Knowledge of Conservation and Restoration

fa مطالعه و بررسی فن‌شناسی دیوارنگاره‌های موجود در چله‌خانه بقعه پیربکران Study and Analysis of the Wall Paintings Technology in the Chelleh-Khaneh of Pir-e Bakran Shrine کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;">مطالعه و بررسی دیوارنگاره‌های ایرانی با توجه به قدمت و ارزش بصری و هنری‌شان، همواره مورد توجه پژوهشگران و تاریخ‌دانان هنر بوده است. زمانی‌که موضوع نقاشی ایرانی مطرح می‌شود، تصاویر موجود بر نسخ خطی و مرقعات به اذهان خطور می‌کند. اما نباید فراموش کرد که هنرمندان ایرانی از دیرباز در زمینه‌های گوناگون هنر تصویری و تزئینی فعالیت داشته‌اند. شواهد گویای آن است که هنر دیوارنگاری بسیار کهن‌تر از سنت تصویرگری کتاب بوده است. در دوران کهن، دیوارنگاری بیشترین اهمیت را در میان انواع هنرهای تصویری داشته است. هر چند در خلال چهار قرن حکومت مغولان بر ایران اهمیت آن در مقایسه با تصویرگری کتاب بسیار کاهش یافت. تا این‌که در دوره صفویان این هنر تصویری مجدداً مورد توجه قرار گرفته و نمونه‌هایی از آن‌ها را می‌توان در کاخ‌های سلطنتی که از این دوران باقی مانده است، مشاهده کرد. همان‌طور که اشاره شد، در دوره حکومت مغولان اهمیت دیوارنگاره‌ها در مقایسه با تصویرگری کتاب بسیار کاهش یافت و با وجود آثار با ارزش نگارگری، دیوارنگاره‌های اندکی باقی مانده است. نقاشی‌های موجود در چله‌خانه بقعه پیربکران از معدود نمونه‌های تصویری به‌جای مانده از این دوران است و دارای طرح‌ها و نقوشی کاملاً مشابه با مینیاتورهای مکاتب این دوره می‌باشد. همچنین دارای تفاوت‌های چشمگیری با دیوارنگاره‌های صفوی از لحاظ نوع ترکیب‌بندی، رنگ‌های به‌کار رفته و طراحی نقوش است. از این رو لازم است علاوه بر مطالعه بر روی عناصر تصویری و مقایسه آن‌ها با مینیاتورهای به‌جای مانده از این دوره، مسائل تکنیکی و شیوه اجرا و مواد و مصالح به‌کار رفته در این اثر با ارزش هنری و تاریخی بررسی شود. در این مقاله سعی شده تا حد توان و امکانات به شناخت هر چه بیشتر اثر از لحاظ مطالعات تطبیقی- تاریخی و فن‌شناسی پرداخته شود. برای این منظر به کمک روش‌های آزمایشگاهی، انواع رنگ‌های به‌کاررفته در این اثر و چگونگی اجرای آن‌ها مورد بررسی قرار گرفتند. با این حال به دلیل محدودیت در نمونه‌برداری از این اثر بسیار نفیس و منحصربه‌فرد در زمینه‌ شناخت مواد و مصالح به‌کاررفته در اجرای تزئینات این مقاله، دارای کمبود و نواقصی است که امید است در مراحل بعدی مطالعات و پژوهش‌ها برطرف شود.</div> <div style="text-align: justify;">The study and examination of Iranian wall paintings, given their historical significance and visual-artistic value, have consistently attracted the attention of researchers and art historians. When the topic of Iranian painting is raised, images found in manuscripts and albums often come to mind. However, it should not be overlooked that Iranian artists have long been active in various fields of visual and decorative arts. Evidence suggests that the art of wall painting predates the tradition of book illustration by a considerable margin. In ancient times, wall painting held the greatest prominence among various forms of visual arts. Nevertheless, during the four centuries of Mongol rule over Iran, its significance diminished substantially in comparison to book illustration. It was not until the Safavid period that this visual art form regained attention, with examples of it observable in the royal palaces preserved from that era. As noted, during the Mongol period, the importance of wall paintings significantly declined compared to book illustration, and despite the presence of valuable miniature paintings, few wall paintings from this period have survived. The paintings in the Chelleh-Khaneh of the Pir-e Bakran Shrine are among the rare surviving pictorial examples from this era, featuring designs and motifs closely resembling the miniatures of the schools of that period. They also exhibit notable differences from Safavid wall paintings in terms of composition, the colors used, and the design of motifs. Therefore, in addition to studying the visual elements and comparing them with the surviving miniatures from this period, it is essential to investigate the technical aspects, execution methods, and materials used in this valuable historical and artistic work. This article endeavors, within the limits of available resources, to enhance understanding of the work through comparative-historical and technological studies. To this end, laboratory methods were employed to analyze the types of colors used in the work and the techniques of their application. However, due to limitations in sampling from this highly exquisite and unique piece, the study of the materials and substances used in the execution of its decorations remains incomplete, with shortcomings that are hoped to be addressed in future stages of research and investigation . </div> بقعه‌ پیربکران, چله‌خانه, دیوارنگاره, دوره ایلخانی, مطالعات تطبیقی. Pir-e Bakran Shrine, Chelleh-Khaneh, wall painting, Ilkhanid period, comparative studies. 12 27 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-145-15&slc_lang=fa&sid=1 Saman Torabi سامان ترابی TorabiSaman@yahoo.com No Master’s Degree in Restoration of Historical and Cultural Objects کارشناس ارشد مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی