Knowledge of Conservation and Restoration

fa مطالعه ‌‌تطبیقی-تحلیلی ‌‌سیر ‌‌تحولات ‌‌تاریخی-کالبدی ‌‌مسجد ‌‌حاج ‌‌رجبعلی ‌‌تهران Analytic and Comparative Study of Physical-Historical Changes in Haj Rajab Ali Mosque in Tehran City کاربرد علوم، فناوری‌ها، تجهیزات، مواد و روش‌های نوین Application of modern sciences, technologies, equipment, materials and methods پژوهشي Research, Original, Regular <div style="text-align: justify;">مسجد ‌‌حاج‌‌رجبعلی ‌‌از ‌‌بناهای ‌‌قاجاری ‌‌تهران ‌‌است ‌‌که ‌‌در ‌‌سیر ‌‌تکاملی ‌‌خود ‌‌دستخوش ‌‌تحولات ‌‌بسیاری ‌‌به‌ویژه ‌‌از ‌‌جنبه‌های ‌‌کالبدی ‌‌شده ‌‌است ‌‌و ‌‌با ‌‌وجود ‌‌اهمیت ‌‌ویژه ‌‌تاکنون ‌‌به‌طور ‌‌شایسته ‌‌بررسی ‌‌نشده ‌‌است. ‌‌پژوهش‌های ‌‌انجام‌شده ‌‌بیشتر ‌‌به ‌‌بررسی ‌‌وضعیت ‌‌موجود ‌‌بنا ‌‌پرداخته‌اند. ‌‌بیشتر ‌‌اطلاعات ‌‌حاصل ‌‌از ‌‌این ‌‌پژوهش‌ها ‌‌با ‌‌اطلاعات ‌‌موجود ‌‌در ‌‌اسناد ‌‌تاریخی ‌‌دوره‌های ‌‌مختلف، ‌‌به‌ویژه ‌‌از ‌‌نظر ‌‌فرم ‌‌کالبدی، ‌‌هم‌خوانی ‌‌ندارند ‌‌و ‌‌تناقضاتی ‌‌از ‌‌نظر ‌‌تغییرات ‌‌شکلی، ‌‌زمانی ‌‌و ‌‌همچنین ‌‌تاریخ ‌‌احداث ‌‌بنا ‌‌مشاهده ‌‌می‌شود. ‌‌هدف ‌‌اصلی ‌‌این ‌‌پژوهش ‌‌بررسی ‌‌سیر ‌‌تحولات ‌‌تاریخی ‌‌بنا، ‌‌به‌ویژه ‌‌از ‌‌دیدگاه ‌‌کالبدی ‌‌در ‌‌دوره‌های ‌‌مختلف ‌‌به‌منظور ‌‌تدقیق ‌‌زمانی ‌‌پیدایش ‌‌و ‌‌سیر ‌‌تحولات ‌‌بناست. ‌‌برای ‌‌این ‌‌منظور ‌‌از ‌‌روش ‌‌پژوهش ‌‌کیفی ‌‌با ‌‌رویکرد ‌‌توصیفی-تحلیلی-تطبیقی ‌‌استفاده ‌‌شده ‌‌و ‌‌گردآوری ‌‌اطلاعات ‌‌نیز ‌‌به ‌‌روش ‌‌مطالعه ‌‌کتابخانه‌ای، ‌‌بررسی‌های ‌‌میدانی ‌‌و ‌‌مصاحبه ‌‌صورت ‌‌گرفته ‌‌است. ‌‌یافته‌های ‌‌پژوهش ‌‌نشان ‌‌می‌دهد ‌‌برخلاف ‌‌اطلاعات ‌‌موجود ‌‌در ‌‌برخی ‌‌منابع، ‌‌بنا ‌‌به ‌‌دوره ‌‌محمدشاه ‌‌مربوط ‌‌است. ‌‌همچنین ‌‌برخلاف ‌‌اطلاعات ‌‌موجود ‌‌در ‌‌منابع ‌‌کتیبه ‌‌موجود ‌‌در ‌‌بنا ‌‌نشان‌دهنده ‌‌سال ‌‌اتمام ‌‌ساخت ‌‌بنا ‌‌نبوده ‌‌و ‌‌فرایند ‌‌تکمیل ‌‌بنا ‌‌پس ‌‌از ‌‌تاریخ ‌‌کتیبه ‌‌نیز ‌‌ادامه ‌‌داشته ‌‌است. ‌‌تحلیل ‌‌داده‌ها ‌‌نشان ‌‌می‌دهد ‌‌فرم ‌‌کالبدی ‌‌بنا ‌‌از ‌‌زمان ‌‌تکمیل ‌‌تا ‌‌اواسط ‌‌دهه ‌‌۴۰ ‌‌ثابت ‌‌بوده ‌‌است. ‌‌تفسیر ‌‌عکس‌های ‌‌هوایی ‌‌مشخص ‌‌می‌کند ‌‌بیشترین ‌‌تغییرات ‌‌کالبدی ‌‌از ‌‌اواخر ‌‌دهه ‌‌۴۰ ‌‌تا ‌‌اواسط ‌‌دهه ‌‌۶۰ ‌‌رخ ‌‌داده ‌‌که ‌‌کاربری‌های ‌‌ناهمگونی ‌‌را ‌‌به ‌‌بنا ‌‌تحمیل ‌‌کرده ‌‌است. ‌‌نتایج ‌‌پژوهش ‌‌به‌کمک ‌‌تحلیل ‌‌و ‌‌تفسیر ‌‌منابع ‌‌اطلاعاتی ‌‌که ‌‌از ‌‌نظر ‌‌علمی ‌‌و ‌‌حقوقی ‌‌قابل‌استناد ‌‌هستند، ‌‌ضمن ‌‌تصحیح ‌‌زمانی ‌‌تحولات ‌‌و ‌‌کمک ‌‌به ‌‌تصحیح ‌‌و ‌‌بازترسیم ‌‌تغییرات، ‌‌سیر ‌‌تحولات ‌‌کالبدی- ‌‌تاریخی ‌‌بنا ‌‌را ‌‌بازیابی ‌‌کرده ‌‌و ‌‌در ‌‌رفع ‌‌ابهامات ‌‌مؤثر ‌‌است. ‌‌درنهایت ‌‌ترکیب ‌‌و ‌‌تحلیل ‌‌اطلاعات ‌‌نقشه‌های ‌‌تاریخی ‌‌و ‌‌عکس‌های ‌‌هوایی ‌‌به ‌‌تعریف ‌‌چهار ‌‌دوره ‌‌اصلی ‌‌تغییرات ‌‌کالبدی ‌‌در ‌‌بنا ‌‌منجر ‌‌شده ‌‌که ‌‌معرف ‌‌اصالت ‌‌کالبدی ‌‌بخش‌های ‌‌مختلف ‌‌بنا ‌‌نیز ‌‌است.</div>  ‌‌Haj ‌‌Rajab ‌‌Ali ‌‌mosque ‌‌is ‌‌one ‌‌of ‌‌the ‌‌historic ‌‌buildings ‌‌in ‌‌Tehran ‌‌city, ‌‌made ‌‌in ‌‌Qajar ‌‌era. ‌‌Despite ‌‌being ‌‌prominent ‌‌the ‌‌building ‌‌has ‌‌not ‌‌been ‌‌studied ‌‌very ‌‌carefully. ‌‌The ‌‌existing ‌‌literature, ‌‌shows ‌‌informationonly ‌‌about ‌‌the ‌‌current ‌‌status ‌‌of ‌‌the ‌‌construction. ‌‌Most ‌‌of ‌‌the ‌‌information ‌‌obtained ‌‌from ‌‌these ‌‌researches ‌‌isn’t ‌‌consistent ‌‌with ‌‌the ‌‌information ‌‌in ‌‌the ‌‌historical ‌‌documents ‌‌of ‌‌different ‌‌periods, ‌‌especially ‌‌in ‌‌terms ‌‌of ‌‌physical ‌‌form, ‌‌and ‌‌there ‌‌are ‌‌contradictions ‌‌in ‌‌the ‌‌shape, ‌‌time, ‌‌and ‌‌also ‌‌the ‌‌date ‌‌of ‌‌construction ‌‌of ‌‌the ‌‌building. ‌‌In ‌‌this ‌‌regard, ‌‌the ‌‌present ‌‌study ‌‌examines ‌‌the ‌‌physical ‌‌changes ‌‌of ‌‌the ‌‌building. ‌‌The ‌‌main ‌‌purpose ‌‌of ‌‌this ‌‌research ‌‌is ‌‌to ‌‌study ‌‌the ‌‌historical ‌‌developments, ‌‌in ‌‌particular ‌‌from ‌‌the ‌‌physical ‌‌viewpoint ‌‌in ‌‌different ‌‌periods ‌‌to ‌‌determine ‌‌the ‌‌time ‌‌of ‌‌the ‌‌origin ‌‌and ‌‌the ‌‌course ‌‌of ‌‌changes. ‌‌For ‌‌this ‌‌purpose, ‌‌a ‌‌qualitative ‌‌research ‌‌method ‌‌has ‌‌been ‌‌used ‌‌with ‌‌a ‌‌descriptive-analytical-comparative ‌‌approach. ‌‌Data ‌‌collection ‌‌method ‌‌is ‌‌document ‌‌studies, ‌‌field ‌‌surveys ‌‌and ‌‌interviews. Unlike ‌‌some ‌‌sources, ‌‌findings ‌‌of ‌‌the ‌‌research ‌‌showed ‌‌that ‌‌the ‌‌building ‌‌belongs ‌‌to ‌‌Mohammad ‌‌Shah ‌‌Qajar ‌‌period. ‌‌Also, ‌‌unlike ‌‌the ‌‌information ‌‌in ‌‌sources ‌‌the ‌‌inscription ‌‌in ‌‌the ‌‌building ‌‌doesn't ‌‌show ‌‌the ‌‌date ‌‌of ‌‌end ‌‌of ‌‌construction ‌‌and ‌‌shows ‌‌that ‌‌the ‌‌completion ‌‌process ‌‌of ‌‌the ‌‌building ‌‌continues ‌‌after ‌‌this ‌‌date. ‌‌Data ‌‌analysis ‌‌showed ‌‌that ‌‌physical ‌‌form ‌‌of ‌‌building ‌‌has ‌‌not ‌‌been ‌‌changed ‌‌from ‌‌completion ‌‌time ‌‌to ‌‌mid ‌‌-1960s. ‌‌Arial ‌‌photo ‌‌interpretation ‌‌determines ‌‌that ‌‌most ‌‌physical ‌‌changes ‌‌occurred ‌‌from ‌‌end ‌‌of ‌‌1960s ‌‌to ‌‌mid ‌‌1980s ‌‌which ‌‌protruded ‌‌heterogeneous ‌‌functions ‌‌to ‌‌the ‌‌building. ‌‌The ‌‌results ‌‌of ‌‌the ‌‌research, ‌‌through ‌‌analysis ‌‌and ‌‌interpretation ‌‌of ‌‌the ‌‌data, ‌‌which ‌‌are ‌‌scientifically ‌‌and ‌‌legally ‌‌legit, ‌‌have ‌‌been ‌‌able ‌‌to ‌‌chronologically ‌‌correct ‌‌the ‌‌changes ‌‌and ‌‌help ‌‌to ‌‌redesign ‌‌the ‌‌changes ‌‌and ‌‌course ‌‌of ‌‌the ‌‌physical-historical ‌‌modifications ‌‌of ‌‌the ‌‌building, ‌‌which ‌‌is ‌‌effective ‌‌in ‌‌resolving ‌‌the ‌‌ambiguities. ‌‌Finally, ‌‌combination ‌‌and ‌‌analysis ‌‌of ‌‌data ‌‌obtained ‌‌from ‌‌the ‌‌historic ‌‌maps ‌‌and ‌‌Arial ‌‌photos ‌‌data ‌‌led ‌‌to ‌‌definition ‌‌of ‌‌four ‌‌main ‌‌steps ‌‌in ‌‌physical ‌‌changes ‌‌in ‌‌the ‌‌building ‌‌which ‌‌also ‌‌defines ‌‌the ‌‌physical ‌‌authenticity ‌‌of ‌‌different ‌‌parts ‌‌of ‌‌the ‌‌building. ‌‌تحولات ‌‌تاریخی-کالبدی, ‌‌مسجد ‌‌حاج ‌‌رجبعلی, ‌‌تفسیر ‌‌اسناد, ‌‌عکس ‌‌هوایی, ‌‌نقشه‌های ‌‌تاریخی. Historical-Physical changes, Haj Rajab Ali mosque, Data interpretation, Arial Photo, Historical Map. 1 18 http://journal.richt.ir/kcr/browse.php?a_code=A-10-46-4&slc_lang=fa&sid=1 Arezu Feizolahbeigi آرزو ‌‌فیض‌اله ‌بیگی A.feizolahbeigi@ut.ac.ir Yes PhD researcher, Department of Restoration, Faculty of fine arts, University of Tehran, Tehran, Iran. پژوهشگر ‌‌دکتری، ‌‌گروه مرمت ابنیه، دانشکده هنرهای زیبا، ‌‌دانشگاه ‌‌تهران، تهران، ایران.