Through systematic analysis, coins also provide precise scientific information regarding production processes and the technological capabilities embedded in their structure. Among these, gold coins hold a special status due to their high material value, durability, and resistance to corrosion. During the Ilkhanid period-one of the most pivotal historical eras in Iran-this study aims to conduct detailed and systematic field, laboratory, and archaeometric investigations on three selected samples from a collection of 105 gold coins attributed to Sultan Abu Sa'id Bahadur, discovered in the Jameh Mosque of Tabriz and currently housed in the National Museum of Iran. To authenticate the historical identity of the samples, the external surface of the coins was first examined through documentation procedures including weighing, dimensional measurements, and photography. Iconographic and epigraphic readings were conducted to identify minting details and inscriptions. The coins under study date back to the reign of Abu Sa'id Bahadur (716–736 AH), with minting dates ranging from 724 to 729 AH. Weight measurements revealed that the coins deviate from the standard weight norms of the period. Surface analysis showed that the coins fall into the category of geometrically patterned coins. Two samples (Registry Nos. 12530 and 12546) feature common circular and square-in-circle motifs. The third sample (Registry No. 12544) displays an innovative design with a Quranic verse (Surah 2:137) inscribed around the edge, framed in a mihrab-like structure, along with the names of the four Sunni caliphs—emphasizing religious themes. The reverse side features an octagonal geometric pattern filled with Quranic phrases, with inscriptions referring to victory over enemies. Table 1 presents detailed information on the minting location, date, weight, imagery, and design of the three studied coins. In the second phase, elemental analysis was conducted to obtain microstructural and chemical composition data. Given the importance of non-destructive laboratory methods for identifying the elemental structure of coin metals, PIXE (Proton-Induced X-ray Emission) was employed. This powerful technique enables the detection of major and trace elements as well as impurities. PIXE allows for high-resolution analysis of microstructures and is capable of identifying a wide range of elements from sodium to uranium under optimal conditions. However, like XRF, its main limitation is surface -level analysis. Since impurity levels significantly affect the purity grade of gold coins, the elemental composition of the samples was analyzed, and the results were interpreted based on the concentration of metallic impurities. Statistical analysis focused on purity variations across coins from three different mints. PIXE utilizes micron-scale proton beams for high-precision, multi-elemental analysis. Under suitable conditions, the minimum detectable concentration ranges from 0.01 ppm to 11 ppm. Although PIXE offers deeper analytical penetration (up to several millimeters with high-energy protons), its standard depth (~70 microns) is generally less than that of XRF (~100 microns). Corrosion and sample heterogeneity may introduce uncertainty in elemental analysis, especially in copper or bronze coins. The three coin samples were analyzed using the accelerator and endograph facilities at the Physics and Accelerator Research Center of the Atomic Energy Organization of Iran. The elemental composition of major and minor elements-including Fe, Ni, Cu, Ag, Au, Al, Si, K, Ca, and Ti—was determined with a precision range of 10-100 ppm. Based on the obtained data, the primary microstructure, purity level, and the highest impurity concentrations among the samples were identified. Following the acquisition of analytical data, quantitative analysis of major and minor elements, microstructures, and impurities was performed. Impurity elements were statistically processed using SPSS software through descriptive and inferential methods. To ensure high accuracy, differences in descriptive indices were evaluated using post-hoc tests such as Tukey’s test. The final results are based on impurity concentration data and provide valuable insights into the metallurgical composition and purity of the studied coins. 101 116 2025/06/242025/06/272025/06/302025/06/252025/07/52025/06/152025/06/24 1404/4/3 2025/08/232025/08/232025/08/232025/08/232025/08/232025/08/232025/09/1 1404/6/10 اورینب نظریان Orineb Nazarian دانشگاه علوم و تحقیقات- دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران. محمد مرتضایی Mohammad Mortezayi پژوهشکده باستان‌شناسی- پژوهشگاه میراث فرهنگی. آرمان شیشه‌گر Arman Shishegar پژوهشکده باستان‌شناسی- پژوهشگاه میراث فرهنگی. رضا شعبانی‌صمغ‌آبادی Reza Shabanisamghabadi دانشگاه علوم و تحقیقات- دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Golden coin Ilkhanid PIXE experiment microstructure. سکه‌ی زرین ایلخانی آزمایش PIXE ریزساختار. ## ##