حفاظت و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی در ایران، به‌تدریج جایگاه خویش را در میان علوم مختلف پیدا می‌کند. در این میان حفاظت و مرمت آثار چوبی مبحثی است که تاکنون به‌درستی به آن پرداخته ‌نشده ‌است. درمان آثار آسیب‌دیده از نظر مکانیکی، شیمیایی و عوامل بیولوژیک، باید با مطالعه قبلی بر روی آثار انجام شود تا از تأثیر عوامل مخرب کاسته شود. مسجدجامع شهر گرگان از جمله بناهای تاریخی دوران اسلامی است که دارای تزئینات و آثار ارزشمندی است و منبر چوبی تاریخی آن نمونه‌ای از این موارد است. این منبر بر اساس اسناد برجای‌مانده از آثار با ارزش دوره تیموری است که دارای تزئیناتی همچون گره‌چینی و منبت‌کاری است که ارزش این منبر را دوچندان نموده است. اهداف اصلی این پژوهش حول محور فن‌شناسی منبر مسجد، ساختار فیزیکی و شیمیایی مواد و مصالح به‌کار رفته در آن بوده‌ است. برای نیل به این اهداف از روش مستندنگاری، بررسی‌های میکروسکوپی و آنالیز طیف‌سنجی فروسرخ تبدیل فوریهFTIR) ( استفاده شده است.

ﺧﺎﻧﻘﺎه ﺳﻠﻄﺎن ابراهیم ﺧﺮﻣﺒﯿﺪ از یادﮔﺎرﻫﺎی ﻣﻨﺤﺼﺮﺑﻪ ﻓﺮد دوره ﺗﯿﻤﻮری اﺳﺖ. این ﺑﻨﺎ ﺗﺰﺋﯿﻨﺎت ﻧﻔﯿﺴﯽ از ﻧﻮع ﮔﭽﺒﺮی، ﺗﺰﺋﯿﻨﺎت ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺳﻨﮓ و ﮐﺎﺷﯽ و ﮐﺎﺷﯽ ﻣﻌﺮق دارد. ﺑﻨﺎ دارای گنبدخانه ﻣﺮﮐﺰی اﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﻨﺒﺪ آن ﺑﺮ اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﻘﺮیباً ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﻓﺮو ریخته و ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺨﺶ اﻧﺪﮐﯽ از آن ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮایط اﻗﻠﯿﻤﯽ، اﻧﺘﻈﺎر ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﻋﻤﻮﻣﯽ و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺗﺰﺋﯿﻨﺎت، ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺑﺎزﺳﺎزی ﮔﻨﺒﺪ اﺣﺴﺎس ﻣﯽﺷﻮد. در ﺑﺎزﺳﺎزی ﮔﻨﺒﺪ موانعی ﻫﻤﭽﻮن ﺿﻌﻒ ﺳﺎزه ﻣﻮﺟﻮد، ﻧﻮع ﺳﺎزه ﺟﻬﺖ ﺑﺎزﺳﺎزی و ﺳﺒﮏ ﮔﻨﺒﺪ وﺟﻮد دارد. در این ﭘﮋوﻫﺶ، ﺳﻪ شیوه ﺑﺮای ﺑﺎزﺳﺎزی ﮔﻨﺒﺪ پیشنهاد ﺷﺪه اﺳﺖ: اﺟﺮای ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺎ آﺟﺮ و اﺟﺮای رینگ ﭼﻮب در ﭘﺎﮐﺎر ﻃﺎق، اﺟﺮای ﺳﺎزه ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﻓﻠﺰی و آﺟﺮی، اﺟﺮای ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺎ ﺳﺎزه ﭼﻮﺑﯽ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اینکه ﺣﺠﻢ ﮐﻤﯽ از ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه و از ﻃﺮﻓﯽ ﺣﻔﻆ ﺗﺰﺋﯿﻨﺎت ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ، اﺟﺮای ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺎ ﺳﺎز ﺳﺒﮏ (ﻣﻮرد آﺧﺮ) ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ‌ﺷﻮد.

در دامنه کوه رحمت در بخش جنوبی تختگاه تخت جمشید، حد فاصل تختگاه و آرامگاه ناتمام منسوب به داریوش سوم مجموعه بناهایی قرار دارند که از نظر معماری شبیه به سایر بناهای قرار گرفته بر روی تختگاه بوده و هم محور هستند و انحرافی ۲۰ تا ۲۵ درجه به سمت غرب دارند این مجموعه موسوم به برزن جنوبی شامل ۸ سازه جدا از هم به وسیله معابر و گذرهایی طراحی شده به هم مرتبط اند و عموما دارای تالارها و ایوان‌های ستون دار هستند. مهیا نمودن برخی از مسائل اقلیمی در این مجموعه همچون مهار کردن شیب زمین کنترل سیلاب‌های روان شده از کوهسار نظم در فرم و ساختارهای برپا شده مسیرهای دسترسی و گذرگاه‌ها عناصر و جزییات معماری و شهرسازی گویای استفاده و بهره‌مندی از علم شهرسازی و طراحی شهری در آن است. متأسفانه پس از کاوش و چند مرحله ابتدایی اقدامات مرمتی در محوطه برزن جنوبی ساختارها به حال خود رها شده است. بیشترین مصالح به کار برده شده در این محوطه خشت بوده که عدم رسیدگی مداوم به آن باعث زوال و تخریب ساختارهای خشتی شده است. ماهیت ناپایدار سازه‌های خشتی در این محوطه اهمیت و ضرورت حفاظت و نگهداری مستمر از این محوطه ارزشمند را گوشزد می‌کند؛ بنابراین در این مطالعه پس از بررسی عوامل آسیب‌رسان طرح حفاظت در قالب طرح حفاظت جامع پیشنهاد گردید. در این طرح سعی بر کاهش روند فرسایش و درمان آسیب‌های ناشی از عوامل آسیب‌رسان مورد نظر بوده است. روش پژوهش در این مقاله از نظر هدف و روش به صورت پژوهش کاربردی و میدانی است و داده‌ها به صورت کیفی بر مبنای استدلالی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. ابزار گردآوری داده‌ها به روش کتابخانه‌ای فیش‌برداری نقشه کروکی و روش میدانی مشاهده‌ای
مصاحبه‌ای تصویربرداری است. از نتایج این پژوهش دسته‌بندی مهم ترین آسیب‌های وارده به محوطه در چهار دسته مختلف و ارائه پیشنهادهای حفاظتی به منظور اصلاح آسیب‌های وارده به محوطه بوده است.

هدف از این پژوهش استفاده از ترکیبات طبیعی به جای سموم شیمیایی به عنوان یک عامل دافع و کنترل گر حشرات در حوزه میراث فرهنگی با رویکرد جایگزینی به جای مواد شیمیایی پرخطر باشد در این پژوهش از مواد ضایعات و دور ریز دود ناشی از کوره های تولید زغال استفاده می‌شود. لذا بدین منظور در این تحقیق آنالیز شیمیایی و ضد میکروبی مواد حاصل از اسانس استخراج شده از دود زغال مورد بررسی قرار گرفت. عملیات جمع آوری سرکه چوب با میعان شدن گازهای خروجی دود حاصل از فرایند پیرولیز چوب درختان مرکبات درخت لیمو در فرایند تولید زغال در شمال کشور طی سه مرحله انجام شد. در دوازده ساعت اول فرایند پیرولیز شامل بخارات آب به صورت شفاف و بی رنگ بوده است و مرحله دوم شامل خروج ترکیبات شکسته شده پلیمری و اولیگومری مواد لیگنینی بود که طی زمان بیست ساعت به صورت مایع استحصالی دارای رنگ مایل به قرمز و عمدتا محلول در آب جمع آوری شد. مرحله سوم ترکیبات قیری سیاه مشتمل بر مخلوطی از ترکیبات آلی از مشتقات لیگنینی اولیگومری بوده است. برش اصلی مورد هدف مواد جمع آوری شده در مرحله میانی است که از نظر سمیت برای انسان ایمن است اما این ترکیب بسته به نوع چوب و شرایط کوره با توجه به مقالات مختلف دارای فعالیت ضدمیکروبی و قارچی است. در این بررسی نمونه ترکیب استخراجی برش میانی مربوط به دود حاصل از فرایند پیرولیز با حلال دی کلرومتان استخراج و به دو فاز آلی و آبی تفکیک شد. با انجام آنالیزهای شیمیایی لازم بر روی این مواد استخراجی، وجود ترکیبات الی مختلفی مانند هیدروکربنهای اشباع شده و نشده و نیز ترکیبات آروماتیک نمایان است. در انتها بررسی اثرات ضدمیکروبی این مواد استخراج شده با نمونه قارچ ها و باکترهای در دسترس در آزمایشگاه مورد سنجش اولیه قرار گرفته است.

درهای چوبی در معماری ایرانی اهمیت ویژه‌ای دارند. حفاظت و مرمت این گروه از آثار مستلزم شناخت ساختار آن‌ها است. این پژوهش با ارائه گزارش مرمت و حفاظت در چوبی دو لنگه متعلق به ایوان شاه‌نشین خانه سوکیاس اصفهان روند انجام مطالعات ساختارشناسی و آسیب‌شناسی این در چوبی را نیز نشان می‌دهد در فرآیند صورت گرفته ابتدا آسیب‌شناسی اولیه اثر از طریق سنجش اسیدیته، رنگ‌سنجی سنجش درصد رطوبت تعادلی گونه‌شناسی و طیف‌سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه صورت گرفت سپس با در نظر گرفتن اصول و مبانی مرمت و زیبایی‌شناسی این نوع از آثار اقدامات لازم از جمله اسیدزدایی پاک‌سازی بازسازی موزون سازی و غیره طراحی و اجرا شد. نتایج به دست آمده از مطالعات ساختار‌شناسی نشان داد که برای ساخت این اثر از چوب چنار استفاده شده و رطوبت تعادلی آن استاندارد است. در مطالعات آسیب‌شناسی ذیل آسیب‌های فیزیکی می‌توان به واکشیدگی تغییرات رنگی و ساییدگی ناشی از تأثیرات گردو غبار در سطح اثر اشاره کرد. بافت اسیدی شواهد هوازدگی نیز از جمله آسیب‌های شیمیایی شناسایی شده بودند آسیب‌های ناشی از حمله حشرات نیز به شکل حفرات متعدد در سطح اثر قابل مشاهده بودند. شواهدی از سوختگی نیز در قسمت پایینی لنگه چپ در وجود دارد که ذیل آسیب‌های شیمیایی مورد توجه است برای مرمت و حفاظت این در از روش پاک‌سازی پر کردن مفقودیها و ترک‌ها آفت زدایی و اسید زدایی استفاده شد.