شبکههای درشت مولکول و آبدوست، با قابلیت نگهداری حلال در درون خود، مدتها در مرمت با عنوان ضماد گذاری، استفاده شدهاند. این شبکهها عمدتاً خمیرهایی بر پایه سلولز بوده و بزرگترین مشکل استفاده از این ضمادها، چسبندگی و امکان باقیماندن آثار خمیر بر سطح و اثرات جانبی آن بوده است. در طول دهههای گذشته و بر اساس فناوریهای نوین، ژلهای جدیدی با ویژگیهایی چون بازگشتپذیری، قابلیت حذف کامل از سطح، سهولت آمادهسازی و قابلیت ترکیب با حلالهایی بر پایه نانو سیالات، به حوزه مرمت معرفی شدهاند که از آن جمله میتوان به ژلهای سلولزی اصلاحشده، اُرگانوژلهای برگشتپذیر و ژلهای اسفنجی نانو مغناطیسی، اشاره کرد. این مقاله، مروری است بر معرفی ساختار و کاربردهای ژلهای جدید در حوزه فرایندهای پاکسازی و تمیزکاری در مرمت آثار تاریخی- فرهنگی.
