شبکههای درشت مولکول و آبدوست، با قابلیت نگهداری حلال در درون خود، مدتها در مرمت با عنوان ضماد گذاری، استفاده شدهاند. این شبکهها عمدتاً خمیرهایی بر پایه سلولز بوده و بزرگترین مشکل استفاده از این ضمادها، چسبندگی و امکان باقیماندن آثار خمیر بر سطح و اثرات جانبی آن بوده است. در طول دهههای گذشته و بر اساس فناوریهای نوین، ژلهای جدیدی با ویژگیهایی چون بازگشتپذیری، قابلیت حذف کامل از سطح، سهولت آمادهسازی و قابلیت ترکیب با حلالهایی بر پایه نانو سیالات، به حوزه مرمت معرفی شدهاند که از آن جمله میتوان به ژلهای سلولزی اصلاحشده، اُرگانوژلهای برگشتپذیر و ژلهای اسفنجی نانو مغناطیسی، اشاره کرد. این مقاله، مروری است بر معرفی ساختار و کاربردهای ژلهای جدید در حوزه فرایندهای پاکسازی و تمیزکاری در مرمت آثار تاریخی- فرهنگی.
مطالعات آزمایشگاهی در شناخت بهتر سکههای تاریخی و تکمیل اطلاعات پژوهشی کمک بسیار مؤثری هستند. شاید برخی از افراد خبره بتوانند با یک نگاه ماهیت سکه را تشخیص دهند ولی این امکان همیشه و بهخصوص در شرایطی که سکه پوشیده از رسوبات حجیم باشد و یا بحث تعیین اصالت آن مطرح باشد، وجود نخواهد داشت. لذا لازم است در کنار دید تجربی و مطالعات تطبیقی از روشهای دقیق آزمایشگاهی نیز بهره گرفت. از طرفی شناسایی ماده و بستر اصلی یک اثر فرهنگی و همینطور رسوبات سطحی در روند فرآیند حفاظت و مرمت جزء ارکان اصلی بوده و نقش بسزایی در تعیین راه و روش و بقای اثر دارد. برای رسیدن به این امر استفاده از روشهای آزمایشگاهی دستگاهی و میکروسکوپی اجتنابناپذیر است. روشهای زیادی در مطالعه سکهها به منظور روشن شدن شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زمان ضرب سکه استفاده میشود. روشهایی مانند پیکسی(PIXE) و فلورسانس اشعه ایکس(XRF) به دلایلی مانند دقت و غیر مخرب بودن بیشتر موردتوجه محققان قرارگرفته است. در این یادداشت با معرفی روشهای مختلف در زمینه مطالعات مسکوکات ساخته شده با ضرب چکشی و ماشینی، به نقش و اهمیت مطالعات آزمایشگاهی از جنبه مطالعات تکمیلی و امر حفاظت و مرمت پرداخته میشود.
