fa معماری سنگی ایران؛ ضرورت بازخوانی در سیر تطور و سبک‌شناسی حفاظت و مرمت اشیاء و آرایه‌های معماری تاریخی- فرهنگی. Conservation and restoration of historical-cultural architectural objects and decorations. یادداشت، نقد و دیدگاه notes, article critiques and opinion <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Garamond,serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">مصالح ساختمانی، به‌ویژه سنگ، نقش بنیادینی در شکل‌گیری سبک‌ها و هویت معماری ایفا می‌کنند. باوجود پیشینه‌ی طولانی استفاده از سنگ در معماری ایران، این ماده کمتر به‌صورت مستقل و تحلیلی در مطالعات سبک‌شناسی مورد بررسی قرارگرفته است. معماری سنگی، از نخستین فضاهای طبیعی مانند غارها تا فضاهای دستکند زیستی در اقصی نقاط ایران تا بناهای شاخص حکومتی و آیینی در اعصار مختلف تاریخی تا دوران معاصر، بستر ارزشمندی برای بازشناسی نسبت میان مصالح، فناوری ساخت و تحول سبک‌ها فراهم آورده است. این مقاله کوتاه باهدف معرفی چارچوبی دسته‌بندی‌شده برای معماری سنگی ایران، بر لزوم بازخوانی این شاخه از منظر سبک‌شناسی تأکید دارد در این مقاله ضمن&nbsp; توجه به دلایل مهجور ماندن موضوع به بررسی نقش حالت&shy; های مختلف سنگ در شکل گیری تنوع چشمگیری از انواع مصالح&nbsp; ساختمانی اشاره دارد و&nbsp; ساحت های استفاده از سنگ در معماری را&nbsp; به منظور سبک‌شناسی معماری سنگی در ایران فارغ از حکومت&shy;ها و دوره&shy;های تاریخی مورد بررسی قرار می&shy;دهد</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Garamond,serif"><span style="font-size:12.0pt">Building materials, particularly stone, play a fundamental role in shaping architectural styles and identity. Despite the long history of stone usage in Iranian architecture, this material has seldom been studied independently and analytically in stylistic research. Stone architecture&mdash;from early natural spaces such as caves to hand-carved dwellings across Iran, and from prominent governmental and religious structures throughout various historical periods up to the contemporary era&mdash;provides a valuable context for understanding the relationship between materials, construction technology, and stylistic evolution</span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">.&nbsp;</span></span></span></span></span><span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Garamond,serif"><span style="font-size:12.0pt">This brief article aims to introduce a systematic classification framework for Iranian stone architecture, emphasizing the necessity of re-examining this field from a stylistic perspective. In addition to exploring the reasons behind the relative neglect of this subject, the study examines how different forms of stone contribute to the remarkable diversity of building materials. Furthermore, it investigates the various applications of stone in architecture to analyze the stylistic features of Iranian stone architecture, independent of ruling dynasties and historical periods</span><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></b></span></span></span></div> : معماری سنگی, سبک‌شناسی, مصالح ساختمانی, فناوری ساخت, تاریخ معماری ایران Iranian Stone Architecture, Stylistic Analysis, Building Materials, Construction Technologies, Architectural History of Iran 79 84 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-49-18&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Razani مهدی رازانی m.razani@tabriziau.ac.ir 0000-0003-2704-4073 No TIAU دانشگاه هنر اسلامی تبریز