fa jalali 1403 3 1 gregorian 2024 6 1 7 1 online 1 fulltext

fa ارزیابی تأثیر عایق رطوبتی جذبی نانو بر کاهش جذب آب ملاط ماسه‌سیمان مورداستفاده در مرمت‌های گذشته تخت‌جمشید بنای تخت‌جمشید تحت تأثیر عوامل مختلف در معرض فرسایش و تخریب ناشی از رطوبت است و ملاط‌های سیمانی مورد استفاده در مرمت‌های گذشته، یکی از چالش‌های حفاظت این مجموعه فاخر سنگی است. این ملاط‌ها با گذشت زمان، به‌دلیل جذب آب بیشتر نسبت به سنگ، موجب تشدید نتایج مخرب رطوبت و بروز آسیب‌های جدی اما تدریجی و غیرقابل‌جبران شده‌اند. از آنجا که حذف این ملاط‌ها و جایگزین کردن اقدامات مرمتی گذشته به‌منظور بهبود وضعیت موجود کار بسیار دشواری است و ممکن است پیامدهای آسیب‌زایی برای این آثار ارزشمند داشته باشد، در این پژوهش تلاش شده است تا با انجام مطالعات جامع پیرامون وضعیت موجود این آثار و مرمت‌های انجام شده باسیمان، تأثیر عایق‌های رطوبتی نانو  بر کاهش جذب رطوبت ملاط‌های سیمانی استفاده‌‌شده، ارزیابی شود؛ بنابراین، هدف از این پژوهش ارزیابی راه‌کاری نوین بدون نیاز به حذف ملاط سیمانی و با مداخله محدودتر، برای حفاظت از این آثار است. در این مطالعه از روش تحقیق کاربردی و ترکیبی  بهره گرفته شده و با در‌نظر گرفتن مفاهیم نظری درقالب مطالعات آزمایشگاهی انجام شده است. در این فرایند، آزمون‌های مویینگی و درصد جذب آب نمونه‌های شاهد ملاط سیمانی  و دو نوع عایق رطوبتی نانو ایرانی و خارجی با نام‌های فراز‌سیل1 و زایکوسیل‌مکس2 بر روی نمونه‌های شاهد ملاط سیمان مشابه اعمال شده و نفوذپذیری و میزان جذب آب آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج بررسی‌ها نشان داد که هر دو عایق رطوبتی در کاهش جذب آب ملاط سیمانی مؤثر هستند. زایکوسیل مکس با عملکرد ۶۰.۵ درصد و فراز سیل با عملکرد ۴۸.۰۲ درصد، جذب آب ملاط سیمانی را کاهش دادند و زایکوسیل‌مکس عملکرد بهتری از فرازسیل نشان داد؛ اما با توجه به عدم دستیابی به درصد جذب آب نزدیک به نمونه سنگ‌های تخت‌جمشید و اختلاف بیش از ۱۰ برابری درصد جذب آب، هیچ یک از مواد مورد مطالعه برای ضدآب‌سازی ملاط سیمانی مورد استفاده در مرمت بنای تخت‌جمشید پیشنهاد نمی‌شوند. The structure of Persepolis is subjected to various factors that cause erosion and decay due to moisture. The cement mortars used in past restorations are one of the challenges in preserving this grand stone monument. Over time, these mortars, due to higher water absorption than the stone, have exacerbated the destructive effects of moisture, causing serious but gradual and irreversible damage. Since removing these mortars and replacing the past restorative measures to improve the current situation is extremely difficult and may have damaging consequences for these valuable artifacts, this research aims to evaluate the impact of nano waterproof coatings on reducing the moisture absorption of the used cement mortars through comprehensive studies on the current state of these monuments and the restorations carried out with cement. Therefore, this research aims  to provide a suitable solution without needing to remove the cement mortar and with minimal intervention to protect these artifacts. This study employs an experimental research method and considers theoretical concepts within laboratory studies. In this process, two types of Iranian and foreign nano waterproof coatings named  Zycosil Max and FarazSil were applied on similar cement mortar samples, and their permeability and water absorption were evaluated using water absorption percentage and capillarity tests. The results showed that both waterproof coatings effectively reduced the cement mortar's water absorption. Zycosil Max, with a performance of 60.5%, and Faraz Sil, with a performance of 48.02%, significantly reduced the water absorption of the cement mortar, with  Zycosil Max showing better performance than FarazSil. However, considering that the water absorption percentage did not reach close to that of the stone samples of Persepolis and the more than tenfold difference in water absorption percentage, none of the studied materials are recommended for waterproofing the cement mortar used in the restoration of the Persepolis monument. Persepolis, Stone Conservation, Nanotechnology, Cement Mortar, Waterproofing. تخت‌جمشید, حفاظت سنگ, فناوری نانو, ملاط سیمان, ضدآب کردن. 1 20 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-74&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/6 1402/11/17 2024/05/11 1403/2/22 Habib Meshkinfam Fard Master's Degree in Restoration and Conservation of Architectural Heritage, Department of Restoration of Historic Buildings and Textures, School of Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran. حبیب مشکین‌فام فرد No کارشناسی‌ارشد مرمت و احیای ابنیه و بافت‌های تاریخی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Mohammad Hassan Talebian Professor, Department of Architecture, School of Architecture,College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran. محمدحسن طالبیان mh.talebian@ut.ac.ir Yes استاد گروه معماری، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

fa استفاده از سایبان چوبی برای حفاظت از محوطه‌های تاریخی و فرهنگی پس از کاوش‌های باستان‌شناسی، نمونه موردی: حمام صدقیانی این پژوهش با هدف یافتن راه‌حل مناسب برای پوشش سقف حمام صدقیانی صورت گرفته است. بقایای حمام صدقیانی هنگام انجام علمیات عمرانی در محوطه‌ی دانشکده معماری و شهرسازی دانشکده هنرهای اسلامی تبریز یافت شده و مورد کاوش‌های باستان‌شناسی قرار گرفته است. این حمام متعلق به دوره قاجار است و در فهرست آثار ملی ثبت شده است. با توجه به اینکه بنای مذکور فاقد سقف است و در کد ارتفاعی پایین‌تر از محوطه قرار دارد، نیازمند پوششی است که هم مانع نفوذ نزولات جوی شود و هم بنا را در مقابل تابش محافظت کند. از این‌رو با هدف توسعه سیاست‌های درسی دانشگاه در حوزه فناوری معماری، تلاش شد با استفاده از فناوری‌های جدید پوششی مناسب با شرایط اثر، طراحی و ساخته شود. در همین راستا، پس انجام تحقیقات و ارائه طراح‌های مختلف توسط دانشجویان رشته فناوری معماری این دانشکده و تأمین اعتبارات لازم، سازه لملای1 قوسی شکل با پوشش پارچه انتخاب و اجرا شد. این سازه‌ی محافظ هم به‌لحاظ مصالح و هم شکل، با بنای حمام و دیگر بناهای موجود در محوطه همخوانی دارد و با حداقل وزن و تکیه‌گاه که موجب به حداقل رساندن آسیب‌های احتمالی به بنای اصلی می‌شود، ساخته شد. This research aims to propose a suitable solution for covering the roof of the Sadaqiani Bath. The Sadaqiani Bath is located on the campus of the Faculty of Architecture and Urban Planning at Tabriz Islamic Art University. During the construction of a new building, remnants of an ancient structure were uncovered, leading to archaeological excavations. This bath, dating back to the Qajar period, has been officially registered as a historical site. Due to its lower elevation compared to the surrounding area, the bath required a protective cover to prevent rainwater infiltration and provide adequate shielding from sunlight. In line with the university's academic policies in architectural technology, efforts were made to design and construct a cover using innovative technologies, aiming to establish a successful and exemplary standard in this field. To address these requirements, an arc-shaped lamella structure with a fabric cover was chosen. This structure not only offers protection against weather conditions but also harmonizes with the existing buildings on the site, including the bath. It is lightweight and provides sufficient support to minimize potential damage to the main structure. With the assistance of architectural technology students from the faculty, research and design efforts were carried out, and the cover for the Sadaqiani Bath was successfully constructed, with the necessary funding provided. conservation, excavation remains, cover, Sadaqiani Bath, Qajar. حفاظت, بقایای کاوش, پوشش, حمام صدقیانی, قاجار. 21 40 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-75&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/62023/12/31 1402/10/10 2024/05/112024/05/9 1403/2/20 Yaser Shahbazi Associate Professor, Faculty Member, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Iran. یاسر شهبازی y.shahbazi@tabriziau.ac.ir Yes دانشیار، عضو هیئت‌علمی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. ایران. Najmeh Faghih Dinevari Ph.D. Student in Islamic Architecture, Tabriz Islamic Art University, Iran. نجمه فقیه دینوری No دانشجوی دکتری معماری اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. ایران.

fa نیارش کاربندی: تعریف، شکل‌گیری و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر آن کاربندی، یک عنصر طاقی برای پوشش سقف با ظرفیت بالای عملکردی و فرمی و کارکرد سازه‌ای و تزئینی، متعلق به معماری تاریخی ایران است. این عنصر تزیینی در طول مدت رواج خود تغییراتی داشته است که موجب شکل‌گیری انواع مختلف از آن با ویژگی‌های گوناگون شده است. از این رو، هدف از این تحقیق دست‌یابی به پاسخ این سؤالات است که روند شکل‎گیری کاربندی چه مسیری را طی کرده ‌است؟ و مؤلفه‌های مؤثر بر کاربندی در این مسیر و در ادامه تبدیل آن به انواع موجود، چه بوده است؟ در این تحقیق کیفی، اطلاعات به روش میدانی و کتابخانه‌ای جمع‌آوری و سپس تحلیل و بررسی شده‌‌اند. در این راستا، ضمن اینکه روند تغییر تدریجی دستگاه‌های سازه‌ای رایج در معماری تاریخی ایران به سمت ایجاد کاربندی، موردبررسی قرار گرفته است، مفهوم کاربندی نیز از دیدگاه پژوهشگران بررسی‌شده تا دقیق‌ترین تعریف کاربندی ارایه شود. در ادامه مفاهیم مطرح در حوزه کاربندی بیان و دسته‌بندی خواهند شد. بررسی‌ها نشان داد که کاربندی از باریکه‌ی طاق‌هایی با هندسه وتری و هماهنگ ایجاد می‌شود و دارای هر دو نقش باربری و تزئینی است. هندسه وتری، اتصالات منظم و روی‌هم قرارگیری نقاط اصلی زمینه و کاربندی روی دایره‌ی ‌مبنا، از خصوصیات اصلی کاربندی هستند. مؤلفه‌های ساختار کاربندی را می‌توان ذیل دو بخش هندسه نظری و عملی بررسی نمود؛ باید دقت داشت که ارتباط این دو هندسه یک ارتباط تعاملی و دوطرفه‌ است که دارای مؤلفه‌های مشترک نیز هستند. هر یک از این مؤلفه‌ها بر روند شکل‌گیری این عنصر طاقی تأثیر داشته و نیز در این روند، خود دچار تغییر شده‌اند.   Karbandi is an arched structural element used for roof coverings in the historical architecture of Iran, distinguished by its high functional and formal capacity, simultaneously serving both structural and decorative purposes. The aim of this study is to answer the following questions: What trajectory has the formation process of Karbandi followed? What are the influential factors in this process and in its evolution into existing types? This qualitative research employs both fieldwork and library-based methods to collect data, which are then analyzed and evaluated. Initially, the gradual transition of common structural systems in historical Iranian architecture towards Karbandi was examined. The concept of Karbandi was also reviewed from the perspectives of various researchers to select the most precise definition. Subsequently, the key concepts related to Karbandi were identified and categorized. Karbandi is formed by narrow arches with chord-based and harmonious geometries, serving both load-bearing and decorative roles. Its primary characteristics include chordal geometry, orderly connections, the layered alignment of main points, and its construction based on a circular framework. The structural components of Karbandi can be analyzed through two aspects: theoretical geometry and practical geometry. It is important to note that the relationship between these two geometries is interactive and reciprocal, with some shared elements. Each of these components has influenced the formation process of this arched element while undergoing changes themselves throughout this process. Karbandi, Practical Geometry, Theoretical Geometry, Karbandi Construction, Formation of Karbandi. کاربندی, هندسه عملی, هندسه نظری, اجرای کاربندی, شکل‌گیری کاربندی. 41 54 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-76&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/62023/12/312024/01/27 1402/11/7 2024/05/112024/05/92024/05/14 1403/2/25 Fatemeh Shervani Tabar M.Sc., Architecture Technology, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Arts University, Tabriz, Iran. فاطمه شِروانی‌تبار No کارشناس‌ارشد فناوری معماری، گرایش استحکام‌بخشی بناهای تاریخی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. Ahad Nejad Ebrahimi Faculty member, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Arts University, Tabriz, Iran. احد نژادابراهیمی Ahadebrahimi@tabriziau.ac.ir Yes عضو هیئت علمی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. M. R. Chenaghlou Faculty member, Faculty of Civil Engineering, Sahand University of Technology, Tabriz, Iran. محمدرضا چناقلو No عضو هیئت علمی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران.

fa مشخصه‌یابی و آنالیز عنصری سفال‌های مینایی دژ الموت با استفاده از میکروسکوپ روبشی پروتون شناسایی و اندازه‌گیری عناصر سازنده ترکیبات سفالینه‌های تاریخی از اهمیت خاصی برخوردار است. با بررسی ترکیبات عنصری بدنه و لعاب زمینه سفالینه‌های تاریخی می‌توان اطلاعات بسیار ارزنده‌ای در زمینه تعیین مواد اولیه مورد استفاده در ساخت و تنوع آن‌ها و همچنین فن‌شناسی این اشیاء تاریخی به دست آورد. در این پژوهش ۱۲ نمونه از سفال‌های مینایی و لاجوردینه دژ الموت که قدمت آن‌ها به سده 6-7 هجری قمری برمی‌گردد، با استفاده از روش‌های آنالیز با باریکه‌ی یونی مطالعه شده است. در این مطالعه ترکیبات عنصری بدنه، رنگ‌دانه‌های مختلف استفاده شده در نقاشی‌ها و همچنین لعاب زمینه با استفاده از روش میکروپیکسی اندازه‌گیری شده‌اند. همچنین ضخامت لایه زراندود به کار رفته بر روی سطوح تعدادی از این سفال‌ها نیز با استفاده از روش Micro-RBS مطالعه شده‌اند. مهم‌ترین اهداف پژوهش پیش رو، دستیابی به عناصر تشکیل دهنده و مواد اولیه‌ استفاده‌شده در ساخت بدنه، لعاب زمینه و نوع رنگ‌دانه‌ها در ترسیم نقوش سفال‌های مینایی و لاجوردینه است. اندازه‌گیری ضخامت لایه زراندود به‌کار رفته در این تزیینات نیز یکی دیگر از اهداف پژوهش است. براساس نتایج به‌دست آمده از بررسی ترکیبات عنصری بدنه و لعاب زمینه این سفال‌ها می‌توان دریافت که در ساخت نمونه‌های دژ الموت از منابع مختلف سیلیس و گدازآورها استفاده شده است. همچنین با بهره‌گیری از نقشه توزیع عنصری به‌دست آمده از روش میکروپیکسی، عامل عنصری ایجاد و تولید رنگ‌دانه‌های قرمز، سفید، لاجوردی و فیروزه‌ای به ترتیب؛ آهن، قلع، کبالت و مس مشخص شده‌اند. ضخامت لایه زراندود استفاده شده در تزیینات نیز از 300 تا 800 نانومتر در نمونه‌ها متغیر است. The measurement of the elemental composition of historical pottery is of particular importance. By examining the elemental composition of the body and glaze of historical pottery, one can obtain valuable information regarding the determination of raw materials and their diversity, as well as techniques employed in the manufacturing of these historical objects. In this research, 12 samples of the mina'i pottery from Alamut Castle, dating back to the 11th to 13th centuries AD, have been studied using ion beam analysis techniques. In this study, the elemental composition of the body, various pigments used in the paintings, and also the baseglaze have been measured using the micro-PIXE. Additionally, the thickness of the gold layer applied on the surfaces of some of these potteries has also been studied using the micro-RBS method. The purpose of conducting this research is to provide appropriate answers to the following questions: What raw materials have been used in the manufacturing of the body and glaze of these objects? What sources have supplied the raw materials used as fluxes? Also, what coloring agents and elements have been used to create different colors in the baseglaze and decorative paintings? Measuring the thickness of the gold layer used in these decorations is also one of the goals of this research work. Based on the results obtained from the elemental composition of the body and glaze of these potteries, it can be concluded that different sources of silica and fluxes have been used in the manufacturing of Alamut Castle mina'i potteries. Also, the coloring agents in producing red, white, blue, and turquoise pigments have been identified as Fe, Sn, Co and Cu elements, respectively. Moreover, the micro-RBS shows that the thickness of the gold layer used in decorations varies from 300 to 800 nanometers in the samples.   Mina'I, Alamut Castle, Elemental composition, Micro-PIXE, Gilding layer. سفال‌های مینایی, لاجوردینه, دژ الموت, ترکیبات عنصری, میکروپیکسی,لایه زراندود. 55 74 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-77&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/62023/12/312024/01/272024/01/17 1402/10/27 2024/05/112024/05/92024/05/142024/05/20 1403/2/31 Davoud Agha-Aligol Nuclear Science and Technology Research Institute, Physics and Accelerators Research School, Nuclear and Experimental Physics Group, Van de Graaff Laboratory, Tehran, Iran. داود آقا‌علی گل daghaaligol@aeoi.org.ir Yes پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکده فیزیک و شتابگرها، گروه فیزیک هسته‌ای و تجربی، آزمایشگاه واندوگراف، تهران، ایران. Mohammad Lamehi-Rachti Nuclear Science and Technology Research Institute, Physics and Accelerators Research School, Nuclear and Experimental Physics Group, Van de Graaff Laboratory, Tehran, Iran. محمد لامعی‌رشتی No پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکده فیزیک و شتابگرها، گروه فیزیک هسته‌ای و تجربی، آزمایشگاه واندوگراف، تهران، ایران. Mahmoud Moradi Nuclear Science and Technology Research Institute, Physics and Accelerators Research School, Nuclear and Experimental Physics Group, Van de Graaff Laboratory, Tehran, Iran. محمود مرادی No پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، پژوهشکده فیزیک و شتابگرها، گروه فیزیک هسته‌ای و تجربی، آزمایشگاه واندوگراف، تهران، ایران. Melika yazdani Isfahan University of Art, Faculty of Handicrafts, Department of Islamic Art, Isfahan, Iran. ملیکا یزدانی No دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع‌دستی، گروه هنر اسلامی، اصفهان، ایران. Seyed Mohammad Amin Emami University of Art Isfahan, Faculty of Conservation and Restoration of Historical Objects, Isfahan, Iran. سیدمحمدامین امامی No دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی، اصفهان، ایران.

fa مطالعه روش ساخت و بررسی تطبیقی نقوش و دوره زمانی خلق یک عروسک خیمه‌شب‌بازی متعلق به موزه عروسک و اسباب‌بازی کاشان عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی یکی از عناصر هنرهای نمایشی هستند که هنرمندان عروسک‌گردان از دور هنگام جهت اجرای نمایش از آن‌ها استفاده می‌کرده‌اند. امروزه این آثار به‌عنوان میراث تاریخی، فرهنگی و هنری با ارزشی شناخته می‌شوند. موزه‌ عروسک و اسباب‌بازی کاشان، یکی از قدیمی‌ترین مجموعه‌ عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی را نگه ‌می‌دارد که حاوی اطلاعات با ارزش تاریخی، هنری و فنی هستند. نظر به اهمیت موضوع تلاش شده است تا در راستای شناخت ویژگی‌های فنی، زیباشناسانه و مواد سازنده این آثار، مطالعات تطبیقی- تاریخی بر روی یک نمونه عروسک تاریخی "فراش" از موزه مذکور انجام شود. برای این منظور، نقوش به‌کار رفته در لباس عروسک، مواد و روش ساخت سر و بدن عروسک با در نظر گرفتن دوره تاریخی حدودی، یک نمونه عروسک از موزه مذکور مورد بررسی قرار گرفت. عروسک مورد مطالعه، عروسک «فراش» با قدمت 150 سال، مربوط به منطقه نائین و اردکان است. نتایج مطالعات تاریخی و مقایسه تطبیقی عروسک با نمونه مشابه عصر قاجار، مؤید تعلق اثر مورد نظر به دوره قاجار است. نتایج نشان داد، عروسک خیمه‌شب‌بازی مورد‌نظر از خمیر چوب مرسوم در دوره قاجار همراه با پارچه‌های مختلف که بخشی از آن‌ها کالای وارداتی دوره قاجار بوده، ساخته شده است. Puppets are one of the elements of performing arts, which were used by puppeteers to perform shows since ancient times. Today, these works are known as valuable historical, cultural and artistic heritage. The Kashan Puppet and Toy Museum keeps one of the oldest collections of puppets that contain valuable historical, artistic and technical information. In this article, due to the importance of knowing the materials and manufacturing techniques, and the aesthetic features of these works, the study conducted on a sample of historical doll "Furash" from the mentioned museum has been studied by performing comparative studies and laboratory investigations. For this purpose, the study of the introduction of motifs used in doll clothes, materials and manufacturing methods, as well as determining the approximate age of a doll sample from this museum was studied. The studied doll is the 150-year-old "Furash" doll from Nayin and Ardakan regions. To achieve the goal, historical and comparative studies of the doll were done. Historical studies and a comparative comparison of the doll with the sample of the Qajar era witness, as well as technical investigations on other materials of the work, as well as the identification of its fabric and motifs, and the volume of the doll's head and its surface painting, prove that the work in question belongs to the Qajar period. The parts of the work, including the fabrics used in the clothes, motifs and volume creation of the doll's head and its surface painting, were compared with the examples of the Qajar period. The results showed that the desired marionette is a simple type that the artist made from the traditional wood pulp in the Qajar period along with different fabrics, some of which were among the imported goods of the Qajar period. Comparative study, Puppet, Kashan doll Museum, Conservation. مطالعه ‌تطبیقی, خیمه‌شب‌بازی, حفاظت, موزه عروسک کاشان. 75 88 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-78&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/62023/12/312024/01/272024/01/172024/01/12 1402/10/22 2024/05/112024/05/92024/05/142024/05/202024/05/8 1403/2/19 Tahereh Hajizadeh M.A Conservation of historical object, Faculty of conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. طاهره حاجی‌زاده No دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد رشته مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. Hamidreza Bakhshandehfard Associate Professor, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. حمیدرضا بخشنده‌فرد hr.bakhshan@aui.ac.ir Yes دانشیار گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. Mohsen Mohammadi Achachlouyi Assistant Professor, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. محسن محمدی آچاچلویی No استادیار گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

fa گزارش حفاظت اضطراری طا‌ق‌های ساسانیِ طبقه‌ی اول ضلع غربی طاق- سازه اسپهبد خورشید، سوادکوه حفاظت اشیاء و بقایای معماری که از کاوش‌های باستان‌شناسی به دست می‌آیند، حین و بعد از کاوش از مباحث مهمی است که باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. زمانی‌که شئ یا سازه‌ای از زیر خاک بیرون می‌آید، تحت تأثیر فرایند کاوش و تغییرات شرایط محیطی، علاوه بر آسیب‌های پیشین، مستعد صدمات جدی و بازگشت‌ناپذیر است. این آثار و سازه‌ها بعد از بیرون آمدن از زیر خاک، به‌دلیل برهم خوردن تعادل شرایط محیطی، پایداری خود را از دست می‌دهند و نیازمند اقدامات حفاظتی عاجل به‌منظور تثبیت وضعیت اثر هستند که تنها با همکاری و تعامل بین باستان‌شناس و حفاظت گر ممکن خواهد بود. در این مقاله تلاش شده است با ارائه گزارش کاوش و اقدامات اضطراری که به‌منظور حفاظت از بقایای اثر معماری ارزشمند با نام طاق- سازه اسپهبد خورشید در جنوب استان مازندران صورت گرفته است، بر ضرورت و اهمیت این موضوع تأکید شود. Conservation and restoration after archaeological excavations are important steps topics that should be given more attention, especially when a structure is excavated completely and uncovered, it is certainly faced with fundamental weaknesses and destructions. When these structures are unearthed, they are exposed to an environmental imbalance. At this point, the cooperation between archaeologists and restorers is of high importance. One of these protections has been carried out on an architectural work called Espahbad Khurshid arch-structure located on the northern slopes of the Alborz Mountains in south of Mazandaran province and in the mountainous part of Savadkouh city. In the summer of 2023, the historical vault of Espahbad Khurshid was excavated for the first time. The C14 dating documents that this architectural work has been used from the 3rd century AD to the 7th century AD and is related to the beginning of the Sassanid era until the beginning of the Islamic period in northern Iran. The large arch structure of this building still remained on the three western, eastern and central sides. The height of the arch opening is 100 meters, and its horizontal length is about 85 meters. Its depth is 5 meters at the lowest parts and 20 meters at the highest part. In total, about 8,500 square meters of the structure remained from this building. On the western side of this arch on the first terrace, an archaeological excavation has been carried out, which provided important finds including numerous pottery sherds, weaponries including arrow heads, glass vessels and sealing clay. Important architectures were also revealed. Among them were some arches with Sassanid style and decorations which were immediately protected and restored after excavation, since the upper parts of the arch, which were visible under the rubble, were badly damaged. This restoration was done in cooperation with a large group of climbers and volunteers interested in history, archeology and nature tourism. This group has carried the needed materials for restoration including water, sand and plaster to the first terrace. The restoration style was based on the theory of the Venice charter. In this article, we present the description of the architectural structure in the natural arch of Espahbod Khurshid and its archaeological and conservation measures. Arch- structure Espahbad Khurshid, Savadkouh, Sassanid arch, emergency conservation. سوادکوه, طاق ساسانی, طاق- سازه اسپهبد خورشید, حفاظت اضطراری. 89 108 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-79&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/62023/12/312024/01/272024/01/172024/01/122024/02/4 1402/11/15 2024/05/112024/05/92024/05/142024/05/202024/05/82024/05/13 1403/2/24 Mehdi Abedini Araqi Research Centre for Espahbad Khurshid and other Savadkouh historical caves, Doab, Mazandaran, Iran. مهدی عابدینی عراقی No مدیر پایگاه ملی طاق تاریخی اسپهبد خورشید و آثار وابسته. Abolfazl Nikoobayan Cultural heritage expert and university lecturer. Sari, Iran. ابوالفضل نیکوبیان No کارشناس میراث فرهنگی و مدرس دانشگاه. Mohammad Keshavarz Divkolaee ISEMO- The International Association for Mediterranean and Oriental Studies in Rome, Italy; Iranian Scientific Committee on Troglodytic Architecture (ICTA), Tehran, Iran. محمد کشاورز دیوکلایی mohamadkeshavarzdivkola@gmail.com Yes عضو انجمن بین‌المللی ایزمئو، رم، ایتالیا و عضو کمیته علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران، ایکتا.

fa استحکام‌بخشی اسناد کاغذی با استفاده از نانو ذرات کتیرا هدف از این نوآوری، ارزیابی نانو ذرات صمغ کتیرا، بهینه‌سازی جهت استحکام‌بخشی و بازگرداندن قوای مکانیکی و پایداری به اسناد کاغذی تاریخی است. روش و رویکرد پژوهش، کاربردی بوده و به روش تحلیلی- مقایسه‌ای است که شامل یافته‌اندوزی و گردآوری اطلاعات از طریق آزمایش‌های مرتبط با موضوع پژوهش چون آزمون‌های pH سنجی، مقاومت مکانیکی، آنالیز SEM، آنالیز پتانسیل زتا جهت بررسی عمق نفوذ و پایداری بالا و رنگ سنجی روی نمونه‌ها بوده است. نانو ذرات کتیرا با درصدهای وزنی مختلف استحصال شده و جهت بالابردن میزان pH آن، هیدرواکسیدکلسیم و جهت افزایش انعطاف پذیری، گلیسرول به آن افزوده شد. تیمار حاصل روی نمونه‌های کاغذی اسپری شده و سپس تحت پیرسازی رطوبت- دما به شماره استاندارد 4706- ISIRI به مدت 12 روز کامل و پیرسازی نور به شماره استاندارد 3e02-6819 ASTM Dبه مدت 6 روز کامل قرار داده شد. نتایج نشان داد که در آزمونpH  سنجی، pH نمونه‌های تیمار شده قبل و بعد از پیرسازی نسبت به نمونه شاهد افزایش یافته و در محدوده قلیایی قرار گرفته و به‌عبارتی تا 40% افزایش داشته است. آنالیز SEM، پیوند فیزیکی الیاف شکسته را گزارش داد. آنالیز مقاومت مکانیکی نمونه‌ها قبل و بعد از پیرسازی، در نمونه‌های روزنامه، افزایش نیروی 3 تا 15% بسته به میزان صمغ مصرفی را نشان داد. نتیجه آنالیز رنگ‌سنجی، عدم تغییرات رنگ و کدورت ماده استحکام بخش را اعلام نموده است. در آنالیز پتانسیل زتا، اندازه ذرات ماده، 4.5 تا 5 نانومتر به دست آمده که عمق نفوذ بالا و پایداری را در جهت استحکام‌بخشی نشان می‌دهد. The purpose of this innovation is to evaluate the nanoparticles of Katira (Tragacanth gum), to optimize for reinforcing agent to restore mechanical strength and stability of historical paper documents. The method and approach of the research is practical study and it is an analytic-comparative method involving gathering information through the relevant tests to the research topic, such as pH tests, mechanical strength, SEM analysis, zeta potential analysis to check the depth of penetration and high stability. Katira nanoparticles with different weight percentages were extracted and calcium hydroxide was added for increasing its pH and glycerol was added for increasing flexibility. The treatment was sprayed on the paper samples and then it was done for humidity-temperature aging according to ISIRI-4706 standard number for 12 days and light aging according to ASTM D-3e02-6819 standard number for 6 days. The results obtained from the pH analysis, the pH of the treated samples before and after aging increased compared to the blank sample about 40%. SEM analysis showed the physical synthesis of the broken fibers. Mechanical strength Analysis in the newspaper samples, before and after aging, showed an increase in strength of 3 to 15% depending on the amount of gum that was used. The result of colorimetric analysis showed no change in the color and opacity of the reinforcing material. In the zeta potential analysis, the size of the material was found to be 4.5 to 5 nm, which shows high penetration depth and stability in its resistance. Katira (Tragacanth gum), Consolidation, Paper Documents, Nanoparticles. کتیرا (صمغ کتیرا), استحکام‌بخشی, اسناد کاغذی, نانو ذرات. 109 114 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-1-80&slc_lang=fa&sid=1 2024/02/62023/12/312024/01/272024/01/172024/01/122024/02/42024/02/19 1402/11/30 2024/05/112024/05/92024/05/142024/05/202024/05/82024/05/132024/05/18 1403/2/29 Azam Soheilipour PhD in Restoration of Historical and Cultural Objects, Art University, Tehran, Iran. اعظم سهیلی‌پور A.soheiliii@gmail.com Yes دکتری مرمت اشیای تاریخی و فرهنگی، دانشگاه هنر. تهران. ایران. Mehrnaz Azadi Boyaghchi associate professor, Faculty of Conservation and Restoration, Art University of Isfahan. Iran. مهرناز آزادی بویاغچی No دکتری مرمت اشیای تاریخی و فرهنگی، هیئت‌علمی دانشگاه هنر اصفهان. ایران.